Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda uıymdastyrylǵan is-shara «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldyń jańa tetikterin iske asyrý praktıkasy: nátıjeleri men perspektıvalary» taqyrybyna arnaldy. Brıfıngte Marat Ahmetjanov sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl salasynda iske asyrylyp jatqan reformalar týraly jan-jaqty aıtyp berdi. Elimizde jumys isteıtin dıplomatııalyq korpýs pen halyqaralyq uıymdardyń ókilderi shaqyrylǵan kezdesý barysynda agenttik basshysy Táýelsizdiktiń 30 jyly ishinde qabyldanǵan zańnamadaǵy dáıekti sharalar Qazaqstanǵa sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasattyń jeke modelin qalyptastyrýǵa múmkindik bergenin erekshe atap ótti. Bul baǵytta 1997 jyly ázirlengen «Qazaqstan-2030» Strategııasy» jáne 1998 jyly qabyldanǵan «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» zań mańyzdy qadamdarǵa aınalǵany anyq.
Zańnamany odan ári damytý arqyly jáne EYDU elderiniń halyqaralyq tájirıbesin eskere otyryp, qylmystyń mundaı túriniń aldyn alý qolǵa alyndy. Soǵan sáıkes sybaılas jemqorlyq táýekelderin taldaý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy monıtorıng júrgizý sııaqty aldyn alý tásilderi engizildi. Sondaı-aq sybaılas jemqorlyq faktileri týraly habarlaǵan azamattardy kótermeleý júıesi jetildirildi. Laýazymdy tulǵalardyń syılyq syılaýyna jáne alýyna múldem tyıym salyndy. Memlekettik uıymdarda jaqyn týystardyń birlesken jumysyna shekteý qoıyldy. Odan bólek, zańdardy qabyldaý salasynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy saraptama ınstıtýty óz jumysyn bastady. Kvazımemlekettik sektorda sybaılas jemqorlyq úshin jaýapkershilik kúsheıtilip, kompleans-qyzmetter engizildi.
Qazaqstan júıeli reformalardyń arqasynda 10 jyldyń ishinde Sybaılas jemqorlyqty qabyldaý ındeksindegi jaǵdaıyn aıtarlyqtaı jaqsartyp, 133-orynnan 94-orynǵa kóterildi. Al Halyqaralyq zań ústemdigi ındeksinde bizdiń elimiz 128 memlekettiń ishinde 62-orynda tur. Osy rette budan 10 jyl buryn atalǵan tizimde 74-orynda bolǵanymyzdy aıta ketken jón.
Sonymen qatar M.Ahmetjanov baıandamasynda elimizdiń sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatynyń búgingi modeli birneshe baǵytta iske asyrylyp kele jatqanyn aıtty. Onyń málimdeýinshe, júıeli reformalarǵa súıengen bul baǵyttar – kásibı memlekettik apparat, zań ústemdigi jáne quqyqtyq memleket, memlekettik ınstıtýttardyń ashyqtyǵy, transparenttiligi jáne jaýapkershiligi, servıstik memleket jáne sıfrlandyrý, qoǵamnyń saıası jańǵyrýy boıynsha júzege asyrylyp keledi.
«Agenttik bıyl Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatty damytý tujyrymdamasyn ázirleýde. Bul jumysqa azamattyq qoǵam ókilderi de belsendi qatysty. Tujyrymdamadaǵy revolıýsııalyq jańalyqtardyń biri – negizsiz baıytý úshin jaýapkershilikti engizý bolyp tabylady. Shyǵynnyń kiristen asyp ketýi – osynyń ózi qarjylyq tekserýdi talap etedi, tipti tergeý júrgizýge de túrtki bola alatynyn atap ótken jón», dedi bul jaıynda agenttik tóraǵasy.
Qazaqstan 2018 jyly qarjy salasynda esepshottar týraly aqparat almasý jónindegi kelisimge qol qoıǵany barshaǵa belgili. Agenttik basshynyń aıtýynsha, bul qujat sheteldegi aktıvterdi anyqtaýǵa múmkindik beredi. «Al kelesi qadam – «kóleńkeli» kiristerdi el ekonomıkasyna qaıtarý», dep atap ótti ol. «Kelesi sharalardyń biri – sybaılas jemqorlyq úshin zańdy tulǵalardyń jaýapkershiligin keńeıtý bolyp tabylady», degen M.Ahmetjanov bul bastamanyń EYDU men GREKO usynymdarynyń biri ekenine de nazar aýdardy.
Marat Ahmetjanovtyń aıtýynsha, agenttiktiń úsh negizgi fýnksııasy – aldyn alý, anyqtaý jáne tergeýdiń ózara is-áreketterin kúsheıte otyryp, sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet naqty salany keshendi taldaýǵa – ıntegrasııalanǵan analıtıkaǵa kóshedi. Osylaısha, qylmystyq shemalar men jasyryn urlyqtar tergeý obektilerine aınalady.
«Búginde jańa talaptarǵa sáıkes barlyq memlekettik organdarda jobalyq basqarý engizilýde. Iаǵnı naqty bir nátıjege nazar aýdarylady. Mundaı tásil laýazymdy tulǵalardyń jaýapkershiligin arttyrýǵa, naqty mindetter qoıyp, ortaq maqsattarǵa qol jetkizý úshin kúsh-jigerdi biriktirýge múmkindik beredi», dedi Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń tóraǵasy.
Barlyq memlekettik organdar úshin 6 negizgi mindetti jobalyq baǵyt anyqtaldy, olardyń biri – «sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý jáne oǵan qarsy is-qımyl». Qoǵam ókilderiniń belsendi qatysýymen júrgizilip kele jatqan «Adaldyq alańy» jobalarynyń qyzmeti de jalǵastyryla bermek. Bul is-sharalardyń barlyǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatty damytýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq memlekettik basqarýdyń tıimdiligin arttyrý, ınvestısııalyq tartymdylyqty jaqsartý jáne Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna da erekshe mán berilip otyr.
