Aýdandaǵy kúrish alqaptaryn sýaratyn kanaldar tazartylyp, bul daqyldy ósiretin sharýashylyqtarǵa qoldaý kórsetiledi. Ol úshin Ile ózeniniń sýyn taratatyn bas kanaldy kúrdeli jóndeý máselesi kún tártibine qoıylady. Bul aýdandaǵy kúrish ósiretin sharýashylyqtardyń jumysyna erekshe serpin beretin boldy. Mysaly, Birlik aýylyndaǵy «Birlik» agrofırmasy bıyl 1114 gektarǵa kúrish ekken. Eger sý tapshylyǵy joıylatyn bolsa, seriktestik aqmarjan dánin sebýdi arttyra túspek. Sharýashylyq 1114 ga kúrish alqabynan bólek, 1589 gektarǵa bıdaı, 2744 gektarǵa kóp jyldyq shóp ósirgen. Ujymda 300-ge jýyq adam eńbek etedi, al maýsymdyq kezeńde jumysshylar sany 500 adamǵa deıin jetedi. Munda elýge jýyq aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy bar. Sonyń tórteýi ótken jyly «Jetisý» ÁKK arqyly lızıngige alynǵan. Osylaısha aýdanda qurylǵan servıstik-daıyndaý ortalyǵynda agrarlyq jumystarǵa qajetti barlyq tehnıka toptastyrylǵan.
Aýdanda «Birlik» agrofırmasyna tıesili qyrmana jáne zaýyt ta jumys istep tur. Kúrish óńdeıtin zaýyt saǵatyna 1 tonna taza ónim shyǵarady eken. Jalpy, «Birliktiń» kúrishi oblysta ǵana emes, Almaty qalasynda, taıaý shetelderde saýdalanady. Máselen, byltyr kásiporyn 1250 tonna taza ónim alǵan.
«Birlik» seriktestiginiń dırektory Almas Qystaýbaev ónim kólemin arttyrý úshin sýarý júıelerin jóndeý men tazartý jumystaryn júrgizý kerektigin únemi másele etip kóterip keledi. Jaqynda Balqash aýdanyna arnaıy saparmen barǵan oblys ákimi Amandyq Batalov óńirdegi ırrıgasııalyq júıelerdi qalpyna keltirý jumystary jolǵa qoıylǵanyn aıtyp, arnaıy baǵdarlama aıasynda balqashtyqtardyń da máselesi ońynan sheshiletindigin aıtqan bolatyn.
– Iá, kúrish sýdy kóp qajet etedi. Onyń alqabyn azaıtqanda jerdiń sory shyǵyp, oǵan eshteńe óspeı qalýy da múmkin. Sondyqtan bul iske júıeli jospar jasap baryp kirisý kerek. Ázirge kúrishtiń alqaptaryn saqtap qalamyz. Ol úshin Balqash aýdanynyń sýarý júıelerin jańǵyrtýdy jeke joba retinde qarastyramyz. Kúrish alqaptaryn sýaratyn kanaldardy tazartýdy qolǵa alamyz. Buǵan deıin biz melıoratıvtik brıgada quryp, Qaratal ózeniniń arnasyn arshyp, onyń Balqashqa erkin quıylýyna jaǵdaı jasap, eleýli jumystar atqarǵanbyz. Sondyqtan bul jaǵynan bizdiń tájirıbemiz bar deýge bolady. Ile ózeniniń sýyn taratatyn bas kanaldy kúrdeli jóndeý máselesi kún tártibine qoıylady. Buǵan deıin qajetti tehnıkalar satyp áperip, servıstik daıyndaý ortalyqtaryn qurdyq. Osyndaı qoldaý sharalary sharýashylyqtarǵa budan bylaı da kórsetiletin bolady, deıdi Amandyq Batalov.
Jalpy, Almaty oblysynda Islam Damý Bankiniń qarajaty esebinen ırrıgasııalyq jelilerdi qaıta qurý isi qarqyndy júrip jatyr. Nátıjesinde, byltyr óńirdegi 10 sý nysany kúrdeli jóndeýden ótip, 20 myń gektarǵa jýyq sýarmaly jer qalpyna keltirilgen. Igi is jalǵasyn taýyp, oblystyń 16 aýdanynda jobalardy júzege asyrý, 137,8 myń gektar sýarmaly jerdi qalpyna keltirý josparlanǵan. Búginde oblysta 214 gıdrotehnıkalyq qurylys bar. Onyń jetpis besi sý qoımasy, seksen besi toǵan, jıyrma biri sý qoımasynyń bógeti bolsa, 33 sý qabyldaıtyn sý sharýashylyǵy nysany eken. Al barlyq ırrıgasııalyq jelilerdiń uzyndyǵy 16,5 myń shaqyrymdy quraıdy. 2015 jyldan 2019 jylǵa deıin 33 sý nysanyn jóndeý-qalpyna keltirý jumystaryna jergilikti bıýdjetten 4,7 mıllıard teńge bólingen bolatyn. Jóndeý jumystarynyń nátıjesinde 19,3 myń gektar sýarmaly jer qalpyna keltirildi. Al 2019 jyldan bastap oblysta Islam Damý Bankiniń qarajaty esebinen Aqsý, Alakól, Eskeldi, Kóksý aýdandaryndaǵy ırrıgasııalyq jelilerdi qaıta qurý boıynsha negizgi jobalar júzege asyrylýda.
Oblysta 81,8 myń gektar aýdany bar jańa sýarmaly jerlerdi aınalymǵa engizý maqsatynda sýarý jelilerin qaıta jańartý, qaıta salý, apatty sý qoımalary men toǵandaryn qalpyna keltirý josparlanǵan. 2020 jyly «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylǵan ınfraqurylymdyq jobalardyń tizimine úsh gıdrotehnıkalyq qurylystyń jobasy usynyldy. Atap aıtar bolsaq, Kóksý, Qaratal bógetteri men Panfılov aýdanyndaǵy О́sek ózeni gıdroqurylymyn, 2 myń gektardan astam sýarmaly jerdi qalpyna keltirýge múmkindik beretin Taldyqorǵan qalasynyń ırrıgasııalyq jelilerdiń qurylys jobasyna 3 myń 662 mln teńge bólindi. Qazirgi ýaqytta qurylys-montaj jumystary júrgizilýde. Sonymen qatar PÝID-2 jobasy sheńberinde 12,4 myń gektar alqapta ınjenerlik-drenajdyq júıeni qalpyna keltirý kózdelýde. Bul qatarda Balqash aýdanyndaǵy 7 myń 481 gektardy alyp jatqan Aqdala sýarmaly massıvi men Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy 5 myń gektar aýmaqqa sozylatyn Baltabaı massıvi bar.
