Sessııa moderatory QQDI «Rýhanı jańǵyrý» ortalyǵynyń jetekshisi Janar Buqanova boldy.
Jyl saıyn elimizdegi úkimettik emes uıymdardyń sany artyp keledi. Máselen, 1994 jyly Qazaqstanda 500 úkimettik emes uıym jumys istese, 2020 jyly – 21 myńnan astam, onyń ishinde 11 myńǵa jýyǵy turaqty qyzmet atqaryp keledi.
Aıta keteıik, X Azamattyq forým jumysyna tuńǵysh ret Qazaqstannyń EQYU, BUUDB, IýNISEF, Frıdrıh Ebert qory, IýNESKO, IýSAID sııaqty halyqaralyq seriktesteri qatysýda.
Sessııa barysynda úkimettik emes uıymdar sanynyń artýy osy ınstıtýt áleýetiniń ındıkatorlarynyń biri bolyp tabylatyny atap ótildi. Júrgizilgen zertteýlerge sáıkes, respondentterdiń 53%-y ÚEU-lar men bılik ınstıtýttary arasyndaǵy resmı ózara is-qımyl formaldy ekenin, al 13,5%-y ózara is-qımyldyń joqtyǵy týraly pikir bildirse, qalǵan suralǵandardyń 22%-dan astamy tolyq ózara is-qımyl bar ekenin ataǵan.
«Qazaqstandyq qoǵamda qazir «memlekettik organ jáne ÚEU -qatysýshy» modelinen «memlekettik organ jáne ÚEU - sarapshy» modeline kóshý júzege asyrylýda. О́zara árekettesý paradıgmasy da ózgerýde. Bul format strategııalyq áriptestikke qaraı ózgeredi dep úmittenemiz», dep atap ótti «Rýhanı jańǵyrý» ortalyǵynyń jetekshisi Janar Buqanova.
Pikiralmasýǵa qatysýshylar qazirgi ýaqytta úkimettik emes sektordyń óz ishinde ekojúıe qalyptastyrý qajettiligi pisip-jetilgenin atap ótti. Búginde ÚEU-dar óz qyzmetin 8 baǵyt boıynsha júzege asyryp keledi. Mysaly, uıymdardyń 7%-y bilim berý salasynda, 8%-y densaýlyq saqtaý salasynda, 3%-y ekologııa salasynda óz qyzmetterin usynyp keledi.
«Qazirdiń ózinde kúsh-jigerdi biriktirip, ekojúıeler qurý qajet, yntymaqtastyq arqyly ózara árekettesýdi kúsheıtý kerek», dep atap ótti sessııa qatysýshylary.
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi bul ıdeıany qoldap, sondaı-aq jaqyn arada qazaqstandaǵy ÚEU-dy qarjylandyrý tásilderin ózgertý josparlanyp jatqanyn da atady.
«Granttyq qarjylandyrýdyń qoldanystaǵy júıesi - bul shyn máninde jobalardyń úlken «naryǵy» bolyp tabylady. Jyl saıyn jobalarǵa 20 mlrd teńgeden astam qarjy bólinedi. Qarjylandyrý qurylymynyń ózi naqty taqyryptyq baǵyty bar jáne sol taqyrypqa qatysy bar qatysýshylar arasynda oınalatyn etip qurylǵan. Kóptegen ÚEU-dar óz ıdeıalaryna qarsy kele otyryp, qarjylandyrý qarajatyna degen qajettilikten atalmysh jobalarǵa beıimdelip baryp, iske asyryp jatady. Bul máseleni eskere otyryp, zań jobasy ázirlendi, ol qazir Parlament talqysynda. ÚEU ózderi aıtqandaı: bizde ıdeıa bar, ony qarjylandyrýǵa ruqsat etińiz. Sonda qajetsiz básekelestiksiz kooperasııa múmkindigi paıda bolady», dep atap ótti AQDM Azamattyq qoǵam isteri komıtetiniń tóraǵasy Madııar Qojahmet.
Sessııa qatysýshylary azamattyq bastamalardy qoldaý taqyryby boıynsha ÚEU-dar belsendiliginiń artqanyn atap ótti. «Biz bul týraly kópten armandadyq. ÚEU-lar qarjy alyp, konkýrstar jarııalaıdy jáne jergilikti azamattyq bastamalardy qoldaıdy. Bul tájirıbeni zerdelep, keńinen qoldaný kerek», dedi «Úzdiksiz bilim berý» qoǵamdyq qorynyń jetekshisi Gúlbarshyn Qasymanova.
QQDI qoldaýymen uıymdastyrylǵan sessııa barysynda aýyldyq aımaqtardaǵy ÚEU-y damytý máseleleri de qozǵaldy. Osylaısha, qazirgi ýaqytta qala men aýyldarda ÚEU-lar sanynyń basym bolýynda aıtarlyqtaı alshaqtyq baıqalady.
«Aýyl men qala máselesi árqashan bolǵan. Aýyldyq jerlerde barlyǵy eki myńna astam belsendi ÚEU-dar bar. Múmkin, osy bir máseleni sheshý úshin ÚEU-dar kóshbasshylarynyń ózderin aýyldarda oqytý kerek shyǵar. Eger olar qalalyq jerlerge kelip óz biliktilikterin arttyra almasa, onda tıimdi ekojúıeni qalyptastyryp, aýyldarǵa arnalǵan ÚEU-na arnalǵan kóshpeli trenıngter ótkizýge bolady», dedi «A.Qarabekov atyndaǵy qor» jetekshisi Roza Qarabekova.
Qatysýshylar tarapynan memlekettik bılik organdary men ÚEU-lar arasyndaǵy ózara is-qımyldy kúsheıtý boıynsha basqa da pikirler aıtyldy.
Sessııa qorytyndysy boıynsha QR Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy bazasynda memlekettik organdardyń ókilderin ÚEU-men jumys jáne ózara is-qımyl boıynsha oqytýdyń keshendi baǵdarlamasyn ázirleý jáne júıeli oqytý júrgizý usynyldy.
Jáne de belsendi jumys istep turǵan ÚEU-lardyń qyzmet salalary boıynsha ekojúıeler qalyptastyrý jáne forýmaralyq kezeńniń kelesi tórt jyly ishinde Azamattyq Alıans bazasynda jáne Qoǵamdyq Keńester otyrystarynda qurylǵan ekojúıeler boıynsha taqyryptyq talqylaýlar uıymdastyrý usynyldy. Sonymen qatar, tálimgerlik ınstıtýtyn damytý, aýyldyq eldi mekenderdegi ÚEU-ny qoldaý, taqyryptyq jýrnal shyǵarý jáne t.b. usynystar aıtyldy.
X Azamattyq forýmnyń jumysy 22-26 qarasha aralyǵynda Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda 5 kún boıy onlaın jáne oflaın formatta da ótedi.
