Jastarda aýtoımmýndy keselder kóbeıip tur

Dárigerlerdiń qazirgi dolba­ryna qaraǵanda, aýtoımmýndy kesel aǵzadaǵy ımmýndyq jú­ıe­niń, ıaǵnı býyn, qan, búırek, jú­rek júıelerin dánekerleıtin tin­derdiń buzylýynan paıda bol­maq. Eger de este saqtaý qabi­le­tińiz nasharlap, sebepsiz shar­shap, shashyńyz túsip, dene qyzýy­ńyz qubyla bastasa, onyń shıpa­syn kókten kútip jatýdyń qa­jeti joq. Aýtoımmýndy kesel­di asqyndyrýdyń saldary qa­ter­li isikterdiń zardabymen te­ńe­se­tindikten, mamandar ony áleý­mettik, qoǵamdyq mańyzy bar aýrý­lar­dyń qataryna jatqyzady. Eń óki­nishtisi, jahandyq pandemııa­dan keıin álemde aýtoımmýndy aýrý­larǵa dýshar bolǵandar qatary tipti kóbeıgen.

Sondyqtan taıaý kúnderi Qa­­zaq­stan men TMD elderiniń rev­­ma­tologtary qatysqan «Aýto­ım­mýndy aýrýlar: pánaralyq máse­leler» «Revmatologııada­ǵy sa­baqtas máseleler» halyqara­lyq ǵylymı-praktıkalyq kon­fe­ren­­sııa-telekópirin medısına sa­la­syndaǵy aıtýly oqıǵa­lar qatarynan tabýǵa bola­dy. Telekópir Qazaqstanda revmato­logııalyq ǵylymı ortalyq qu­rý­­dyń máselesin jan-jaqty tal­qylaýǵa qol jetkizdi. Qazirgi tańda Densaýlyq saqtaý mınıstr­liginiń muryndyq bolýymen, aýtoımmýn­dy naýqastardy em­deýdiń jańa ádisterin zerdelep, ozyq tájirıbelerdi endirý úshin sheteldik áriptesterimizben naqty mámileler, kelissózder júrip jatyr.

Telekópirde ǵalymdar aýto­ım­­mýndy aýrýlardyń jastarda, ásirese qyz-kelinshekter ara­synda keń etek alyp bara jat­qa­nyna toqtaldy. Qashyqtan bol­sa da sharaǵa qatysýshylar rev­matologııalyq kómekti uıym­dastyrý, naýqastardy emdeý men ońaltýdyń mańyzdy máselelerin ortaǵa saldy. Al otandyq ǵa­lymdar revmotologııalyq ǵy­ly­mı ortalyqtar qurý – zaman tala­by ekenin aıtyp, shetel­dik árip­testerimen tájirıbe almasý úz­diksiz jalǵasa beretinin jetkizdi.

– Aýtoımmýndy aýrýlar­dyń emin aǵza jeńilmeı turyp bastaý kerek. Al bul keseldiń qazirge naqty neden paıda bolatyny tolyq anyqtalmaǵan. Qat­­ty kúızeliske túsý, toryǵý, juq­paly dertterdi saldarynan órshıdi degen boljamdar bar. Bul dert úlken zertteýler men naq­ty jumysty qajet etetindikten, biz ótkizip otyrǵan halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konfe­ren­sııa-telekópir – álemdik revma­tologııanyń damýy úshin úlken mańyzǵa ıe, iri oqıǵa dep aıtý­ǵa bolady. Negizgi maqsatymyz – me­­dısınalyq ozyq tehnologııa­lar­dy qoldana otyryp, revmotologııa ortalyǵyn Qazaqstanda da qu­­rý. Jáne halyqqa ozyq teh­no­lo­gııalarǵa saı em-dom jasap, dıag­nos­tıkany durystaý má­selesin jolǵa qoıý kerek. Qazirgi jaǵ­daıda revmatologııalyq qyz­met­tiń is-áreketin úılestirip, jú­ıeli aýtoımmýndy jáne ım­mýn­dyq-qabyný aýrýlarynyń túıt­­kilderin tarqatý úshin res­pýb­­­lıkanyń bas ǵylymı jáne klı­­­nıkalyq mekemesi retin­de rev­­­­­matologııa ǵylymı ortaly­ǵyn uıym­­dastyrý qajettigi pi­sip-je­tildi. Mınıstrlik te bul bas­­­­­tamany qoldap otyr, – deıdi Qazaq­­­stan Respýblıkasynyń bas rev­­mato­lo­gy ­Ǵa­l­ymjan Toǵyz­baev.

Atalǵan forýmnyń salmaǵyn bul máselede tájirıbe jınaqtap alǵan revmotologııa salasynda­ǵy sheteldik tanymal ǵalymdar men mamandar arttyrdy. О́ıtkeni qaı elde bolmasyn revmatıka­lyq aýrýlardyń áleýmettik mańyzy óte joǵary. Jas tańdaýdan ja­ńylǵan bul kesel sozylmaly aǵym­ǵa, derttiń órshýi men erte múge­dektikke, mezgilsiz qazaǵa dýshar etetindikten, naýqastardyń et ja­qyndaryna da, memleketke úlken salmaq salady.

Endigi jerde kóterilip jat­qan máseleniń ózektiligin eskere oty­ryp, Densaýlyq saqtaý mı­nıstrligi mamandandyrylǵan rev­matologııalyq kómek uıym­das­tyrý nysandaryn jetildirý, dıag­nostıkanyń, emdeý men ońaltý­dyń qazirgi zamanǵy ádisterin tá­jirıbege engizý, sapasyn arttyrý múmkindikterin izdestirýge kiristi deýge bolady.

Forýmnyń eń mańyzdy min­deti – ınnovasııalyq tıimdiligi jo­ǵary dárilik preparattardy, bol­jamdy aıtarlyqtaı jetil­dirip, pasıentterdiń áleýmettik beıim­delýine kómektese alatyn jáne olardyń eńbekke ja­ram­dylyǵyn saqtaı alatyn hı­rýr­gııalyq emdeýdiń qazirgi zaman­ǵy ádisterin paıdalana otyryp, qımyl-tirek apparatynyń qa­byný jáne degeneratıvti aýrý­laryn erte dıagnostıkalaý jáne emdeýdiń qazirgi zamanǵy ádisterin engizý problemalaryn sheshý úshin telekópirge qatysqan elderdiń kúsh-jigerin biriktirý.

Otandyq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy endigi reformalar revmatıkalyq aýrýlarǵa shal­dyqqandarǵa joǵary bilikti medı­sınalyq kómek kórsetetin kadr­lar quramynyń jasaqtalýyna jol ashýy tıis. Sondyqtan dári­gerlerdiń dıplomnan keıingi úz­diksiz bilimin, onyń ishinde den­saýlyq saqtaýdyń bastapqy býy­nyn jetildirý kókeıkesti tap­syrma bolyp qala bermek. Sony­men qatar mınıstrliktiń bastamasymen kásibı qoǵamdastyq ázir­legen, áleýmettik turǵyda máni bar revmatıkalyq aýrýlary bar pasıentterdi dıagnostıkalaý men emdeýdiń standarttary men klı­nıkalyq hattamalary bul dertti emdeýdiń tıimdi ádisterin keńinen engizýge alǵysharttar jasaıdy.

Jáne bul máselede S.Asfen­dııarov atyndaǵy Qazaq Ult­tyq ýnıversıteti men «Qazaq revmatologııa alqasy» RQB-niń tize qosyp, tyǵyz áriptestik baılanys ornatýy da elimizdiń barlyq óńirinde halyqqa medısınalyq kómek kórsetýdiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrýǵa múm­kindik bermek.

Osy turǵydan kelgende Eýra­zııalyq revmatologtar lı­gasy sa­rapshylarynyń qaty­sýy­men ımmýndyq-qabyný revma­tı­ka­lyq aýrýlary (IQRA) bar pa­sıentter úshin COVID-19 qar­sy vaksınalaýdyń biryńǵaı eýra­zııalyq klınıkalyq usynym­da­ryn talqylaý jónindegi Sa­raptama­lyq keńestiń otyrysyn ótkizý – ma­ńyzdy oqıǵa.

ALMATY