Biz kórgen Tegistik

Tegistikke baratyn jol boıy  aınala aqqaıyńdar. Múlgip, uıqyǵa ketkendeı kórinis. Osynaý ásem tabıǵattyń qorǵalatyny, osy jerde orman sharýashylyǵy jumys jasaıtyny kórinip tur. Tegistik aýyly aýdan, oblys ortalyǵynan 200 shaqyrymdaı jerde jatqan Reseıge shekaralas aýyl. Aýyl  Jańaqurylys aýyldyq aýmaǵyna qaraıdy eken. Aýyl ákimi Baqytgúl Qapbasova buryn mektepte muǵalim bolypty. Aldymen mektepke keldik. Ár synypta  3-4-ten barlyǵy 27 oqýshy qalypty. Sonyń ózinde  burynǵydaı ınternattar joq, 11-shi synypta  1 bala bolsa da, aýyl balasy óz úıinde turyp, óz aýylynda  mektep bitirgeni durys dep sheshipti. Tegistik Keńes ókimetiniń kezin­de qazaq mektebi bolǵan, ózge ult ókilderiniń ul-qyzdaryn qazaq tilinde bilim aldyrǵan, salt-dástúrin saqtaǵan aýyl bolypty. Mektep dırektory Samat Súleımenov pen ardager-ustaz Múgilsim Beısen­baı­qyzymen birge synyptardy aralap kórdik. Qysta qardan,  kúz-kóktemde mektep tóbesinen sý aǵatyny áb­den sarǵaıǵan qabyrǵalardan-aq baıqalyp tur. Byltyr mektepte jylý qazan­dyǵy salyndy. Sol qazandyqtan jylýdy múmkindik bolsa, klýb úıine de tartyp berse jaqsy bolar edi. Aralary jap-jaqyn,  dep jatyr Múgilsim apaı.  Aýyldyń kári-jasy mereke-jıyndarda klýbqa keledi,  jastar bir ýaq bas qossa da jyly bolǵany jaqsy. Klýbta qazir 3 adam qyzmet jasaıdy. Aýǵan soǵysynda qaza bolǵan aýyl balasy, osy mektep túlegi Aıtýǵan Smaǵulovtyń  esimin mektepke berý úshin, aýdan, oblysqa ótinish jazǵaly da birneshe jyl ótipti. Mektepte oqyp júrgende  4 pen 5-ke oqyǵan marqum jigittiń  kúndeligin saqtap qoıypty. Alys­taǵy aýylǵa qazir qaıdan avtobýs kelip tursyn. Aptasyna bir-eki ret Tegistik pen aýdan ortalyǵy arasyna avtobýs júrip tursa, ony-muny sharýalarymyzdy rettep,  dúken aralap baryp tursaq  bolar edi dep ótinish aıtady. Joldy qys boıy qar basyp, aýyldan aptalap shyǵa almaıtyn kúnder de bolypty. Tehnıka qolda joqta, qary qalyń joldy tazalaý múmkin emes kórinedi. Turǵyndar joldy bir ret jaqsylap turyp jóndep berse bizge sol jetedi dep otyr. Al, jalpy, aýyl jaǵdaıy jaman emes. Qolda maldary bar. Baqsha da egedi eken. Dastarqandary mol. Tegistik Tegistik bolǵaly  osy aýylǵa ǵumyryn arnaǵan  100 jastaǵy  Mánzýra Bahtııarqyzy aýyldyń úlkeni, ájemiz  nemere-shóbereleriniń qyzyǵyn kórýde. Osy aýylda kezinde jer aýdaryl­ǵan nemis ultynyń eki otbasy turypty. Ata-babasy qýǵyn-súrgin kórgen  Shnaıderler otbasynyń ul-qyzdary túgelimen qazaq bolyp ketken kórinedi. Túgelimen qazaq bolyp ketken 9 balanyń she­shesi Valentına Nıkolaevna «Altyn alqa» ıegeri eken. Biz Shnaı­derlerdiń úıine baryp, balalaryn qazaqsha tárbıelep ósirgen abzal ananyń qolynan dám tattyq. – Shalym, balalardyń ákesi osy jerde jerlengen. Tegistik – shalymyz amanattap qaldyrǵan atamekenimiz. Qaıda baramyz? Jyl da soǵymǵa jylqy soıyp, kúnde et jeımiz, etsiz tamaq tamaq pa? Basqa jerge úırený qaıda?– deıdi Valentına Nıkolaevna. Úlken uly Aleksandr – ormanshy, orman sharýashylyǵynda eńbek etedi. Ekinshi uly Vladı­mır Shnaıder ǵalym, oblys orta­lyǵyndaǵy  Eýrazııalyq ınno­va­sııalyq ýnıversıtettiń prorek­tory bolyp qyzmet jasaıdy. Qyz­dary úıli-barandy turmysta. Nemeresi Ámına qasynda. Iаǵnı Shnaıderlerdiń kelesi urpaqtary da qazaq bolyp ósip keledi. Shnaıderlerden basqa  Shevchenko degen ýkraın otbasynyń da balalary kezinde qazaq mektebinde oqyp bilim alypty. Tipti, sol kezdiń ózinde qazaq aýylynyń shańyraǵymen aralasyp-quralasyp ketken ózge ult ókilderi bizge orys synybyn ashyp berińder dep mindet etpepti de. Volodıanyń anasy aıtqandaı, ár úıde  qora toly mal, qus bar eken. Mysaly, aýylda 1 myńdaı  qara mal, 600 deı jylqy, 3 myń qoı, 6 myńdaı qus ósiriledi. Bylaısha aıtqanda, eti-súti bar, qusy bar aýyl ózin-ózi asyrap otyr. Negizinen, aýyldyq  aýmaqtyń  37485 ga jer kólemi  bar, jaıylym  da, jer de jetedi. Mal urlyǵy azaıypty. Aýyldyq aýmaqta sharýa qojalyqtary,  egin, kúnbaǵys egetin Vıktor Bek­ker basqaratyn  «Pokrovka» seriktestigi jáne 7 kásipker jumys jasaıdy. Aýyldyqtardyń kóbi osy Bekkerdiń qaraýynda jáne orman sharýashylyǵynda eńbek etýde. Egistik aldyndaǵy jer óńdeý, hımııalyq jolmen aram shópterdi otaý, ýaqytymen tuqym sebý, kúzgi jıyn-terin bárinde de qol kúshi qajet. Byltyr aýyldyq aýmaqqa qarasty aýyldarda 120 túp qaraǵaı,160 túp qaıyń men terek aǵashtary otyrǵyzylypty. Jýyrda bolǵan  aýyl ákiminiń tur­­ǵyndar aldyndaǵy esebine kel­­gen aýdannyń turǵyn úı-kom­mý­nal­dyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Rızabek Madın  joldardyń jóndeletinin, qar basqan joldardyń tazartylatynyn aıtyp ketipti. El aman bolsyn, qyzym, el­­men birge  aýylda qaraıyp júrgen bizder de aman bolaıyq. Aýyldan el ketpesin. Qorǵan bo­lyp biz qaldyq. Sizder de biz­di umytyp ketpeńizder, dedi qosh­tasarda Múgilsim apaı. Bizder  de shalǵaıdaǵy Tegistikke aýylyń seniń irgeli, qaıta aınalyp kelgenshe dedik. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy, Qashyr aýyly.