Egistik sýy tartylǵanmen, darııa jyldaǵy deńgeıine jete almaı tur. Máselege turǵyndar da nazar aýdaryp, áleýmettik jelilerde keı tustary jylǵalanyp qalǵan darııanyń sýretterin jarysa jarııalap jatyr. Tipti «ózen osy aradan úzilip tur, aǵys toqtaǵan» degen de aqparattar taralýda. Jurt osy máselege baılanysty Úkimet pen jergilikti ákimdiktiń nendeı shara qoldanyp jatqanyn bilgisi keledi.
Eldi alańdatqan máselege baılanysty Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi áleýmettik jeli arqyly aqparat beripti. Onda Aral-Syrdarııa basseıninde 2019 jyldan bastap sýdyń azaıýy jalǵasyp kele jatqany aıtylady.
О́zen arnasyndaǵy ahýal Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne О́zbekstan aýmaǵyndaǵy sý sharýashylyǵy jaǵdaıyna jáne kóbinese Qyrǵyzstannyń Toqtoǵul sý qoımasyndaǵy kólemge tikeleı baılanysty. Bıyl Toqtoǵulda sýdyń jınaqtalýy 2019 jylmen salystyrǵanda 5 mlrd tekshe metrge kem bolǵan.
Tájikstan jáne О́zbekstan elderinde vegetasııa kezeńi qazannyń sońyna deıin jalǵasatyny taǵy bar. Osy jylǵy qarashada memleketaralyq úılestirý sý sharýashylyǵy komıssııasynyń kezekti 81-otyrysynda Syrdarııa ózeniniń basseıni boıynsha 2021 jylǵy vegetasııalyq kezeńniń qorytyndylary shyǵarylyp, 2021-2022 jylǵy sýarý maýsymynda memleketterdiń sý alý lımıtteri, Naryn-Syrdarııa sý qoımalary kaskadynyń boljamdy jumys rejimi kelisiledi.
Darııa arnasyndaǵy jaǵdaıdy jergilikti óńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Shámenov, Aral-Syrdarııa basseındik ınspeksııasy basshysy Seıilbek Nurymbetov, «Qazsýshar» RMK Qyzylorda oblysy boıynsha fılıaly dırektorynyń orynbasary Jorabek Ernazarov BAQ ókilderine túsindirip ótti.
Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Shámenovtiń aıtýynsha, qyrkúıek aıynan bastap Shardara sý qoımasynan Syrdarııa ózeniniń tómengi aǵysyna jiberilip jatqan sý kólemi 30 tekshe metr bolyp tur. Bul, árıne, jyldaǵydan az. Osyǵan baılanysty oblys ákimdigi Premer-Mınıstrge jáne Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine Qyrǵyzstan, Tájikstan, О́zbekstan memleketterimen Syrdarııa ózeniniń tómengi aǵysyna sý jiberý kólemin ulǵaıtý máselesi boıynsha kelissózder júrgizý jóninde usynystar joldaǵan. Sonymen qatar 18 qazannan bastap Shardara sý qoımasynan Syrdarııa ózeniniń tómengi aǵysyna sekýndyna 50 tekshe metr sý tastalýda.
Transshekaralyq ózen sanalatyn Syrdarııadaǵy sý kólemin jylyna eki ret halyqaralyq komıssııa arnaıy tekseredi. Osy komıssııa otyrysynda bıyl Syrdarııa ózeni arqyly Qazaqstan aýmaǵyna sáýir men qyrkúıek aılarynda 4 mlrd tekshe metr sý keletini boljanǵan. Qazir sonyń 60 paıyzy ǵana jetip otyr. Kóksaraı sý rettegishi jáne Shardara sý qoımasynda tolyq paıdalanýǵa jáne shekti paıdalanýǵa 650 mln tekshe metr sý qaldy.
– Osyndaı sebeppen qyrkúıek jáne qazan aılarynda joǵarydan kelip jatqan sý kóbeıgen joq. Qazirgi ýaqytta oblystyń shekarasynan 60-65 tekshe metr, al Qyzylorda qalasy tusynan 66 tekshe metr sý ótip jatyr, – dedi Aral-Syrdarııa basseındik ınspeksııasy basshysy Seıilbek Nurymbetov.
«Qazsýshar» RMK Qyzylorda oblysy boıynsha fılıaly dırektorynyń orynbasary Jorabek Ernazarov egistik sýarý maýsymy kezinde Qyzylorda sý torabynan tómengi aǵysqa 75-80 tekshe metr sý jiberilip otyrǵanyn, negizsiz aqparatqa senýge bolmaıtynyn aıtady.
Ortaq darııany paıdalanýda oılasar máseleniń kóp ekeni ras. Onyń ústine resmı bılik ókilderi ózen sýynyń azaıýy 7-8 jylda qaıtalanyp otyratyn qubylys ekenin aıtyp, abyrjyǵan eldi sabyrǵa shaqyrýda. Biraq bul ýáj darııanyń qazirgi jaıyn kórip otyrǵan jurttyń kóńildegi alańyn basa almaı turǵany anyq.
