Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Osy oraıda elordada Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy aıasynda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúnine oraı «Táýelsizdik urpaqtary» respýblıkalyq jastar forýmy ótti. Alqaly jıyndy ashqan Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan jastaryna beıneúndeý jasady.
Bilimdi de bilikti, isker de belsendi jastar bas qosqan respýblıkalyq forým qatysýshylaryn mereıli merekemen quttyqtaǵan Elbasy, eń aldymen Táýelsizdiktiń ult tarıhyndaǵy mańyzyna toqtaldy.
«Bul – táńirdiń bizdiń urpaqqa bergen baǵa jetpes syıy.
Otyz jyl – halqymyz úshin tarıhı beles. Biz osy ýaqyt ishinde ata-babamyzdyń asyl armanyn oryndap qana qoımaı, ony baıandy ete bildik. Qazaqstandy álem tanyǵan, jahan moıyndaǵan irgeli memleketke aınaldyrdyq. Bul – barsha halqymyzdyń ortaq jeńisi. Men Qazaqstandy Táýelsiz memleket dep jarııalaǵan tusta elimniń keleshegi jarqyn, halqy baqýatty, jastary baqytty bolsyn dep armandadym. Búginde sol armanym oryndalyp otyr. Táýelsizdik jyldary biz damyǵan eldermen terezesi teń, básekege qabiletti jańa býyn tárbıeledik», degen Tuńǵysh Prezıdent N.Nazarbaev Táýelsizdikpen qatar dúnıege kelgen urpaq qazir orda buzar otyzǵa tolyp otyrǵanyn atap ótti.
«Halqymyzdyń uly jeńisteriniń bári tatýlyq pen turaqtylyqtyń arqasynda kelgen. Áli de alǵa qoıǵan asqaq armandarymyz ben bıik maqsattarymyz kóp. Qazaqstandy ozyq otyz eldiń qataryna qosý – barshamyzdyń ortaq mindetimiz. Osy oraıda jastarǵa zor úmit artamyn. Senderdi ult múddesi jolynda aıanbaı qyzmet etýge shaqyramyn», dedi Elbasy.
Is-sharaǵa Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva, Parlament Májilisiniń jáne oblystyq máslıhattardyń jas depýtattary, Nur Otan partııasy janyndaǵy Jastardy qoldaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń ókilderi, Prezıdent janyndaǵy Jastar saıasaty jónindegi keńestiń, Qazaqstan halqy Assambleıasy Jastar qanatynyń, Parlament Senaty janyndaǵy Jas sarapshylar klýbynyń músheleri, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlekteri, túrli saladaǵy jas ǵalymdar, oqytýshylar, zertteýshiler, jas kásipkerler men startapshylar, respýblıkalyq jáne óńirlik jastar uıymdarynyń basshylary qatysty, sondaı-aq onlaın-rejimde ár óńirden belsendi jastar qosyldy.
Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev óz sózinde elimizdiń Táýelsizdik alǵaly qol jetkizgen jetistikterine toqtala kelip, Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jastardy qoldaýǵa arnalǵan bastamalary týraly jan-jaqty aıtyp berdi.
«Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap jastarymyz álemniń eń ozyq joǵary oqý oryndarynda bilim alý úshin «Bolashaq» baǵdarlamasy iske asyryldy. Baǵdarlama arqyly qazaqstandyq jastar álemniń eń úzdik ýnıversıtetterinde bilim aldy. Osy jyldary shamamen 1800 jańa mektep salyndy. Ult densaýlyǵyn jaqsartý jolynda jańa aýrýhanalar men ǵylymı medısına ortalyqtary boı kóterdi. Táýelsizdik alǵaly 1800-den astam densaýlyq saqtaý nysany salynyp, paıdalanýǵa berildi. Elimizdiń, ásirese, óńirler men aýyl-aımaqtyń ınfraqurylymyn jetildirýge baǵyttalǵan kóptegen joba júzege asyryldy. Munyń bári, eń aldymen, jastarymyzdyń bilimdi, deni saý, básekege qabiletti bolyp qalyptasýy úshin jasaldy», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sondaı-aq Senat Tóraǵasy kúni keshegi Nur Otan partııasy Saıası keńesiniń otyrysynda Elbasy «Eldiktiń jeti tuǵyry» atty qaǵıdattar jıyntyǵyn jarııalap, qazaqstandyqtardyń jańa dáýirdegi basty baǵdaryn aıqyndap bergenin aıtty. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen sońǵy jyldary elimizde jastar saıasaty aıasynda aýqymdy jumys atqarylǵanyn da jetkizdi.
«Pandemııa jaǵdaıy ǵylymnyń qanshalyqty mańyzdy ekenin dáleldedi. Buryn-sońdy bolmaǵan jyldamdyqpen vaksınalar oılap tabyldy. Bul óz kezeginde indetti salystyrmaly túrde jedel eńserýge múmkindik berdi. Jalpy alǵanda, kúndelikti ómirimizde ǵylymnyń róli artyp keledi. Keıingi bes jylda elimizde magıstratýra men doktorantýrada bilimin jalǵastyrǵysy keletin jastar sany ósip otyr. Alaıda olardyń 9 paıyzy ǵana ǵylymı qyzmetpen aınalysady», degen Máýlen Áshimbaev aldaǵy ýaqytta bilim men ǵylymnyń, tehnologııalardyń róli kúrt artatynyn atap ótti.
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva el Táýelsizdiginiń 30 jylyndaǵy jastar saıasaty salasyndaǵy negizgi jetistikterge toqtaldy.
1992 jyldan bastap jyl saıyn jas talanttardy qoldaý úshin «Daryn» memlekettik jastar syılyǵy beriledi. 2000 jyldardan bastap jastar saıasatyn iske asyrý jónindegi qyzmet qosymsha qarqyn aldy. Osylaısha, «Qazaqstan jastary» memlekettik baǵdarlamasy, memlekettik jastar saıasatynyń tujyrymdamasy qabyldandy, «Jasyl el», «Jastar praktıkasy», «Dıplommen – aýylǵa!», «Serpin» jáne basqa da birqatar joba iske qosyldy.
«Jasyl el» jobasy boıynsha 2005-2021 jyldar aralyǵynda jastar eńbek jasaqtary 44,3 mıllıon aǵash otyrǵyzdy, búkil el boıynsha 180 myń gektar jerdi óńdedi, osy jyldar ishinde joba sheńberinde 300 myńnan astam jas jumysqa ornalastyryldy. Qazirgi ýaqytta 2021 jyldan bastap 2025 jylǵa deıingi kezeńge jyl saıyn 30 myń adamdy, onyń ishinde aýyldyq jerlerden 10 myń adamdy jumysqa ornalastyrý mindeti qoıyldy», degen A.Balaeva 2019 jyldy «Jastar jyly» dep jarııalaý jastar saıasaty salasyndaǵy mańyzdy oqıǵa bolǵanyn atap ótti.
Sondaı-aq mınıstr jas ǵalymdardyń irgeli jáne qoldanbaly ǵylymı-zertteýlerin granttyq qarjylandyrý 9 mlrd teńgege deıin ulǵaıtylǵanyn aıtyp: «Bıyl Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev zertteý júrgizý merzimin 3 jyldan 5 jylǵa deıin ulǵaıtý týraly sheshim qabyldady. Atalǵan mehanızm 35 jasqa deıingi jas ǵalymdarǵa ózderiniń shyǵarmashylyq jáne zııatkerlik áleýetin iske asyrýǵa múmkindik beredi», dedi.
Alqaly jıynda jas muǵalim – «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi Ashat Jumabekov Qazaqstandaǵy ǵylym men bilimniń damýy, jastardyń ózin ózi damytýynyń jańa múmkindikteri týraly baıandasa, «Serpin» baǵdarlamasynyń túlegi Aıdar Kúzerov aýyl jastaryn qoldaýdyń artyqshylyqtary týraly aıtyp berdi.
«Qazirgi tańda «Serpin» túlekterin jumysqa ornalastyryp, úımen qamtamasyz etý ózekti máselelerdiń biri bolyp otyr. Eń aldymen, bul baǵdarlama jergilikti atqarýshy organdardyń tikeleı baqylaýynda bolýy kerek. Degenmen ár óńirdiń ahýaly ártúrli. Máselen, jeke basymdy aıtsam, ákimdik tarapynan jan-jaqty qoldaý boldy: tegin bilim aldym, esh qıyndyqsyz jumysqa turdym, otbasy qurǵan soń qyzmettik baspana berildi, bir rettik qaıtarymsyz járdemaqy taǵaıyndaldy. Bul ıgiliktiń bári «Serpin» – jańa qundylyqtar jobasy ekenin kórsetedi», dedi ol.
Al «Vıtebskidegi Slavıan bazary» halyqaralyq óner festıvaliniń jeńimpazy Rýhııa Baıdúkenova memlekettiń shyǵarmashyl jastardy qoldaýǵa qosqan úlesin atap ótti.
«Slavıan bazaryndaǵy» meniń jeńisim Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyr. Bir qyzyǵy, bul mýzykalyq baıqaý bıyl otyzynshy ret ótkizildi. Sondyqtan Belarýs sahnasyndaǵy jeńisim – barsha qazaqstandyqtyń jeńisi dep esepteımin», degen ánshi bolashaqta Qazaqstanda da osyndaı iri óner báıgelerin ótkizýdi usyndy.
Jas startapshy Tımýr Ryspekov memlekettik sıfrlandyrýdyń mamandyq tańdaýǵa áseri men Qazaqstandaǵy tehnologııalyq damý prosesteriniń erekshelikteri týraly baıandasa, paýerlıftıngten halyqaralyq dárejedegi sport sheberi Alena Malkova oqytýshylyq qyrymen bólisti.
Forým barysynda jas belsendilerdiń bastamashyl toby Elbasy N.Nazarbaevqa «Alǵys kitabyn» tabys etýdi usyndy. Sondaı-aq Táýelsizdiktiń jas urpaqtary atynan matematıka páni boıynsha halyqaralyq olımpıada jeńimpazy Sultanbek Baıjanov 2041 jylǵy bolashaq urpaqqa arnalǵan krıptografııaly-kapsýlaly Joldaýdy iske qosty, ol arnaıy krıpto-kiltpen shıfrlanǵan jáne el Táýelsizdiginiń 50 jyldyǵyna oraı ashylatyn bolady. Krıpto-habarlamany jas startapshy Tımýr Ryspekov arnaıy ázirlegen.
Forým jumysy aıasynda «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń bıylǵy laýreattary anyqtaldy. Jeńimpazdardy Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev pen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva marapattady.
Sonymen «Daryn – 2021» memlekettik jastar syılyǵy «Ǵylym» nomınasııasy boıynsha Nurǵısa Esirkegenov, «Qoǵamdyq qyzmet» nomınasııasynda Balmeıir Sansyzbaıuly men Valıhan Bahretdınov, «Jýrnalıstıka» atalymy boıynsha Ǵalymjan Keńshilik, Aqbóbek Tuljan, «Halyq shyǵarmashylyǵy» nomınasııasynda Ardaq Eleýsiz, Temirlan Oljabaı, Ernat Naýryz, «Klassıkalyq mýzyka» nomınasııasy boıynsha Altynbek Ábilda, «Teatr jáne kıno» atalymynda Aqmaral Tanabaeva men Rıza Qanatqyzy, «Sport» nomınasııasynda Igor Son men Eldos Smetov, «Estrada» nomınasııasynda Rýhııa Baıdúkenova men Álibek Álmadıev, «Ádebıet» nomınasııasynda Batyrhan Sársenhan men Birjan Ahmer, «Dızaın jáne beıneleý óneri» atalymy boıynsha Atabek Bekbolatov laýreat atandy.
