Jarqynnyń jaqsylyǵy

Oblystyq tótenshe jaǵdaı­lar departamentiniń qyzmetkeri Jarqyn Shaıahımovtyń úıine kelgen sáti edi. Tabaldyryqtan attaǵanymen syrt kıimin sheship te úlgermegen. Ekpini úı jyqqandaı qýatty jarylys oqys dúńk ete tústi. Qapelimde eshteńe oılap ta úlgermegen. Tek qyzy Ásem ǵana oqys oqıǵadan soń ile es jıyp, gaz jarylýy múmkin-aý dep telefon qulaǵyna jarmasqan.

Jarqyn Qýandyquly tosyn oqıǵanyń mán-jaıyn bajaılap, aldymen adamdardy qut­qarý kerek degen sheshimge keldi. Jarylystyń neden bolǵanyn keıin anyqtaı jatar. Dál qazir taǵy da qaıtalanýy múmkin apat­tyń aldyn alyp, turǵyndardy qaýip­siz jerge alyp shyqqan jón. О́z basyna da qater tónýi áb­den múmkin. Biraq ony oılaıtyn da ýaqyt bolǵan joq. Janyn shú­be­rekke túıip, kópqabatty úı tur­ǵyn­­daryn birtindep shyǵara bas­ta­dy. Aldymen áıelder men bala­lar­dy shyǵardy. Keıin oqıǵa oryn al­ǵan, qyzyl jalynnyń sýma­qaı tili shar­­pı bastaǵan páter­ge kirdi. Kóz jú­gir­tip qarasa, as úı­diń jı­haz­dary, terezelerdegi per­de­ler lapyldap janyp jatyr. Ot shar­pyǵan jerge sý shashty. Bir jaq­sysy, jalǵyz emes eken. Ja­rqyn­nyń qoryqpaı táýekelge bel býǵanyn kórgen kórshiler de kómektesýde.

Tótenshe jaǵdaılar salasyn­da istegendikten qaterge bas ti­gip, tónip kelgen qaýiptiń al­dyn alý­dyń jolyn biletin Jar­qyn Qýan­dyquly tómengi shkafty ashyp, gaz ballonyn aǵytyp, qaýip­siz jer­ge shyǵarǵan. Jaryla qalsa, ja­rym dúnıeni qıratyp ketetin gaz ballonynan qutylǵan soń ki­re beristegi gaz kranyn són­dirý qa­jet. Bıikte eken, adam qoly jet­p­eı­tin jerde. Baspaldaq izdep jú­re­tin ýaqyt qaıda, kórshisin ıyǵy­­na mingizgen. Kórshisi ekeýi qarba­­lasyp júrip krandy jaýyp, es jıdy.

– Munan soń oqıǵa oryn al­ǵan páterge qaıtadan kirip, gaz shúmegin japtym, – deıdi Jar­qyn Qýan­dyquly, – shala jan­ǵan zattar áli de byqsyp jatyr. Qaıta tutanyp ketýi ábden múmkin. Qaıta-qaıta sý quıyp, shashylǵan shoqtyń bárin óshirdik. Basqa páterlerde de gaz jınalyp qalyp, úıde jarylys qaýpin qaıta týdyra ma dep seskengenim de ras.

Tónip kelgen qaýip-qaterdiń betin qaıtarǵan keıipkerimiz óziniń isin áste erlik dep esepte­meıdi. Onyń aıtýynsha, kez kelgen er-azamat dál osyndaı qıyn kezde basyn báıgege tigýi múmkin.

Áńgime kógildir otyn týraly bolǵandyqtan, oblys ortaly­ǵyndaǵy qalyptasyp otyrǵan jaǵdaı týraly taratyp aıta ketelik. Kúzdiń alǵashqy aılarynda kógildir otyn tapshylyǵy qatty sezile bastady. Oblys ortaly­ǵynyń jartysyna jýyǵy bir aıǵa taıaý ýaqyt boıy gazsyz otyrdy. Ortalyqtandyrylǵan gaz júıesi bar turǵyn úılerde tursa da, tur­ǵyn­dar amalsyzdan turmystyq bal­londardy paıdalana bastaǵan. Árıne erejege saı emes. Biraq qaýip­ti eskermeýge kúnkóris sebep.

Ondaıda oqys oqıǵa oryn alady-aý dep oılaı bermeıtini de bar emes pe? Gaz-aýa jarylǵan pá­ter­­­diń bólmearalyq ishki qabyr­ǵa­­lary búlinip, qaýsap qaldy. Úı ıesi­­niń denesin kúıik shalyp, kenet oryn alǵan qaterden qat­ty shoshyn­ǵan ekinshi kórshisi aýrý­hanaǵa tústi. Osy kópqabatty tur­ǵyn úıdi kógildir otynmen qam­tamasyz etýge tıisti «Gaz qyz­met» JShS bas­shy­lyǵy bul arada ózderiniń esh kinási joǵyn aıtyp aqtalýda.

– Bul úıde tórt kún gaz bol­ǵan joq, – deıdi kompanııa dı­rek­tory Maral Kárkenova, – tur­ǵyn­dar­dyń ózderi gaz redýktoryn umy­typ, ashyp tastaýy múmkin ǵoı.

Osy arada kógildir otyn máse­lesiniń jaıy qazir tym kúr­deli ekenin aıta ketýge bolar. Kom­pa­nııa basshylyǵynyń aıtýyna qara­ǵanda, olar áleýmettik shıe­lenis­tiń aldyn alýǵa tyrysýda. Sondyqtan ózderi azdap shyǵyn shekse de, gaz berip otyr. Biraq mundaı jomarttyq kópke sozyla bermeýi múmkin. Jer­gilikti bılik ókilderiniń aıtýyna qaraǵanda, gaz tapshylyǵynyń týyndaýy Ener­getıka mınıstrliginiń áleýmettik gazdy jetkizýdi akkredıtteýden ótkizgennen keıin týyndap otyr. Oblys ortalyǵyndaǵy birneshe gazben qamtamasyz etetin uıymdar osy talaptan óte almaǵan.

– Mınıstrlik pandemııaǵa baı­lanysty qaıta óńdelgen gazdy elekt­rondy saýda alańyna shyǵar­ǵan. Al bul jerdegi tártip boıynsha kim eń joǵary baǵa qoısa, sol satyp alady, – deıdi qala ákiminiń orynbasary Serik Qudabaı, – bu­ryn oblysqa jeke bólinetin gaz, endigi arada elektrondyq bırja arqyly satylýda. Bırjadaǵy baǵa rettelmeıdi. Osy ýaqytqa deıin gazdyń ár kelisin oblys 70-80 teńgeden satyp alsa, bırjadaǵy baǵa 100 teńgege ósip ketken.

Qaýip-qaterdiń týyndaýy mynadan. Oblys ortalyǵynda bar­ly­ǵy 238 gaz taratý qondyr­ǵy­sy bolsa, sonyń 112-si ǵana ju­mys isteıdi. Bul jelige 285 kóp­qabatty turǵyn úı qosylǵan. Ortalyqtandyrylǵan gaz jelisi qalanyń nebári 41,4 paıyzyn ǵana qamtyǵan. Qalǵan jurt gaz ballondaryn paıdalanýda. Taǵy bir kópten beri sheshimin tap­pa­ǵan dúnıe – gazdyń sapasy. Ar­qa­nyń saqyldaǵan sary aıazy ústem­dik qurǵan shaqta sapasyz gaz qubyr­larda jıi qatyp qalady. Gaz qu­by­rynyń isten shyǵýy osy kezde jıi­leıdi. Ortalyqtandyrylǵan jú­ı­edegi kógildir otyn qaıta-qaı­ta toqtap qala bergendikten tur­ǵyn­dar gaz ballonyn paıdalanýda. Osyndaı sebepterge baılanys­ty shamamen 4 myńnan astam tu­ty­nýshy gazǵa qosylmaı, qaýip-qa­terdiń qatparyn qalyńdata túsý­de. Mamandardyń aıtýyna qa­ra­­ǵanda, ózderiniń mindetterin múl­tiksiz oryndamaǵan gaz ta­ratý­­shy uıymdar ákimshilik jaýap­­kershilikke tartylýǵa tıis. Bi­raq qalany kógildir otynmen qam­tama­syz etý máselelerin qada­ǵa­laı­tyn ınspektor joq eken. De­mek júz­degen turǵyndy gazsyz qal­dyr­ǵan «Gaz qyzmet» ujymyna eshbir jaza qoldanylmaýy da múmkin.

Aıtyp kelgen apattan bir már­te aman qaldyq. Joǵaryda biz aıtyp ótken túıtkilderdiń tigisi jazylmasa, «jaman aıtpaı, jaqsy joq» degendeı, qala turǵyndary oıda joqta paıda bolǵan oqys dybystan úreılenip, ishkenderi as bolmaı kún kesheri anyq.

KО́KShETAÝ