DigitEL: Sıfrly órkendeýdiń joly

Ulttyq joba 10 baǵyttan turady

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsınniń pikirine súıensek, Ulttyq joba 10 baǵyttan, 26 tapsyrmadan, 44 kórsetkishten jáne 211 is-sharadan turady. Olardy iske asyrý 2025 jylǵa deıin josparlanǵan.

«Ulttyq joba eki blokqa bólingen. Birinshisi – sıfrly transformasııa. Naqty aıtsaq, qyzmetterdi 5 mınýttyń ishinde kórsetý, IT salasyn damytý, halyq únine qulaq asatyn jáne tıimdi memleket qurý, qolaıly ómir súrýge arnalǵan sıfrly quraldardy qoldaný, tehnologııalyq jáne ınnovasııalyq bıznesti damytý, sol sekildi sapaly ınternet pen aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý baǵyttarynan turady. Ekinshisi – ǵylym. Iаǵnı ǵylymnyń kadrlyq áleýetin nyǵaıtý. Bul degeni­miz, ǵylymı ekojúıeniń básekege qabi­let­tiligin arttyrý, elimizdiń damýyndaǵy ǵylym­nyń úlesin ulǵaıtý, ǵylym-óndiris-bıznes tizbeginiń sátti júzege asyrylýyn qamtamasyz etý jáne ǵylym­daǵy ákimshilik úderisterdi jetildirýdi bildiredi», dedi B.Mýsın.

Mınıstrdiń aıtýynsha, bul jobany iske asyrýǵa shamamen 2,2 trln teńge mólsherinde qarajat bólý kózdelgen. Onyń ishinde 1,4 trln teńge memlekettik bıýdjetten, 800 mlrd teńge jeke ınves­tısııalar esebinen qarastyrylady.

100 myń mamandy daıarlaý mindeti qoıyldy

«IT-ındýstrııany jolǵa qoıý úshin negizgi úsh máselege basymdyq berilýi tıis. Atap aıtqanda, adam kapıtalyn damytý, jobalardy akselerasııalaý jáne qajetti qarjylandyrýdy qamtamasyz etý. Eger de osy aıtylǵannyń barlyǵy júıege keltirilse, onda Prezıdenttiń 2025 jylǵa deıin IT qyzmetiniń eksportyn 500 mln dollarǵa deıin jetkizý týraly tapsyrmasyn tolyǵymen oryndaýǵa bolady», deıdi jaýapty vedomstvonyń basshysy.

Ulttyq joba aıasynda adam kapıtalyn damytý baǵytynda «vırtýaldy muǵalim» uǵymy engizilmek. Birinshiden, bul aqparattaný (ınformatıka) jáne baǵdarlamalaý boıynsha tálimgerlerge, ásirese, osyndaı muǵalimder tapshy aýyl­darǵa qatysty. Qazir qanatqaqty joba Shyǵys Qazaqstannyń 150 mek­tebinde sát­ti júzege asyrylýda. Sondyq­tan ony basqa óńirlerde de jalǵasty­rý kózdelip otyr.

«Qashyqtyqqa qaramastan oqýshy­lar aqparattaný jáne baǵdarlamalaý bo­ıynsha sapaly bilim alý úshin eki jyl­dyń ishinde joǵary bilikti mamandar daıar­laýǵa qabiletti 20 ınnovasııalyq baǵ­darlamalaý mektebi qurylady. Elimizde osyndaı eki mektep jumys isteıdi. Búgin­de onyń túlekteri jahandyq BigData kompanııalarynda jumys istep jatyr. Innovasııalyq mektepterdiń damýyn yntalandyrý úshin 20 myń vaý­cher bólinip, olar dál osy mektepter­de tegin oqýǵa múmkindik beretin bolady. Oǵan tek stýdentter ǵana emes, son­daı-aq mamandyǵyn ózgertip, IT-daǵdy­laryn meńgerýge qushtar kez kelgen adam túse alady. Búginde joǵary oqý oryndar shyǵaratyn túlekter bizdiń suranysymyzǵa saı kele bermeıdi. Bul bizdiń ortaq problemamyz bolǵandyqtan Bilim mınıstrligimen birlesip, 50 IT-fakýltetti beıindi oqý oryndaryna nemese qalyptasqan IT-kompanııalarǵa berý boıynsha ortaq jumys júrgiziledi», dedi B.Mýsın.

IT eksportyn yntalandyrý úshin ve­domstvo shyǵyndardy óteýge de nıet­ti. Aıtalyq, «Báıterek» qorynyń osy sa­­laǵa arnalǵan baǵdarlamalary da joq emes. Buǵan qosa sheteldegi qanat­qaq­ty jobalardy da sýbsıdııa­lap, iske qo­sý josparlanǵan. Quzyrly organ tyń teh­nolo­gııa­lardyń múmkin­digin pysyq­taıtyn arnaıy synaq alań­da­rynyń bolýy da mańyzdy ekenin aıtady.

 Internettiń sapasyna mán beriledi

Sapaly ınternet jáne aqparattyq qaýipsizdik» baǵytyna sáıkes qalalar­daǵy ınternettiń jyldamdyǵyn sekýndyna 10 megabıtke deıin jetkizý meje­si qoıylyp otyr. Áıtse de B.Mýsın aýyl­­dyq jerlerdegi ınternettiń sapa­syna baılanysty problemalardyń áli de tolyǵymen sheshilmegenin joqqa shyǵarmady.

«Qazir shamamen 5 163 eldi mekende ınternet bar. Alaıda 768 aýylda onyń sapasy óte nashar. Bıyl 400-den asa tekserý júrgizilip, 92 mln teńge mólsherinde aıyppul salyndy. 3-4 aıdan keıin osyndaı jaǵdaılar qaıtalansa, aıyppul mólsheri eki esege ulǵaıady. Búginde aıyp­pul mólsherin 100-den 1000 AEK-ke deıin kóterý máselesi qarastyrylýda. Sondyqtan operatorlar ınternet sapasyn arttyrýǵa basa mán beredi dep oılaımyz», dedi mınıstr.

 Memlekettik qyzmet alýdyń jańa úrdisi

Memlekettik qyzmetterdi proaktıvti formatqa kóshirý maqsatynda «5 mınýt ishinde kórsetiletin qyzmetter» baǵyty iske asyrylyp, halyqqa qyzmet kórsetýdiń tıimdi joldary usynylady.

«Jeke qatysýdy talap etpeıtin qyzmetter sıfrly formatta kórsetile bastaıdy. Mysal keltirsek, bir baspanadan ekinshisine kóshý tek quqyqty rásimdeýmen ǵana shektelip qoımaıdy. Munda telefondy ornatý, túbirtekterdi óz atyńyzǵa aýystyrý syndy jumystar bar ekenin bilemiz. Sıfrly qyzmetter osyndaı ómirlik jaǵdaıǵa beıimdelýi tıis. Sıfrly arhıtektýra men úrdister klıenttik tájirıbe negizinde, sondaı-aq memlekettik organnyń ǵana emes, ómirlik jaǵdaı turǵysynan qurylady», dedi B.Mýsın.

Sonymen qatar halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda memlekettik qyzmetterdi jyldam jáne sapaly alý maqsatynda beınebaılanys júıesi engiziledi. Kez kelgen azamat belgili bir jaǵdaıǵa baılanysty sıfrly tehnologııalardy qoldana almaı jatsa, smartfonǵa HQO qosymshasyn júktep, beıneqońyraý arqyly qyzmet ala alady. Aldaǵy ýaqytta HQO servıstik modelge kóship, operatorlar tek keńester ǵana berip otyrady dep qarastyrylýda.

Mınıstrlik 2025 jylǵa qaraı bar­lyq memlekettik qyzmet 100% smartfon arqyly qoljetimdi bolatynyn alǵa tartyp otyr. Ulttyq jobada kózdelgen basty maqsat ta osyǵan saıady. Demek sıfrly quraldar qazaqstandyqtar­dyń áleýmettik máselelerin sheshýge qolǵa­bys etip, qolaıly ómir súrý ortasyn qalyptastyrýǵa septesýi tıis.

«Máselen, ókpe aýrýlary nemese áıel adamdarynyń densaýlyǵyn dıag­nostıkalaý kezinde naýqastyń sýretin túsirý ǵana jetkilikti bolady. Onyń derekteri geografııalyq ornalasýǵa qaramastan mamanǵa jiberiledi. Oǵan tek elordanyń ǵana emes, elimizdiń kez kelgen óńirindegi dáriger tekserý nátı­jelerimen tanysyp, dıagnoz qoıa alady. Jasandy ıntellekt taldaý jasap, naýqasqa ózi usynystar beredi. Mine, osyndaı tehnologııalardy bes jyl ishinde engizý úshin jumys istep jatyrmyz. Oqý prosesin sıfrlandyrýǵa kelsek, oqýshylarǵa aýyr oqýlyqtardy ózderimen alyp júrý qajettiliginen bosatyp, sıfrly portfelmen jumys isteýge múmkindik bermekpiz. Sondaı-aq qalalarda 150 myń beınekamera ornatý josparlanǵan. Búginde beınekameralar zań buzýshylyqtardyń aldyn alyp, anyqtaýǵa septigin tıgizip keledi. Bul óz kezeginde qaýipsizdik máselesin odan ári jetildirýge jol ashyp otyr», dedi vedomstvo basshysy.

Pandemııa kezinde oqý prosesiniń onlaın formatqa aýysýy qajetti ınfra­qurylymǵa qanshalyqty júk túsetinin anyq baıqatty. Sol sebepti yqtımal táýekelderdi eskerip, Ulttyq joba sheń­berinde mektepterdi 100 mb sekýndynan tómen emes ınternetpen qamtamasyz etý kózdelýde.

Estýshi jáne tıimdi memleket tujy­rymdamasyn iske asyrý maqsatynda memlekettik sektor ishindegi prosesterdi ońtaılandyrýǵa, memlekettik organdarmen baılanys úshin halyqty quraldarmen qamtamasyz etýge, memle­kettik qurylymdardyń jumysyn kúrdelendiretin qujat aınalymyn tómendetýge baǵyttalǵan birqatar joba­ny iske asyrý boıynsha jumys jalǵasyn tabady.

«Estýshi jáne tıimdi memleket» úshin­shi baǵyty boıynsha azamattarmen tikeleı dıalog ornatý úshin «E-petısııa», «E-ótinish» jáne taǵy basqa tetikterdi qurý mańyzdy, kez kelgen azamat buǵan smartfon arqyly óz baǵasyn bere alatyn bolady. Memlekettik apparat ishindegi prosesterdi kúrdelendiretin qujat aınalymyn 50%-ǵa tómendetý kózdelgen. Tıimdilikti arttyrý úshin prosesterdi, mysaly, jobalyq basqarý boıynsha memlekettik qurylymdar arasynda artyq hat almasýdy qajet etpeıtin zamanaýı prodjekt-menedj­ment quraldarynda júzege asyramyz», dedi B.Mýsın.

Táýekel aımaqtardy anyqtaý nemese kedendik baqylaýda kómek kórsetý boıynsha «jasandy ıntellekt» ulttyq joba aıasynda engiziledi. Dese de mınıstrliktiń mindeti memlekettik derekter qorynyń ıntegrasııasyn 100% qamtamasyz etip, sıfrlandyrýdyń platformalyq modelin paıdalaný eken.