О́zendi lastaǵandar jaýapqa tartyldy

Memleket basshysy Q.Toqaevtyń tapsyrmasymen Shyǵys Qazaqstan oblystyq ekologııa departamenti ýá­kiletti organdarmen jáne ǵyly­mı uıymdarmen birlesip, Kúrshim aýda­nyndaǵy Kúrshim jáne Qys­taý-Kúrshim ózenderiniń lastaný fak­tisine baılanysty jospardan tys ekologııalyq tekserý júrgiz­di. Anyqtalǵandaı, «Vızol» geo­lo­gııalyq barlaý kompanııasy» JShS Ekologııalyq kodekstiń nor­­malaryna sáıkes kelmeıtin bir­qatar olqylyqtarǵa jol bergen. Atap aıtsaq, tehnologııalyq sý jı­naqtaǵyshtardyń toǵanynan sý­dyń jer bederine asyp ketýi jáne Qys­taý-Kúrshim ózenine quıatyn tun­dyr­ǵyshtan sý jiberý faktileri anyqtaldy. Nátıjesinde, «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Ko­dekstiń 328-babynyń 1-bóligi boıyn­sha Ákimshilik quqyq buzýshylyq tý­raly hattama toltyryldy. Al aıyp­pul mólsheri lastanǵan sýdyń kólemi naqtylanǵannan keıin belgili bolady.

Sondaı-aq taý-ken jumys­ta­ry­nyń josparyna sáıkes ken ornyn ıgergennen keıin qazylǵan jerlerge rekýltıvasııa jasalmaǵan. Iаǵnı tabıǵı landshaftty, aǵash ósim­dik­terin jáne janýarlar ále­miniń tirshilik ortasyn qaıta qalpyna keltirýi qajet.

Tekserý kezinde «Vızol» GBK» JShS ýaqtyly zertteýler júrgiz­begeni jáne bıologııalyq negizdeme ázirlemegeni belgili boldy. Sondaı-aq taý-ken jumystary turǵysynan qal­dyqtardy saqtaý, ony joıý júıe­si saqtalmaǵan. Osy zań buzý­shy­lyqtary úshin kásiporynǵa qatysty ÁQBtK-niń 332-babynyń 2-bó­ligi jáne 344-babynyń 3-bó­ligi boıynsha Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamalar toltyryldy. Bul baptar boıynsha salynǵan aıyppul kólemi 200 myń teńgeden asady.

Anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý maqsatynda joǵaryda atalǵan taý-ken kompanııasyna qorshaǵan ortaǵa teris áserdiń aldyn alý jáne azaıtý jónindegi tıimdi is-sha­ra­lardy iske asyrý, tabıǵı orta kom­po­nentterine zertteýler júrgizý, bıo­logııalyq negizdeme ázirleý jáne balyq qorlaryna keltirilgen zııan úshin ótemaqy júrgizý qajettiligi týraly nusqama berildi.

Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi ókilderiniń bergen jaýabyna súıensek, bıyl ma­myr aıynda Aqbulaq aýyldyq okrý­gine qarasty «Shandybulaq» ýchaskesinde reıd júrgizip, Kúrshim aýdandyq polısııa bólimi jeke kásipker Sergeı Hvannyń ruqsat qu­jattarynsyz altyndy óz erkimen óndirý faktisin anyqtady. Al 6 qyr­kúıekte Qaljyr ózeniniń las­tanýy týraly kelip túsken beı­ne­sıýjet negizinde ekologııa de­par­­ta­menti, tabıǵatty qorǵaý polı­sııa­sy, basseındik ınspeksııa jáne basqa da memlekettik organdar qyz­metkerleri atalǵan jerge jetti. Bel­gili bolǵandaı, jaqyn arada «S.A. Hvan» jeke kásipkerlik ókilderi sot qaýlysyn oryndaý úshin Qaljyr ózeniniń arnasy men onyń jaıylyp aqqan bóligindegi, sondaı-aq Shandybulaqtaǵy zańsyz salynǵan bógetter men toǵandardy buzǵan. So­nyń áserinen Qaljyr ózeniniń negizgi arnasyna túsken usaq qumdy to­pyraq onyń edáýir aýmaǵyn lastaǵan.

Qaljyr ózeniniń odan ári lastanýyna jol bermeý úshin ekologııa departamentiniń ınspektorlary zańsyz qurylys júrgizý jumystaryn toqtatty. Al jumystardy qorshaǵan or­taǵa zııanyn tıgizbeıtindeı etip júr­gizý úshin jobalyq qujattama ázirleý usynyldy.

Altyn kenin izdeý boıynsha ju­mystardy zańsyz júrgizip, ruqsat etilmegen qurylystardy buzý týraly sot sheshimin oryndamaǵany úshin, sondaı-aq ekologııalyq saraptama júrgizbeı obektilerdi óz betinshe salǵany úshin Kúrshim aýdanynyń №2 aýdandyq soty men oblystyq ekologııa departamentiniń sheshimimen kásipkerlerge jalpy somasy jarty mln teńgeden astam aıyppul salyndy. Ken óndirýge berilgen lısenzııa­lary keri qaıtaryldy.

Budan basqa, quqyq buzýshy­lyq­­tardyń saldaryn joıý maqsa­tynda «Hvan» JK remedıasııa baǵ­darlamasyn bekitti. Soǵan sáıkes bıyl qarashaǵa deıin Qaljyr óze­niniń gıdrologııalyq rejimin jáne taý landshaftyn qalpyna keltirý boıynsha birinshi kezektegi is-sha­ralardy oryndaý qajet. Qa­zirgi ýaqytta óńir ákimdigi tabıǵı kom­­ponentterdi qalpyna keltirý bo­ıyn­sha jumystardyń keńeıtilgen sme­talyq esebin jasaýdy pysyqtap jatyr. Onyń somasyna baılanys­ty polısııa organdary QR QK 324, 328, 333 jáne 334-baptary boıynsha kináli azamattardy qylmystyq jaýapqa tartýdy qarastyrady. Iá, zańdy belsheden basyp, tabıǵatqa aıtýly zalal keltirgen azamattar jaýapqa tartylýy kerek.

Mundaı tártipsizdiktiń budan ári jalǵaspaýy úshin memlekettik organdar ókilderi jergilikti bel­sen­di turǵyndarmen kezdesý uıym­dastyrdy. Kezdesý qory­tyn­dy­synda, jer qoınaýyn paıda­laný­shylardyń qyzmetine qoǵamdyq ba­q­ylaýdy kúsheıtý jóninde sheshim qa­byldanǵan.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Kúrshim aýdany