Árbir jeke ult úshin teńdessiz baqyt onyń álem moıyndaǵan táýelsiz ulttyq memlekettiliginiń jarııalanýy jáne onyń qalypty ómir súrý quqyǵynyń saqtalýy. Bul aksıoma adamzat qoǵamynyń tarıhı damýy dáleldegen shyndyq.
Táýelsiz el bolý armany júzege asyp, derbes damý jolyndaǵy memleket qurýdyń otyz jyldyǵyn eńsergen elimizdiń egemendigi jaıynda Prezıdent: «...Táýelsizdik – bizdiń eń qasterli qundylyǵymyz. Qazaqstan Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasynyń dara saıasatynyń arqasynda tabysty el retinde búkil álemge tanymal boldy. Eń basty jetistigimiz – birtutas el bolyp, jańa memleket qurdyq. Irgemizdi bekitip, eńsemizdi tiktedik. Halyqaralyq qaýymdastyqtyń beldi múshesine aınaldyq. Turaqty qoǵam qalyptastyryp, ornyqty damý jolyna tústik. Memlekettiligimizdi nyǵaıtý úshin bir el bolyp eńbek etip jatyrmyz. Egemendik degenimiz – jalań uran men jalyndy sóz emes. Biz úshin eń mańyzdysy – ár azamattyń Táýelsizdik ıgiligin sezine alýy. Onyń basty kórinisi – eldegi beıbit ómir, qoǵamdaǵy turaqtylyq pen tynyshtyq», dedi.
Beıbit ómir ǵana adamzat urpaǵyn jasampazdyqqa qulshyndyrady, onyń jaratylysyndaǵy eńbekpen keletin rýhanılyqty shabyttandyrady, ol óz kezeginde árbir qoǵamnyń damýy men órkendeýine kepildik beredi. Munyń bári qazirgi zamandaǵy adamzatqa ortaq problemalar – jer sharynyń túkpir-túkpirinde bolyp jatqan saıası-áskerı qaqtyǵystarmen qosa, pandemııa jaǵdaıynda, azamattardyń óz Otany men memleketine degen senimdiligin arttyryp, kóziniń qarashyǵyndaı saqtaýǵa, baǵalaýǵa múddeli bolatynyn kórsetip otyr.
Ǵylymı tanymnyń aqparattyq tehnologııany damytqan zor múmkindigi «jabyq shymyldyqtar» tasasynda ómir súretin memleketter men qoǵamdardyń kelmeske ketken dáýirin kóz aldymyzǵa ákelýde. Osynaý aqparattyq jahandaný úrdisiniń ǵajaıyp áleýeti endigi memlekettik damýdyń barlyq saladaǵy kúretamyryna aınalatynyn Memleket basshysy jan-jaqty ashyp kórsetedi: «... Qazirgi zamanda básekege qabilettiliktiń basty faktorynyń biri – barynsha sıfrlandyrý. Qazaqstan úshin zamanaýı sıfrly tehnologııalar transferti, Indýstrııa 4.0 elementterin engizý aıryqsha mańyzdy. Biz sheteldegi strategııalyq seriktesterimizben belsendi jumys isteýge tıispiz. Sonymen birge, otandyq IT-sektordy damytyp, kúsheıte túsý de mańyzdy. Elimizge jas, bilimdi ári yntaly mamandar kerek. Sıfrlandyrý jónindegi ulttyq jobanyń aıasynda keminde 100 myń joǵary bilikti IT-maman daıarlaý qajet» dep, osy salaǵa barynsha kóńil bólýdi tapsyrdy.
Elimizdegi elektrondy qujat aınalymy, elektrondy úkimet qurý ózgeristeriniń sıfrly Qazaqstan damýymen jalǵasýy óz nátıjelerin berip, stıhııalyq túrli apat jaǵdaıynda qashyqtan onlaın bilim alý, densaýlyq saqtaý máselelerinde birshama tájirıbelerge qol jetkizilgeni málim. Bul salada atqarylatyn jumystarmen qatar mamandardy daıarlaý, oqytý jáne olardyń jalaqylaryn, áleýmettik máselelerin kóterý de ózekti. Máselen, elimizde arhıv isi salasynan birneshe bilim berý baǵdarlamalaryn júrgizetin ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetindegi aqparattyq tehnologııa, arhıvtaný jáne qujattaný mamandyǵyn daıarlaý qoǵam suranysyna beıimdelgen jańashyldyǵymen de bedeldi. Joldaýda kórinis tapqan arhıv salasy qyzmetkerleriniń jalaqylaryn kóterý qoǵamnyń osy mamandarǵa degen suranysyn tolyqtyra túseri sózsiz.
Joldaýdyń elimizdiń ǵylym salasyn damytýǵa arnalǵan tustary erekshe nazar aýdartady. Ǵylym salasyndaǵy túıtkilderdi der kezinde sheshýdiń mańyzdylyǵy aıtylyp, «...Eń aldymen, jetekshi ǵalymdarymyzǵa turaqty jáne óz eńbegine laıyqty jalaqy tóleý máselesin sheshý kerek. Muny ǵylymǵa bólinetin bazalyq qarajat esebinen qamtamasyz etken jón. Men Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń otyrysynda irgeli ǵylymmen aınalysatyn ǵylymı-zertteý ınstıtýttaryn tikeleı qarjylandyrý tártibin engizýdi tapsyrdym. Quzyrly mınıstrlik osyndaı ǵylymı mekemelerdi irikteýdiń jáne qarjylandyrýdyń aıqyn ári ashyq erejesin ázirleýi kerek» deı kele, Prezıdent ǵylymı grant merzimin uzartý, Apellıasııa ınstıtýtyn engizý qajettigine toqtaldy.
Joldaýda ulttyq ekonomıkany, aýyl sharýashylyǵyn, bıznesti, eńbek naryǵyn retteý, azamattardyń áleýmettik qorǵalýy, densaýlyq salasyn jaqsartýdyń ózektiligi naqtyly josparlarmen qarastyrylady.
Bul kóterilgen máselelerdiń barlyǵy elimizdiń tynyshtyǵymen, turmys-tirshiligi ózara syılastyqqa negizdelgen halqymyzdyń bıik parasatymen jarasymdy úndestik tapqan.
Gúlbaný JÚGENBAEVA,
tarıh ǵylymdarynyń doktory
