Qaısybir kúni tutas shynydan salynǵan úılerdiń tusynan ótip bara jatqanda balam jeńimnen tartyp: «Áke, bul úılerdiń qabyrǵasy qaıda?» dedi. «Qabyrǵasy osy, shynydan salynǵan», deımin. «Olar synyp qalmaı ma?» deıdi ul. «Synbaıdy, óte tózimdi shyny, tipti metaldan da kúshti», deımin.
Balaǵa solaı degenmen, ishimnen túrli oı keshemin. «Shyny úıde turatyndar ózgelerge tas atpaıdy» deıdi bir kisi, taǵy biri «Shyny úıde turatyndar bir-birine tas atpaıdy» deıdi. О́z baqshańdaǵy shıe talynyń butaǵy synbasyn deseń, ózge baqshadaǵy alma aǵashyn silkileme degeni shyǵar. Alǵashqysyn aıtamyn. Al keıingisi... Keıingisi qoǵam, otbasy ınstıtýty jaıynda aıtar sózge tuzdyq bolǵandaı-aq eken.
Otbasy degenimizdiń ózi shynydan salynǵan úı emes pe edi. Jas otbasy – tipti názik álem, bilte shamnyń shynysyndaı juqa, júrek otynyń kúshine shydar, al bilekke salsań – shart synǵany. Otbasyndaǵy aıtylǵan árbir aýyr sóz, qııanatty is qabyrǵany shytynata beredi, juqaltań úıge jik túsire beredi. Qaı sátte mort keterin boljap bilmeısiń. Shyny úıdi aıtamyz, shyny júrekti qaıda qoıarsyz. Qanshama adam qaýsaǵan júrekpen ómir súre beredi. О́mir súrý kerek bolǵan soń. Qansha áıeldiń janarynan sol shytynaǵan júrektiń qırandylary kórinip turady. Qansha azamattyń qabyrǵasyna sol shynynyń ótkir synyqtary qadalyp turady. Biraq adamdar osyǵan shydaıdy.
Jalpy, bizdiń qoǵamda «ydys-aıaqtyń syldyry» «otbasyndaǵy zorlyq-zombylyq» deńgeıine ótip ketkeni belgili. Tirkelgen árbir nekeniń ekinshisi sol jyly buzylyp jatatyny da sandyq túbine saqtap qoıar syr emes.
Biz «Baqytty otbasy» degen turǵyn úı baǵdarlamalaryn qabyldap jatamyz, bizge budan buryn «baqytty otbasy» degen rýhanı baǵdarlama qajet-aq. Jalpy, baqytty otbasy degenimiz qandaı otbasy? Lev Tolstoı «Ana Karenınada» «árbir baqytty otbasy bir-birine uqsaıdy, al árbir baqytsyzy – ózinshe baqytsyz» deıdi. Baqytty otbasy áleýmettik jaǵynan tolyq qamtylǵan otbasy ǵana ma? Árıne, joq. Ári-beriden soń, úı degenimizdiń ózi – tórt qabyrǵa emes, baqytty adamdar úshin úı – bir-biriniń júregi. Baqytty erli-zaıyptylar bir-biriniń júreginde ómir súredi. Biraq joǵaryda aıtqanymyzdaı, onyń da shynydan jasalǵanyn esten shyǵarmaý kerek. Qansha bala shynydan jasalǵan úılerdegi shyny júrekterdiń qırandylaryn tabanymen basyp júr. Olardyń tabany ǵana emes, jan júregi de tilim-tilim.
Biz baqytty jáne baqytsyz otbasy dep jalpylama aıta salamyz ǵoı, ǵylymda muny birneshe tıpke bóledi eken: saý otbasy, beıimdelgen otbasy, devıantty otbasy, áleýmetten tys otbasy, áleýmetsizdengen otbasy, daǵdarysty otbasy, janjaldy otbasy, krımınogendik otbasy, qylmysty otbasy.
Áleýmettanýshylar áýelgisine mynadaı anyqtama beripti: «Saý otbasy – buzylǵan ekonomıkalyq jáne áleýmettik-psıhologııalyq úderisterdiń yqpalyna túspegen otbasy, onyń músheleri tolyq dene, rýhanı jáne áleýmettik ál-aýqatynyń jaǵdaıynda ómir súrýde. Osyndaı otbasylar arasynda baqytty otbasylar qalyptasady».
Qarasańyz, qarapaıym ǵana túsinikter. Odan da qarapaıymy «Áıelińe balańnyń kózinshe aqyl aıtpa, balańa adamnyń kózinshe aqyl aıtpa».
Estıtin memleket bolsynnan buryn estıtin qoǵam kerek-aq. Adamdardyń birin-biri estýi tym-aq qajet. Erli-zaıyptylardyń birin-biri estýi, odan mańyzdysy tyńdaı bilýi, ata-ananyń balany tyńdaı bilýi, balanyń ata-anany tyńdaýy baqytty otbasynyń basty qaǵıdalary bolsa kerek. О́ıtpegende, biz estimeıtin aıqaılar men ishki shyńǵyrýlardan qansha shyny úıler shytynap, qanshama shyny júrekter qırap jatyr! Qurdymda, kúresinde, buryshta.
Qazaq otbasynyń qundylyqtary ulttyq dúnıetanymǵa negizdelgende ǵana biz shyn mánindegi baqytty otbasy qaǵıdasyn quratyn shyǵarmyz. Aqyn Ulyqbek Esdáýlettiń «Buryshqa tur!» degen ataqty óleńi tek úıdiń buryshyn ǵana emes, ata-ana ómirindegi balanyń, erli-zaıyptynyń ómirindegi aıyptaý, jazǵyrý, kinálaý, sógý, baǵalamaý, jek kórý, túsinbeý buryshyn da aıtatyn sekildi. Biz shyny úılerdegi sol buryshtardan abaı bolaıyqshy. Buryshtyń arǵy jaǵy – bulyńǵyr...
