Ekologııa • 02 Qarasha, 2021

Saf aýa altynnan da qymbat

335 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaqstanǵa kómirteginen arylý úshin tyń tehnologııalarǵa basymdyq berý qajet. Buǵan shamamen 650 mlrd dollardaı kóleminde ınvestısııa jetkilikti. Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshevtiń aıtýynsha, bul qarajat 40 jylǵa eseptelgen.

Saf aýa altynnan da qymbat

Atalǵan salymdardyń edáýir úle­si, naqty aıtqanda 305 mlrd dollar – elektr jáne jylý energııa­syn óndirýge, 167 mlrd dollar – kólik ınfraqurylymyna, 65 mlrd dollar – taý-ken jáne óńdeý óner­kásibine, sondaı-aq 57 mlrd dollar – turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shy­ly­ǵyna jáne 49 mlrd dollar aýyl sharýashylyǵyna baǵyttalýy tıis.

Arnaıy baǵalaýǵa sáıkes kómir, munaı jáne gaz óndirý sektoryndaǵy ınvestısııalar uzaqmerzimdi perspektıvada suranystyń tómendeýine baılanysty azaıady dep boljanýda.

«Aıtalyq, qazir Úkimet jań­ǵyr­ma­ly energııa kózderine ınvestısııa­lar tartýǵa qatysty jumysty qol­ǵa aldy. Sonyń biri Qazaqstanda SO2 qaldyǵyn azaıtýǵa arnalǵan iri jobalardy Birikken Arab Ámir­lik­terimen birlesip iske asyrý kóz­del­gen. Aıtylǵan kórsetkishter men kómirtekti beıtaraptyqqa qol jet­ki­zý úshin salalyq saıasatty re­for­­malaý qajet. Dokt­rı­na­da ázir­len­­gen ındıkatorlardy oryndaý úshin óner­kásipte energııa tıimdiligin art­tyryp, únemdeý jónindegi sharalar eskerilýi tıis.

«Jasyl» kólikterdiń (ekologııa­lyq taza kólik túrleri) tıis­ti ın­fra­­­qu­rylymyn damytý maq­sa­tyn­da qoldaý tetikterin ázirleý ke­­rek. Termo jańǵyrtý arqyly qol­danystaǵy turǵyn úı qorynda jylýdyń shyǵynyn úshten birge tómen­detip, jańa ǵımarattar min­det­ti túrde jańǵyrmaly qýat kóz­derine qosylyp, energııa tıim­diliginiń joǵary talabyna saı bolýy qajet. Organıkalyq ónim­ge degen álemdik suranysty eske­rip, ósimdik sharýashylyǵy baǵy­tyn­da eginshiliktiń organıkalyq ádisterine kóshýdi jedeldetý arqyly organıkalyq ónimniń eksportyn mem­lekettik turǵyda qoldaýǵa mán ber­gen abzal. Elimizdiń kómirteginen beıtarapty damýy ońaı bolmaıdy. Biraq ekonomıkanyń turaqty túrde ilgerileýine negiz bolyp, ın­ves­tı­sııa­lyq tartymdylyqty arttyrady», dedi vedomstvo basshysy.

Mınıstr aıtqandaı, ekonomıkany áleýmet­tik turǵydan transformasııalaý jáne jańa jumys oryndaryn qurý atalǵan doktrınanyń ajyramas bóligi. Budan bólek, elimizdiń bas ekology zııandy qaldyqtyń kó­le­min azaıtýda orman alqaptaryn ulǵaıtýdyń mańyzy zor ekenin aıtty.

«Elimizde orman qory 30 mln gektardy alyp jatqanymen onyń 13,3 mln gektary ǵana ormandy alqap sanalady. Jas kóshetter SO2-ni birden sińire almaıdy, óıtkeni buǵan shamamen jeti jyl ýaqyt qajet. Osy aralyqta aǵash jetilip, sodan keıin ǵana parnıkti gazdy sińi­rýge qaýqarly. Kórsetkishterge toq­talsaq, 1 gektardaı orman 3 ton­na­ǵa deıin SO2-ni sińiredi eken. Bul sonshalyqty kóp emes. Sol sebepti Memleket basshysynyń tap­syr­­masyna sáıkes ormandy ulǵaı­tý­dyń mańyzy zor.

Bul tapsyrma «Jasyl Qazaqstan» ulttyq jobasynda bekitildi. Jyl sońyna deıin 130 mln-ǵa jýyq aǵash otyrǵyzylyp, kóktemde 80 mln-nan astam kóshet egiledi. Kúzde qo­symsha 50 mln aǵashty otyrǵyzý kózdelgen. Sondaı-aq Aral teńiziniń qurǵaǵan túbine sek­seýil otyrǵyzylyp jatyr», dedi Ekologııa mınıstri.

Sońǵy 10 jylda Araldy qalpyna keltirý­ge baılanysty halyqaralyq qorlardyń qoldaýy­men 85 mln dollardan astam qarajatqa túrli jo­balar iske asyrylyp, 340 myń gektarǵa sek­seýil otyrǵyzylypty.

Sońǵy jańalyqtar