Sarapshylar munaı baǵasynyń qymbattaýyna qatysty sebepti túrli jaǵdaıdan izdeıdi. Olardyń birqatary «qara altyn» qunynyń ósýine tabıǵı gazdyń qymbattaýy áser etti dep esepteıdi. Qazir Eýropada gazdyń baǵasy aspandap tur: 6 qazanda TTF nıderland habyndaǵy saýda kezinde gaz baǵasy myń tekshe metrge 1900 dollardan asyp túsip, tarıhı rekord jasady. Jalpy, 1 shildeden beri Eýropada gaz baǵasy 4 márte qymbattaǵan. Osydan kelip treıderler munaıdy balama taýar retinde tutyna bastaǵan.
Sonymen qatar munaıǵa degen suranystyń da arta túsýi – baǵa sharyqtaýyna óz áserin tıgizbeı qoımaıdy. Jaqynda ótken OPEK+ qatysýshy elderiniń otyrysynda Energetıka mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev Qazaqstannyń kelesi aılarda munaı óndirisin arttyratynyn málimdegen edi.
«Otyrys qorytyndysy boıynsha kelisimge qatysýshylar shekteýlerdi alyp tastamaıynsha táýligine 400 myń barrel bolatyn qazirgi óndiris deńgeıin ujymdyq túrde ósirý týraly sheshim qabyldandy», delingen mınıstrlik taratqan aqparatta. Bul sheshim aıasynda Qazaqstan qazan aıynda táýligine 1,524 mln barrel munaı óndirýi tıis. Tıisinshe, ár aı saıyn óndiris kólemi táýligine 16 myń barrelge artyp otyrady.
Munaı qymbattaǵan saıyn «teńge nege kúsheımeıdi?» deıtin dástúrli saýal týyndaıdy.
«Munaı baǵasy óte mańyzdy rólge ıe, biraq bul basty faktor emes. Teńge baǵamyna áset etetin syrtqy faktorlar qatarynda munaı baǵasynan bólek DXT ındeksi túrindegi dollar baǵasy, saýda seriktes elderiniń ekonomıkalyq jaǵdaıy jáne geosaıası ahýal bar. Ishki faktorlar – tólem balansy kórsetkishteriniń dınamıkasyndaǵy ózgerister, salyq aptalary, túrli maýsymdyq jaǵdaılar jáne ekonomıkalyq belsendilik trendteri de yqpal etedi.
2020-2021 jyldary munaı baǵasy tómen, soǵan qaramastan teńge quny áldeqaıda myǵym bolǵan sátter jıi ushyrasty. Bul kezeńder – 2020 jyldyń mamyr-shilde aralyǵy: Brent markasynyń baǵasy – barreline 29-44 dollar, al teńge baǵamy – 397-410. Sondaı-aq bıyl aqpanda munaı baǵasy barreline 60-65 dollar bolyp turdy, al teńge – 415-417», dep jazady telegramdaǵy Tengenomika kanaly.
Munaı baǵasyna qatysty Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova da túsinikteme bergen. Onyń aıtýynsha, Eýropa men Azııada jylý berý maýsymy qarsańynda gaz qymbattap ketip, nátıjesinde kóp kompanııa munaı tutynýǵa kúrt aýysqan. «Ida» daýylynan keıingi Meksıka shyǵanaǵyndaǵy óndiristiń baıaýlap qalýy da – kóp faktordyń biri.
«Ulttyq valıýta úshin irgeli faktorlardyń biri bolyp tabylatyn munaı baǵasy teńgege sózsiz qoldaý kórsetti. Alaıda sheteldik valıýtaǵa jalǵasyp otyrǵan ishki suranys jáne jahandyq qarjy naryqtaryndaǵy kúshti teris sentıment teńge serpinindegi basym faktorlarǵa aınaldy. Birinshiden, AQSh memlekettik baǵaly qaǵazdary kiristiliginiń ósýi jáne dollardyń jahandyq deńgeıde nyǵaıýy damýshy elderdiń valıýtalaryna qysym kórsetti. Munaı baǵasynyń aıtarlyqtaı ósýine qaramastan, damyǵan jáne damýshy elderdiń shıkizat ekonomıkasy valıýtalarynyń kópshiligi teris aımaqta boldy. Kanada dollary – 0,5, Norvegııa krony – 0,6, Indonezııa rýpııasy 0,3 paıyzǵa álsiredi. Sonymen birge ekonomıkalyq belsendiliktiń qalpyna kelýi jáne ımporttyń ósýi teńgeniń nyǵaıýyn shekteıdi» deıdi Á.Moldabekova.
