Senim men serpin

Mańǵystaý oblysy – respýblı­kadaǵy munaı-gaz salasy boıynsha mańyzdy mánge ıe aımaqtardyń biri. Áleýmettik deńgeıi álsiz emes. Búginge deıin mańyzdy mindetterdi mejelep, jańashyl jobalar men joldardy jobalap jáne múmkindiginshe júzege asyryp kelgen óńirdiń keleshekke kózdep otyrǵany kóp. Bul týraly aımaq basshysy Alık Aıdarbaevtyń esepti kezdesýinde aıtyldy. Buryn Mańǵystaýdyń munaı salasynda qyzmet etken A.Aıdarbaevtyń irgeli oblystyń tizginin qolyna alǵanyna bir jyldyń júzi endi aýyp barady. Jasyratyny joq, ótken jyly qyzmetke jańa kelgen ákimniń esebi qaǵazdan oqylǵan baıandama sekildi kóringen. Bıyl qyzmetine biraz ysylǵan ákimniń esep berýiniń formaty da ózgergen. Mańǵystaýda oblys ákiminiń bul jolǵy esep berýi «Qazaqstan-Aqtaý» telearnasy arqyly tikeleı telekópir túrinde ótti. Oǵan bes aýdan men Jańaózen qalasynyń árqaısysynda 120-240 adamnan jıylyp, barlyǵy 1000-ǵa tarta adam qatysty. Áńgimesin aldymen ótken aptadaǵy eleýli oqıǵa – teńge baǵamynyń ózgerýine qatysty bastaǵan ákim baǵa ósimin qadaǵalaý jóninde oblystyq shtab qurylǵandyǵyn, oblystaǵy kásipkerlerdiń bul jaǵdaıǵa túsinis­tikpen qaraǵanyn atap ótti. Osy negizde 15-ten astam kóterme saýdamen aınalysatyn kásipkerlermen memorandýmdarǵa qol qoıylyp, eki aralyqta taýar baǵalaryn negizsiz kótergen 8 kásipkerdiń isteri ákimshilik sotqa jiberilgen. Munaıly aımaq ótken jyldy jaqsy kórsetkishtermen qorytqan. О́ńir ekonomıkasy 2,3 paıyz, jalpy óńirlik ónim 102,3 paıyz ósim qurasa, memlekettik bıýdjetke túsetin salyqtar men tólemder boıynsha da Mańǵystaý oblysy mejeden bıik kórsetkishke qol jetkize alǵan. О́tken jyly oblystyń óndiristik kásiporyndary 2 trln. 273 mlrd. teńgeniń ónimin óndirgen. Mańǵystaý ekonomıkasy, óndirisi týraly aıtqanda, munaı-gaz salasy aldymen aýyzǵa oralady. Munaı óndirý kólemi artyp, 18 mln. tonnaǵa jetkenmen, tabıǵı gaz óndirý deńgeıi 4,1 paıyzǵa tómendegen. Aımaq basshysy bul jaǵdaıdyń oblystyń gazben qamtylýyna eshqandaı áserin tıgizbeıtindigin jetkizdi. О́ńdeýshi ónerkásip sektorynda ósimge qol jetkizgen oblysta syrtqy saýda aınalymy 9 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Teńiz jolynyń qaqpasy atanǵan Aqtaýda Reseı, Ázerbaıjan, Iran, Túrkııa, Eýropa Odaǵy elderi, Birikken Arab Ámirlikteri elderimen saýda salasynda tyǵyz baılanys ornaǵandyǵyn aıta ketý kerek. Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda óńirlerge sheteldik ınvestısııalar men tehnologııalardy kóptep tartý boıynsha tapsyrma berdi. Bul baǵytta arǵy jylǵy nátıjeden artyq kórsetkish kórsetken aımaqtyń ekonomıkasyna ótken jyly 439 mlrd. 600 mln. teńge ınvestısııa tartylǵan. Týrızm, óńdeýshi ónerkásip, munaı-gaz salalaryndaǵy jańa jobalardy iske asyrý múmkindigi mol Mańǵystaýǵa sheteldik ınvestorlardyń qyzyǵýshylyqpen keletinine senim bar. Qazirdiń ózinde Aqtaýda Túrkııa, Túrikmenstan, Ázerbaıjan, Iran memleketteri konsýldyqtarynyń ashylýynan osyny ańǵarýǵa bolady. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalar týraly aıtqan ákim kúni búginge deıin ınvestısııa salymy 174 mlrd. 900 mln. teńge bolatyn 24 joba júzege asyrylyp, 2114 turaqty jumys orny ashylǵandyǵyn jetkizdi. Elimizdiń jol qurylysyna oń áserin tıgizetin «Kaspıı Bıtým» jáne serpindi jobalardyń biri Shetpe kentindegi sement zaýyty óńirde ımportty almastyrýǵa, ekonomıkany ártaraptandyrýǵa múmkindik bermek. Shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý, «Bıznestiń jol kartasy-2020», jumyspen qamtý baǵytyndaǵy atqarylǵan jumystar men nátıjelerge toqtalǵan A.Aıdarbaev keleshekte oblysta mal sharýashylyǵynda asyl tuqymdy mal ósirýge basymdyq beriletindigin, alǵash ret oblysta jergilikti et ónimderin iri munaı kásiporyndaryna naryq baǵasymen ótkizý týraly kelisim jasalǵandyǵyn aıtty. «2013 jyl Mańǵystaý úshin negizgi halyqaralyq kólik jelilerine qosyl­ǵan jyl boldy. Byltyr ashylǵan Bola­shaq-Serhetıaka temirjolymen Mańǵystaýdan Túrikmenstanǵa, Iranǵa, Parsy shyǵanaǵy elderine, odan ári álemdik rynokqa bıdaı salynǵan júk tasymaldanyp jatyr», degen ákim «Beıneý-Jezqazǵan» temirjoly­nyń qurylysyna, óńir damýynda stra­tegııalyq mańyzy bar avtomobıl jol­dary qurylysyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, bıyl «Beıneý-Shetpe-Aqtaý» avtojolyn qospaǵanda, oblys aýmaǵynda 123 shaqyrym jol tolyqtaı jóndeýden ótkiziletin bolady. Esep odan ári Aqtaý halyqaralyq teńiz-saýda porty men ony soltústik baǵytqa keńeıtý áreketteri, Quryq, Baýtıno porttaryndaǵy jumystar, «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomı­kalyq aımaǵyndaǵy ister, aımaqta «Aq bulaq» baǵdarlamasynyń júzege asyrylýy baǵytyndaǵy jumystar jaıly sóz sabaqtaýmen órildi. Turǵyn úımen qamtý, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryndaǵy jasalǵan jumystar men kezdesetin qıyndyqtar, olardy eńserý joldary, jetim balalar jaıy aıtyldy. Sport, mádenıet, qorshaǵan ortany qorǵaý, ekologııalyq qaýipsizdik máseleleri nazardan tys qalǵan joq. Telekópirge qatysýshylar tarapynan qoıylǵan geologııalyq barlaý jumystaryn júrgizýge, áleýmettik salaǵa, týrızmge, jer telimderine, jolǵa, azyq-túlik baǵasynyń turaqty­lyǵyna, ózge de suraqtarǵa jaýap bergen ákim óńirde Elbasynyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» Joldaýyn júzege asyrý aıasynda jumystar jalǵasa beretindigin jetkizdi. Qaı iske de senim qajet. Senim serpinge bastaıdy. Tetigin taba bilse, Mańǵystaýdyń áleýeti talaı bıikke jetkizetinine senim bar, serpin de seziledi. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan».  Mańǵystaý oblysy.