Aqtóbege «jeti oıynshyq» keldi

Erasyl Sákenulynyń avtorlyq baǵ­darlamasymen qolǵa alynǵan osy jo­bany Bilim jáne ǵylym mınıs­tr­ligi balabaqshalarǵa oqý-ádis­te­me­lik qural retinde paı­dalanýǵa ruq­sat berdi. Aqtó­bedegi Shyǵar­ma­shy­lyq akademııasyn­da ótken ulttyq oıynshyqtardyń kórmesinde «Jeti oıynshyq» toptamalary tanystyryldy. Jeti baǵytty qamtyǵan oıyn­shyq­tarǵa sıqyrly sandar aımaǵy («Zııatker»), ómirlik daǵdylardy qalyptastyrý («Uly dala ulany»), sen­somotorlyq aımaq («Zerdeli ur­paq»), shyǵarmashylyqty damytý («Uly dala sazy»), jaratylystaný («Ǵajaıyptar álemi»), til damytý («Til – qazyna»), týǵan jer tarıhy, etnomádenıet («Uly dala ulaǵaty») toptamalary kiredi. Munda qorshaǵan ortanyń elementteri oıynshyqtar tilimen túsindirilip, balanyń tanym kókjıeginiń artýyna yqpal etip qana qoımaı, komandada jumys isteı bilýge úıretedi. Máselen, qurastyrmaly kıiz úı, sharshy taqtaıdaǵy tórt túlikter jarysy, oıýlar beınesindegi túrli mozaıka, qurastyrmaly dombyra, qobyz, jetigen, sazsyrnaı qur oıynshyq qana emes, alýan túrli áýender shyǵaratyn kádimgi aspaptar. Tek kólemi kishkentaı ári sábıdiń tanym-túsinigine saı jasalǵan.

Ulttyq oıynshyq jobasy avtor­la­rynyń biri, L.N.Gýmılev atyn­da­ǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­tetiniń professory, pedagogıka ǵy­lym­­darynyń kandıdaty Fatıma Juma­bekova mektepke deıingi bilim meke­meleriniń «Rýhanı jańǵyrý» bólmelerin jabdyqtaıtyn «Jeti oıynshyq» toptamalarynyń maǵy­na­lyq róline toqtaldy. Ǵalym ult­tyq oıynshyqtarǵa «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamasynyń básekege qabi­let­tilik, pragmatızm, ulttyq bire­­geılikti saqtaý, bilimniń saltanat qu­r­ýy, Qazaqstannyń revolıýsııalyq emes, evolıýsııalyq damýy jáne sana­nyń ashyqtyǵy ıdeıalarynyń ishki maz­mundaryn engizýge tyrysqanyn aıtty. Maqsat – sanasy kemel, zaman ózgeristerin qabyldaı biletin, ulttyq rýhy joǵary tulǵa qalyptastyrý. Oınaı otyryp, oılaý bilý daǵdysyn búldirshinder sanasyna qalaı sińirý kerek degen suraqqa F.Jumabekova: «Izdenis qabileti joǵary, jańasha oılaı biletin pedagog synı turǵydan oılap, derbes sheshim qabyldaı alatyn, eńbekqor, jaýapkershiligi joǵary, shyǵarmashylyq qabiletke ıe, ulttyq sana-sezimi joǵary tul­ǵa­ny qalyptastyra alady. HHI ǵa­syr­dyń tolyq azamaty – pragmatık, básekege qabiletti, óz bolashaǵyn jos­­parlaı biletin, ysyrapshyldyq pen menmenshildikten ada, ulttyq bire­geıligin saqtaǵan, bilimdi bas­ty qundylyqqa aınaldyrǵan sana­ly azamat. Osy tulǵanyń sábı shaqtan bastap qalyptasýyna mektepke de­ıin­gi bilim mekemeleriniń róli óte zor. Osy jaǵynan alǵanda, ulttyq oıynshyqtar jıyntyǵy sábıdiń tul­ǵa­lyq turǵydan qalyptasyp, us­t­a­nymynyń ornyǵýyna, ómirge beıim­delýine, jaǵdaıǵa qaraı áreket ete bilýine múmkindik beredi», dep ja­ýap berdi. Ǵalym-pedagog tulǵa qa­lyp­tas­ty­rýdaǵy jaqsy nátıjeni birer jyldan soń baıqaýǵa bolatynyn atap ótti.

Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Joldas Batyrhan osydan bir jarym aı buryn Aqtóbe qalasynyń mektepke deıingi mekemelerine alǵash kelip túsken «Jeti oıynshyqtyń» quramyndaǵy túıe men jylqyny kórgen balabaqsha búldirshinderiniń eki túlikti aıyra almaǵanyn jetkizdi. «Turmys-tirshiligi malmen baılanysty ata-babalarymyzdyń ómirin túsindirgende túıe men jylqy, qoı men qozy beınesindegi boıaýy qanyq aǵash oıynshyqtardyń paıdasy zor» deı kele, «álemdik trendtegi montessorı oıynshyqtarynyń keıbir ta­nymdyq elementteri osy «Jeti oıyn­shyqtyń» quramynda bar eken­digin jetkizdi. Sondaı-aq tabıǵı taza ónimnen jasalǵan dúnıelerdiń ın­k­lıý­zıvti bilim berýge de kómegi zor eken­digin jetkizdi.

Aqtóbe qalasyndaǵy bilim alýǵa erekshe qajettilikteri bar balalarǵa arnalǵan balabaqshanyń qazaq tili páni muǵalimi Nazgúl Turmuhambetova «Jeti oıynshyqtyń» damýy tejelgen búldirshinderge jaǵymdy áser etkenin habarlady. Sonyń ishinde «Keremet» dombyrasy psıhıkalyq damýy buzylǵan balalardyń júıkesin tynyshtandyrsa, «Maǵynaly oıýlar» balanyń este saqtaý qabiletin damytqan. Sonyń ishinde alýan túrli quras­tyrmaly oıýlar tirek-qımyl júıe­sinde kináraty bar balalarǵa jaq­sy áser etti.

Joba avtory Erasyl Sákenuly bilik­ti pedagog ǵalymdarmen qatar bala­baqsha tárbıeshileriniń de oıyn­shyq jobasyna qatysqanyn málim­dedi. Túpki nátıje – trans­for­ma­sııa­lanǵan qoǵamǵa balany erte jastan daıyndaı otyryp, memleketshil jáne ulttyq ustanymy bıik azamat qalyptastyrý.