Kezdesý baǵalaý prosesi týraly pedagogterdiń ózekti saýaldamasynan bastaldy. Alǵashqy nátıjeler muǵalimderdiń basym kópshiligi baǵalaý bilim berýdiń naqty sapasyn kórsetedi degen senimin aıqyndady. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU basqarma tóraıymy Kúlásh Shámshıdınova sapaly ári naqty baǵa oqýshynyń damýyna, óziniń kúshti nemese álsiz tustaryn túsinýge, sondaı-aq mamandyq tańdaýǵa jáne jalpy bolashaǵyn anyqtaýǵa áser etetinin atap ótti.
– Baǵalaý oqý materıalynyń qanshalyqty sátti ıgerilgenin, qalyptasqan bilimniń deńgeıi men tereńdigin anyqtaýǵa múmkindik beredi: túsinikteme berdi, óleń jattady, dıktant jazdy, esep shyǵardy jáne t.b. Ol sondaı-aq daǵdylar men quzyretterdiń kúrdeli júıesin, sonyń ishinde derekterdi taldaý jáne ınterpretasııalaý, aqparatty ekstrapolıasııalaý, ónimdi jasaqtaý, keri baılanysty úzdiksiz baqylaýǵa áser etedi, – degen Kúlásh Shámshıdınova baǵalaý júıesiniń negizi obektıvti, úzdiksiz jáne senimdi aqparat berý ekenin atap ótti. Máselen, oqýshylarǵa – oqytý sapasy, muǵalimderge – oqýshylardyń úlgerimi, ata-analarǵa – oqý nátıjelerine jetý dárejesi jáne basqarý organdaryna – kórsetiletin bilim berý qyzmetiniń sapasy týraly aqparattardy jetkizý.
– Baǵalaý «Men jáne tujyrymdama» uǵymynyń qalyptasýyna, ıaǵnı oqýshynyń ózi týraly túsinigine áser etedi. Muǵalimniń baǵalaýy, synyptastar men ata-ananyń reaksııasy ózin ózi baǵalaý deńgeıin arttyrady. Oqýshynyń baǵalaýdaǵy «Men» uǵymyna qanaǵattanýy óziniń jeke mańyzdylyǵy men ál-kúshin, barabarlyǵy men paıdalylyǵyn sezinýge, sondaı-aq osy dúnıege óziniń qajet ekenin túsinýge yqpal etedi jáne sonymen qatar tabys nemese sátsizdik tájirıbesi arqyly jaýapkershilikti, bilimqumarlyqty jáne tózimdilikti qalyptastyrady, – dedi ol.
Kúlásh Noǵataıqyzynyń tujyrymdary «Bilim – 2030» jahandyq jobasy sheńberinde Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń zertteý nátıjelerimen bekitildi. Jobanyń ulttyq úılestirýshisi – NIS. Baǵalaýdyń dástúrli modelderi ózgeris ústinde, al jańa qalypty jaǵdaıda oqýshylar ózderiniń oqý prosesin jaqsartýǵa belsene qatysyp keledi.
Pedagogıkalyq ólsheýler ortalyǵynyń dırektory Aıdana Shılıbekova dóńgelek ústelge qatysýshylardyń nazaryn muǵalimder úshin ishki jáne syrtqy baǵalaý nátıjeleriniń kelisimdiligin qadaǵalaýdyń mańyzdy ekenine aýdardy, bul bilim berý sapasyn qamtamasyz etedi.
– Syrtqy baǵalaýdyń kúshti júıesi qoǵamdyq senimdi oıata alady. Búgingi tańda Qazaqstanda Dúnıejúzilik banktiń qoldaýymen «Oqýshylardy baǵalaý júıesin jańartylǵan bilim berý mazmunymen sáıkestendirý» baǵyty boıynsha «Orta bilim berýdi jańǵyrtý» keshendi jobasy iske asyrylýda. Cambridge Assessment pen NIS-tiń bul joba aıasyndaǵy áriptestik baılanysynyń maqsaty – orta bilim berý júıesin damytýdaǵy halyqaralyq tájirıbe men qazaqstandyq jetistikterdiń birigýi. Jobanyń negizgi sarapshylarynyń biri Anna Grın halyqaralyq baǵalaý standarttary jáne olarǵa qalaı sáıkes kelý kerektigi týraly aqparatpen bólisti.
– Laıyqty baǵalaý – jaqsy bilim berýdiń temirqazyǵy. Biz emtıhandardy ázirleý barysynda oqýshylardyń boıyna sińirgimiz keletin dúnıelerdi basty nazarǵa alamyz. Bul – pándi tereńinen meńgerý, konseptýaldy túsinik jáne joǵary deńgeıli oılaý daǵdylary. Bizdiń baǵalaýymyz oqýshylardy úlgerimi boıynsha tıimdi saralaýǵa múmkindik beredi. Biz ony ádil, valıdti, senimdi jáne is júzinde múmkin bolatyndaı etip ótkizemiz, – dep atap ótti Anna Grın.
Cambridge Assessment sarapshysy Kembrıdj ýnıversıtetiniń baǵalaýynda kórsetilgen pándi tereńdetip oqytýdyń shynaıy qundylyǵyn túsiný mańyzdy ekenine senimdi ekenin jetkizdi.
– Eń tıimdi bilim berý júıelerinde oqý baǵdarlamasy aýqymdy jáne taıyz emes, kerisinshe qarqyndylyqqa beıim jáne tanymdyq suranystyń joǵary deńgeıin qamtamasyz etedi. Ol sondaı-aq salalyq baǵytty da qamtıdy. Onda sapaly, egjeı-tegjeıli jáne dáıekti túrde oqytatyn birneshe ǵana pán bar.
Dóńgelek ústeldiń basynda saýaldamadan ótken qatysýshylardyń basym kópshiligi standarttarǵa sáıkestik máselesi mektepterdi baǵalaý deńgeıinde de qarastyrylýy kerek degen pikirmen kelisti. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU basqarma tóraıymynyń orynbasary Olga Mojaevanyń baıandamasy halyqaralyq deńgeıdegi mektep qyzmetin baǵalaý tásilderiniń biri – akkredıtteýge negizdeldi. Spıker halyqaralyq akkredıtteý prosesinde mektepterdiń ishki ózin ózi baǵalaýyn erekshe mańyzdy kezeń dep atady. NIS mysalynda Olga Ivanovna orta bilim berý uıymdary úshin ózin ózi baǵalaýdyń mańyzyn taldady.
– Jalpy bilim beretin mektepter zııatkerlik mektepterdiń ózin ózi taldaý jáne ózin ózi baǵalaý tájirıbesin qoldanystaǵy standarttarǵa sáıkes ózderiniń kúshti jáne álsiz jaqtaryn túsiný men damytý boıynsha naqty sharalardy josparlaý úshin paıdalana alady. NIS árbir múddeli mektepke konsýltasııalyq, ádistemelik jáne ádisnamalyq qoldaý kórsetýge daıyn, – dep qorytyndylady O.Mojaeva.
Olga Ivanovna Nazarbaev zııatkerlik mektepterin mysalǵa ala otyryp, sarapshylardyń usynystary mektepterdegi ishki ekojúıeni jaqsartýǵa qalaı kómekteskenin kórsetti.
– NIS akkredıtteýiniń birinshi sıkliniń komandalyq saparlarynda oqýshylardy qoldaý úshin saralanǵan oqytý strategııalaryn kóbirek qoldaný usynyldy. Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵynda semınar-trenıngter men vebınarlar ótkizildi, onda muǵalimder «jaqyn damý aımaǵyna» nazar aýdara otyryp, ár balany onyń múmkindigi men qabileti deńgeıinde oqytýdyń ádisteri men tásilderin zerttedi. Bilim berý baǵdarlamalary ortalyǵy jyl saıyn oqý-ádistemelik hatynda oqýshylardyń is-áreketi men oqý úderisin saralaý mysaldarymen saralap oqytý ádisteri boıynsha bólimderdi qosady. Muǵalimderge saralanǵan tásilder negizinde mektepishilik is-sharalar uıymdastyrylady. Tárbıeshiler óz kezeginde bir-birimen tájirıbe bólisedi.
Muǵalimderdiń aldynda turǵan negizgi mindetterdiń biri – baǵalaýdy oqý prosesine kedergi keltirmeıtin júıe retinde qalyptastyryp, jaqsartý. Bul pikirdi Nazarbaev ýnıversıtetiniń professory Metıý Kortnı ustanady.
– Kóbinese árbir testileýden keıin oqýshylar jaı ǵana baǵa alady, al muǵalimderdiń ádil nemese ádiletsiz ekeni synyptaǵy jaqsy baǵalardyń sanyna qaraı baǵalanady. Degenmen baǵalaý derekterinen úırenetin kóp nárse bar. Biz olardy oqýdy jeńildetý úshin paıdalana alamyz. Mysaly, test pen ondaǵy suraqtardyń sáıkestigin tekserip, árbir oqýshynyń ne úırengenine baılanysty Vygotskıı boıynsha jaqyn damý aımaǵyn anyqtap, belgili bir pándik salada oqytýdyń qalaı júretini týraly túsinigimizdi tereńdete alamyz.
Pedagogıkalyq ólsheýler ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Sáýle Vıldanova sheteldik sarapshynyń oı-pikirin jalǵastyra otyryp, muǵalimder praktıkasynyń baǵalaý ádisnamasyna jan-jaqty toqtaldy. Sáýle Aıfovna baǵalaý oqýshylarǵa ǵana emes, sondaq-aq pedagogke de baılanysty ekeni týraly aıtty – kez kelgen oqýshy túsinikti ári qyzyqty sabaq bere alatyn muǵalimniń dárisine qatysyp, ádil baǵa alǵysy keledi, sebebi bul úrdis joǵary nátıje ákeletini sózsiz.
– Muǵalim sheberliginiń negizgi kórsetkishi – sarapshylardyń zertteýleri boıynsha muǵalimniń kásibı sheberligi týraly eń obektıvti aqparat kózi bolyp sanalatyn sabaq bolyp sanalady. Sondyqtan muǵalimdi baǵalaý júıesi baqylaý, keri baılanys, sabaqty oı eleginen ótkizýge negizdelgen. Muǵalim jyl saıyn tájirıbeni oı eleginen ótkizip, oqýda neni jaqsartý kerektigin anyqtaý negizinde kásibı damý maqsatyn qoıady. Sabaqta maqsatqa jetý júıeli, jınaqy túrde baıqalady. Refleksııa sabaqtyń sátti ótýin baǵalaýǵa jáne tájirıbeni damytý úshin aldaǵy áreketterdi josparlaýǵa múmkindik beredi, – dedi Sáýle Vıldanova.
Aqyn Maǵjan Jumabaev óskeleń urpaqty oqytý men tárbıeleýde kópǵasyrlyq salt-dástúrlerdi jáne halyqtyń pedagogıkalyq murasyn paıdalanýdy erekshe atap ótkeni belgili. О́z eńbekterinde ol búginde engizilgen krıterıaldy tásilge sáıkes keletin baǵalaýdy durys túsiný týraly ıdeıany birneshe ret kórsetken. Tárbıelik aspekt muǵalimniń sabaqtaǵy qyzmeti arqyly kórinedi. Ádebı shyǵarmalar men matematıkany biriktiretin qyzyqty tapsyrmalar ázirleý tájirıbesimen NIS-tiń matematıka páni muǵalimi Anar Baımýrzaeva bólisti, al ózin ózi baǵalaý jáne keri baılanys arqyly oqý materıalyn tereń meńgerýge yqpal etetin baǵalaý týraly mysaldy elordalyq №48 mektep-lıseıiniń qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi Gúlshat Kapshaeva usyndy.
Pedagogterdiń baǵalaýǵa qatysty oılaryn mekteptegi baǵalaý týraly pikirlerin bólisken oqýshylar úni bóldi. Aıta ketý kerek, oqýshylardyń kózqarasy ár alýan – biri baǵalaý ne isteý qajetin jáne qandaı baǵytta damý kerektigin túsinýge kómektesedi dep senedi, al biri materıaldy ıgerý – eń mańyzdy úrdis, ol úshin baǵa qoıý mindetti emes dep esepteıdi.
Kezdesýdi qorytyndylaı kele K.Shámshıdınova kez kelgen baǵalaý júıesi adamdy oqýǵa yntalandyrýy tıis ekenin, al shynaıy sapaly baǵalaý júıesi muǵalimniń kúndelikti sapaly jumysyn kórsetetinin atap ótti. Sapa – baǵalaýdyń basty maqsattarynyń biri.
Dóńgelek ústelge qatysýshylar nazaryna usynylǵan beınerolık respýblıka boıynsha ustazdar qaýymyna burynnan taptyrmas qural bolyp kelgen ádistemelik resýrstardyń san alýan túrin usyndy. Atap aıtqanda, dóńgelek ústel barysynda usynylǵan materıaldar 400 myńǵa jýyq pedagog tirkelgen NIS-tiń «Júıelik-ádistemelik keshen» biryńǵaı platformasynda ornalastyrylady. JÁK portalynda krıterıaldy baǵalaýǵa arnalǵan ádistemelik materıaldar men spesıfıkasııalar jáne qalyptastyrýshy jáne jıyntyq baǵalaý tapsyrmalarynyń úlgileri ornalastyrylǵan. «Pedagogterdiń ázirlemeleri» bóliminde jalpy bilim beretin mektep muǵalimderiniń «Baǵalaý úshin tapsyrmalardy ázirleý jáne saraptaý» oqý kýrstarynda tereńdetilgen bilim berý boıynsha daıyndaǵan jıyntyq baǵalaý jumystarynyń úzdik nusqalary usynylǵan. О́zge de paıdaly resýrstar qatarynda baǵalaý máseleleri boıynsha muǵalimderge arnalǵan onlaın kýrstar, oqýshylardyń fýnksıonaldyq saýattylyq deńgeıin baǵalaýǵa arnalǵan onlaın trenajer, muǵalimge jıyntyq jumysty aıaqtaý úshin ońtaıly ýaqytty esepteýge kómektesetin onlaın-kalkýlıator jáne árbir muǵalim biliktilik sanatynyń deńgeıine jáne oqytylatyn pánge sáıkes oqý jylyna maqsat qoıa alatyn kásibı damý maqsaty konstrýktory bar.
«Bilim sapasyn qamtamasyz etýdegi baǵalaýdyń róli» – Ybyraı Altynsarınniń 180 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Jańa jaǵdaıdaǵy bilim berý» jobasy aıasynda NIS-te ótken úshinshi dóńgelek ústel ekenin aıta ketken abzal.
