Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
О́simmen qatar ınflıasııa da joǵarylap kele jatyr. Bıyl qazan aıynyń qorytyndysy boıynsha elde taýar men qyzmetter baǵasy bir jylda 8,9 paıyzǵa qymbattaǵan. Inflıasııanyń aıtarlyqtaı ósimi bıyl maýsym aıynan beri qatty baıqalǵan. Qymbatshylyq azyq-túlik ónimderine, basqa da taýarlarǵa jáne aqyly qyzmetterdi sharpyp tur.
«Atap óteıik, qazan aıynda ınflıasııa mamyrdan beri alǵash ret baıaýlaǵan edi jáne qyrkúıektegi deńgeıinde qalǵan. Daǵdarystyń jalǵasýyna sebep bolyp otyrǵan bir faktor, osy – baǵa qymbatshylyǵy. Alaıda bul jaǵdaı búkil álemde – damyǵan elderde de, damýshy elderde de kórinis berip otyr» dep jazady Ranking.
Jurtshylyq azyq-túlik taýarlary baǵasynyń erekshe ósip ketkenin ańǵaryp júr. Baǵa 2020 jyldyń qazanynan 2021 jyldyń qazanyna deıingi aralyqta 11,3 paıyzǵa ósken. Bul rette qazandaǵy kórsetkishti qyrkúıektegimen salystyrǵanda ınflıasııa (11,5 paıyz) baıaýlaǵan.
«Et baǵasynyń qymbattaýy da ınflıasııanyń jedeldeýine sebep boldy. Qazan aıyndaǵy kórsetkishi boıynsha sońǵy bir jylda 10,3 paıyzǵa ósti. Sondaı-aq kúnbaǵys maıy (bir jylda 56,2 paıyzǵa) men qant ta (bir jylda 32,1 paıyzǵa) qymbattady. Mundaı jaǵdaı álemde de baıqalyp otyr. FAO derekteri boıynsha ettiń álemdik baǵasy bir jylda ortasha 12,1 paıyzǵa, ósimdik maıy men qant 84,8 jáne 19,1 paıyzǵa ósken. О́z kezeginde Qazaqstanda azyq-túliktik emes ınflıasııa 7,8 paıyzǵa deıin jyldamdady. Buǵan benzın (bir jylda 15,6 paıyzǵa), dızel otyny (bir jylda 24,4 paıyzǵa) jáne uzaqmerzimdi paıdalaný taýarlarynyń qymbattaýy ınflıasııanyń osy túriniń sharyqtaýyna sebep boldy. Sonymen birge aqyly qyzmetter baǵasy 6,9 paıyzǵa deıin artty» dep jazady Ranking.
Álemde shıkizat, energııa tasymaldaýshylar jáne transporttyq jetkizý baǵasynyń ósýi ınflıasııalyq qysymdy údetti. Logıstıka máselesiniń de áli bir qalypqa túspeýi jaǵdaıdy ońaltpaı tur. Onyń ústine pandemııa áserinen týyndaǵan táýekelderdiń de beti qaıtqan joq. Árıne, munyń bári jıylyp kelip ınflıasııanyń «baǵasyn asyrady».
Osy oraıda Ranking Eýropada ınflıasııanyń 13 jyldyq maksımýmǵa deıin jedeldep ketkenin aıtady. Sóıtip, kári qurlyqta baǵa qymbatshylyǵy 4,1 paıyzǵa jetken. Bul uly resessııa jyldarynan bergi eń joǵarǵy kórsetkish eken. Inflıasııa ósimi Belgııa (3,8-den 5,4-ke), Germanııa (4,1-den 4,6-ǵa), Estonııa (6,4-ten 7,4-ke), Irlandııa (3,8-den 5,1-ge), Fransııa (2,7-den 3,2-ge), Italııa (2,9-dan 3,1-ge) jáne Lıtvada (6,4-ten 8,2-ge) qatty baıqalǵan. Al álem ekonomıkasynyń 20 paıyzyn enshileıtin AQSh-ta taýar men qyzmetter baǵasy bir jylda 5,8 paıyzǵa ósipti.
Álemdik úrdister legi Qazaqstanǵa da áserin tıgizbeı qoımaıdy. Ári saýda-seriktes elderdegi ahýal bizge tym qattyraq áser etedi. Máselen, Reseıde ınflıasııa sońǵy bes jylda 8 paıyzdan asyp tústi. Biz kóbine Reseıden taýar tasymaldaıtyndyqtan, otandyq naryqtaǵy baǵa ózdiginen qymbattaı bermek.
