Serik aǵa Shıeli óńiriniń Aqmaıa aýylynda dúnıe kelgen. Orta mektepten soń Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn ınjener-mehanık mamandyǵy boıynsha bitiredi. Eńbekke aralasqannan keıin qajetti mamandyqtardy ıgerýge týra keledi de ekinshi ret Qyzylorda gýmanıtarlyq ýnıversıtetinde qarjyger mamandyǵyn alady. Sol kezeńderde, Qyzylordadaǵy úlken ári mańyzdy óndiris ornynyń biri nan kombınaty bolatyn. Eńbek joly da mamandyǵyna sáıkes keledi. Qyzylorda nan ónimderi óndiristik birlestiginde bastalǵan baspaldaq, qatardaǵy qyzmetkerden mekeme dırektorlyǵyna deıin aparady.
Qala ómiriniń kún saıynǵy yrys-nesibesi sanalatyn kombınatta bes júzge jýyq adam úsh aýysymda jumys isteıtin. Ol kezde jeke naýbaıhana degen atymen joq. Meniń bilýimshe, qalada munan basqa «memeleket ishindegi memleket» atalǵan temir jol boıynda ǵana naýbaıhana boldy. Eger kombınattyń jumysy jarty saǵatqa toqtasa, tańerteń dúkenderge nan túspeı qalady. Mundaı jaǵdaıda dúkenderde kezek paıda bolyp, onyń dabyly artynsha oblystyq partııa komıtetiniń keńsesinen bir-aq shyǵady. Bul «apat» dep sanalatyn edi.
Jıyrma jyl kombınatty basqaryp turǵanda birde-bir ret kemshilik oryn almapty. Eńbektiń qyzyǵy men shyjyǵy bolady degen ras. Alpysynshy jyldary salynǵan kombınattyń qondyrǵylary tozǵan, peshterdiń keıbirin jańalasań, ekinshisi isten shyǵyp jatady. Osyndaıda isten shyqqan peshterdiń kúıesin qolmen kósep, jumysshylarmen birge tań atqansha kombınattyń ishinde júretin kezder de boldy.
Jany taza, jaqsylyq isteýge jaqyn júretin Serik aǵanyń adamgershiligi men azamattyǵy, uıymdastyrýshylyq qabileti, jańashyldyǵy jaıly el aýzynda aıtylyp júr. Kóptiń yqylasyna bólengen bir oqıǵasyn biz de bilemiz.
Árkim ózine qajetin árqalaı óteıdi. Biri adal, bálkim biri ońaı jolmen. Serik aǵa dırektorlyqqa kelgende, máseleniń biri nan urlyǵy bolypty. Túnimen tútin jutyp, mańdaıynyń teri kózine quıylǵan jumysshylar azanda bala-shaǵasyna bir-eki bólke nan alyp ketkisi keledi. Kórsetip alýǵa bolmaıdy, qoıynǵa tyǵyp alady. Degenmen tekserýshi organdar bar. Olardy sosıalıstik menshikti urlaýshylarmen kúres bólimi dep ataıdy. Organ anyqtasa, abyroısyzdyq bylaı tursyn, menshikke qol suqqany úshin quqyqtyq jaýapkershilikke tartylady. Mine, osydan kelip, jumysshyǵa yńǵaıly jaǵdaı týdyrý úshin kombınattyń óz esebine qaraıtyn «Ystyq nan» dep atalatyn dúken ashty. Aýysymnan shyqqan jumysshylar sol dúkennen kereginshe nan alady. Nan baǵasy – 24 tıyn, arzan ári aqsha jalaqydan ustalady. Dırektordyń bul ıdeıasy barsha jurtqa unady, urlyq ta joq, jumysshy da toq. Tekserýshiler da azaıdy, qolyna nan ustap bara jatqandardyń júzi jarqyn. «Ystyq nan» dúkeni salynǵannan keıin kombınattyń aýlasynan da nan ıisi burqyrap turatyn boldy.
Shyn máninde, sol kezeńde mundaı jaǵdaı tańsyq jaǵdaı edi. Múmkin bul ekonomıkalyq qarym-qatynastardyń tepe-teńdigin jasaý aksıomasynyń basy boldy ma eken?
1991 jyly elimiz óz táýelsizdigin jarııalady. Jasyratyny joq, sol kezeńniń tarıhyna eldiń ydyraýy men qaıta qurylýy, formasııalyq aýysýlardyń qıyndyǵy jóninde jazylǵan edi. Halyqty naryqtyq ekonomıkanyń álippesine alyp kelý, «árkimniń óz eńbegi» qaǵıdasyn ornatý jáne ony tez arada júzege asyrýda alasapyran kezeńderdiń bolǵanyn bilemiz. 1996 jyly naryq qyspaǵyna túsken mekemeler men sharýashylyqtardy tyǵyryqtan alyp shyǵý úshin oblystyń sol kezdegi ákimi Berdibek Saparbaevtyń basshylyǵymen «El yrysy» memlekettik kommýnaldyq kásiporny quryldy. Kásiporyndy zaman talabyna saı júrgizetin maman retinde Serik Dúısenbaev tańdap alyndy. Barlyq mekeme jumysshylaryna aılyq jalaqy bere almaıtyn, salyq qaryzyn tóleı almaıtyn halge jetken. Sondyqtan olar ózderiniń teńgerimindegi tehnıka men basqa da múlikterin «El yrysynyń» qoımasyna quıǵan. S.Dúısenbaev basqaratyn mekeme osy zattardy aqshaǵa aınaldyryp, el qajetine jumsady.
2002 jyly qala basshylyǵy bilikti, tájirıbeli ınjener mamanǵa azyp-tozýǵa aınalǵan aýdanaralyq jylý ortalyǵy aksıonerlik qoǵamyn basqarýdy tapsyrdy. О́zi de, ózge de 2003 jyly eń qatal qystyń keletinin bilmedi. Tek tórt aýysymmen jumys isteıtin mekemeniń qıyn jaǵdaıyn saralaı bildi. 180 jumysshynyń eńbekaqysy emes, bútin bir qala turǵyndarynyń densaýlyǵyn oılap, elimizdiń ár aımaǵynan jylý ortalyǵynyń qondyrǵylaryna qosalqy bólshekterdi ózi izdep ketken. О́ziniń artyǵyn satyp, ózgeden alyp, dırektorlyǵyn saýdagerlikke aıyrbastaǵandaı jol shegip júrip, jylý ortalyǵyn jańa maýsymǵa daıyndaǵan edi.
Aldaǵy on jylyn taǵy da óndiris pen sharýashylyqqa, aýyl ákimdigine arnap baryp, 2013 jyly qalalyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bóliminiń basshysy boldy. Ketpen men kúrekti áleýmettik salaǵa aıyrbastady. О́ndiristen ketti demeseńiz, bári bir halyqtyń muqtajdyǵyna eńbek etti.
Aty aıtyp turǵandaı, qalalyqtardy jumyspen qamtýdy úılestirý, jańa jumys oryndaryn izdep tabýmen júıeli aınalysty. О́z qyzmetkerlerimen birge, aqsaqaldar men múgedek jandardyń, analardyń memleketten alatyn járdemaqylarynyń tólenýine, ómirlik qıyn jaǵdaıda qalǵan tómen otbasylarynyń áleýmettik jaǵdaıyn kóterýge qyzmet etti.
2018 jyly aımaq basshysy Qyrymbek Kósherbaev shaqyryp, ıyǵyna úlken júk artyp, senim bildirdi. Ol oblystyq ardagerler keńesi tóraǵasy qyzmeti edi. Boıynda qazaqtyń dili men dástúri tunyp turǵan, sóz saptaýy bólek, 1993 jylǵy jutta óńirge Úkimet basshysyn shaqyryp, tótenshe jaǵdaıǵa arnalǵan qordan Qazaqstandaǵy 5 oblysqa qaralǵan materıaldyq, tehnıkalyq resýrstardyń 80 paıyzyn Qyzylorda oblysynyń enshisine buıyrtqan, «Aral apat aımaǵynda turatyn halyqty áleýmettik qorǵaý týraly» zań qabyldatýǵa tikeleı muryndyq bolǵan Seıilbek Shaýhamanovtan keıin, oblys ardagerleriniń kóshin bastaý, amanat pen zor jaýapkershilik edi.
Elbasy N.Nazarbaev óziniń bir eńbeginde «Bizde ardagerlerdiń respýblıkalyq keńesi bar, ol – jandy, jigerli uıymdardyń biri. Memleketimizdiń mańyzdy máseleleriniń bárine ún qosyp, belsendilik tanytýda», dep baǵalaǵan bolatyn. Bul sóz ardagerler uıymynyń qoǵam aldyndaǵy mańyzdylyǵyn aıqyndaıdy.
Oblystaǵy 74 myńǵa jýyq ardagerdiń basyn qosyp, solarǵa jaǵdaı týǵyzýǵa jaýapty oryndardy jumyldyryp, halyq qajetine de ún qosyp otyrǵan, irgeli uıymdy basqartý Serik Dúısenbaevtyń uıymdastyrýshylyq qabiletine, azamattyǵyna artylǵan senim edi.
Prezıdent Q.Toqaev óz sózinde, «Biz «tıimdi memleket» prınsıpine basymdylyq berip otyrmyz. Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy qarsańynda saıası, áleýmettik, ekonomıkalyq máselelerdi sheshýge nazar aýdaryp otyrmyz», dedi. Endeshe, ashyqtyq pen ádildik – qazirgi kúnniń basty talaby. Bılik pen qoǵam arasyndaǵy baılanystyń dánekeri, bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalanýǵa, memlekettik qyzmettiń sapasyna, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste oń yqpalyn tıgizetin qoǵamdyq keńes jumysynyń jandanýy der edik. Serik Dúısenbaev ta qoǵamnan tys ketken emes, qalalyq qoǵamdyq keńes tóraǵasy, oblystyq qoǵamdyq keńestiń múshesi. Áli de halyq pen bıliktiń ortasyndaǵy dıalogtar tórinde otyr. «О́tken kúnder – tarıh, bolashaq – úmit» degendeı, elimizdiń Táýelsizdigine 30 jyl tolyp otyr. Otyz jyl – bir azamattyń ǵumyry, eńbek joly, bolashaqqa jol salar izi. Serik Ábishuly el táýelsizdigin alǵan kezeńde, qyryqtyń qyrqasynda shyqqan, naǵyz tolysqan shaǵy edi. Otyz jyl elimen birge at ústinde júrip, aýyzdyqpen alysqany, jańasha memleket qurýda eńbeginiń sińgenin maqtanysh etedi. Erkin eldiń derbes shańyraq kóterý qýanyshyn óz kózimen kórgen aldyńǵy býyn bolmasa, keıingi jastar ótken ǵasyrdyń 90-jyldaryndaǵy tarıhı oqıǵalardyń tereńine boılap, mánin jete túsine bermeıdi. Táýelsizdikke taǵdyrdyń bere salǵan syıy retinde qaraıdy. Biraq táýelsizdikti alý bar da, ony qalyptastyrý múlde bólek dúnıe edi. Qajyrly eńbek pen qaıtpas minez ǵana búgingi kúnge jetkizip otyr.
Iá, eńbegi elendi, marapat tórinen kórine bildi. «Eren eńbegi úshin» medalimen, «Qurmet» ordenimen marapattaldy. Qyzylorda qalasynyń jáne Shıeli aýdanynyń qurmetti azamaty. Táýelsiz Qazaqstannyń urpaǵyn ósirdi. Zaıyby Sársenkúl Hamıtqyzy ekeýi úsh qyz, bir ul tárbıelep ósirip, olardan nemere súıip, ata-áje atanyp otyr.
Aqmaral ÁLNAZAROVA,
Parlament Senatynyń depýtaty
