Ishki jáne syrtqy ınvestısııa tartýdyń nátıjesinde óńirde 35 iri jáne orta kásiporyndar quryldy. Atap aıtqanda, «Altyntaý-Kókshetaý» AQ, «Novopek», «ENKI» sııaqty iri ujymdar men aýyl sharýashylyǵy jáne kommýnaldyq tehnıkalaryn qurastyratyn «Qazaqstandyq agro ınnovasııalyq korporasııasy», «Kókshe-sement» jáne basqa da kóptegen kásiporyn. Barlyq joba oblys ekonomıkasy úshin sony serpin bereri sózsiz. Aımaqta qurylys qarqyndy júrgizilýde. 62 myńnan astam otbasy baspanamen qamtamasyz etildi.
Oblys ákimi azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etetin agroónerkásiptik keshen óńir ekonomıkasynyń ajyramas bóligi bolyp qala beretinin atap ótti. Máselen, búginge deıin aýyl sharýashylyǵynyń jalpy óniminiń kólemi 11,5 mln teńgeden 682 mlrd teńgege deıin ósken. О́ńir dástúrli agrarlyq baǵyttan agro-ındýstrııalyq baǵytqa birtindep kóshýde, óńdeý ónerkásibiniń úlesi ulǵaıýda. Ekonomıkalyq belsendiliktiń draıveri – ınvestısııalardyń ósýi. Bıyl on aıda ekonomıkaǵa 403 mlrd teńge qarajat baǵyttaldy. Jyl sońyna deıin jalpy quny 164 mlrd teńge bolatyn 34 joba júzege asyrylmaq. Jańadan 1 400 jumys orny ashylady.
– «KAIK» kompanııasy aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń 20-ǵa jýyq túrin qurastyrady. Kásiporyn joǵary ónimdi «TORÝM» kombaındaryn shyǵarýdy ıgerdi, – dedi oblys ákimi, – bolashaqta kompanııa qýatyn jylyna 3,5 myń tehnıka daıyndaýǵa deıin jetkizbek. Kásiporynda jyl basynan beri jalpy quny 37 mlrd teńge bolatyn 1 629 birlik tehnıka qurastyrdy. Sonymen qatar KazRost Engineering kompanııasy óńir sharýalaryna tıimdi jáne qajetti jańa jobany júzege asyryp, shaǵyn traktorlar óndirmek. Kompanııanyń ınvestısııa kólemi – 1 mlrd teńgeden astam, jyl basynan beri kásiporynda 1,8 mlrd teńgege 82 traktor, 29,5 mlrd teńgege «Vektor» jáne Acros markaly 589 dana astyq jınaıtyn kombaın qurastyryldy. О́ńirde «Evrazııa Grýpp Kazahstan» seriktestiginiń jańa servıstik ortalyǵy paıdalanýǵa berildi. Bul TMD-daǵy iri jáne soltústik aımaqtaǵy «Djon Dır» aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryna qyzmet kórsetetin jalǵyz kompanııa. Investısııa somasy – 2,6 mlrd teńge.
Oblys ákimi óńirdiń qurylys ındýstrııasynda da jańa jobalar júzege asyryla bastaǵanyn baıan etti. Máselen, Bulandy aýdanyndaǵy «Makınsk jylý oqshaýlaý zaýytynda» mıneraldy maqta plıtalaryn, Qosshy qalasyndaǵy «Sapa sý» JShS-de keń dıametrli temirbeton qubyrlardy shyǵarý jolǵa qoıylǵan. Sońǵy on jylda kirpish óndirisiniń kólemi 10 ese ósti. ENKI seriktestigi iri zaýytty iske qosyp, kirpish óndirisin jylyna 90 mln danaǵa deıin jetkizýdi josparlap otyr. Sondaı-aq Arshaly aýdanynda qýattylyǵy 120 mln dana bolatyn SG Brick kirpish zaýytynyń qurylysy aıaqtalyp, kelesi jyly iske qosylady dep kútilýde. Zerendi aýdanynda qýaty jylyna 22 mln dana, quny 221 mln teńge bolatyn taǵy bir Ceramics kirpish zaýyty ashylady. Bul jobalar júzege asyrylǵan soń eki jyl ishinde óńirdiń qajettiligin tolyq óteýge múmkindik bermek.
Taý-ken ónerkásibinde de tolymdy tabys bar. Aǵymdaǵy jáne kelesi jyly Stepnogor qalasy men Býrabaı aýdanynda altyn óńdeıtin fabrıkalar paıdalanýǵa beriledi. Olar jylyna 10 mln tonna ken óńdeı alady. Jańa ónerkásip oryndarynyń iske qosylýy elimizdegi osy baǵyttaǵy ónimniń molaıýyna ózindik úles qospaq. Eń bastysy, 1,5 myń jańa jumys orny ashylady. Indýstrııalandyrý aıasynda jalpy quny 336 mlrd teńge bolatyn 40 joba iske qosylyp, 4,1 myń adam jumyspen qamtylmaq.
– Joǵaryda atap ótkenimdeı, aımaq negizinen agrarlyq óńir sanatynda, – dedi odan ári oblys basshysy, – bıylǵy qurǵaqshylyq jyldyń ózinde óńir dıqandary ár gektardan 8,8 sentner ónim alyp, shamamen 4 mln tonna astyq jınady. Sýarmaly jer kólemin ulǵaıtýǵa tyrysýdamyz. Qazir mundaı alqaptardyń kólemi 30 myń gektarǵa jetti. Aldaǵy ýaqytta, sýarmaly jerlerdi keńeıtý Esil jáne Jarqaıyń aýdandarynda Buzylyq sý qoımasynyń qurylysymen baılanysty bolmaq. Osy mańyzdy jobany iske asyrý óńirdi sýmen qamtamasyz etýdi jaqsartýǵa múmkindik beredi. Mal qystatý naýqanyna da tyńǵylyqty ázirlik jasaldy. 1,3 mln tonna shóp, 245 myń tonna pishendeme, 190 myń tonna súrlem, 650 myń tonna astyq qospasy daıyndaldy. Oblysta jyl aıaǵyna deıin 6 myń bas malǵa arnalǵan 112 et óndirý baǵytyndaǵy jáne 4 myń bas malǵa laıyqtalǵan 19 taýarly sút fermasy iske qosylmaq. Qus sharýashylyǵy da damyp keledi. Aldaǵy jyly Makınsk qus fabrıkasynyń úshinshi kezeńin iske qosý nátıjesinde qus etin óndirýdiń jyldyq qýaty 75 myń tonnaǵa deıin jetkizilmek. Osy oraıda, 2 myń jańa jumys orny ashylady. Taǵy bir ımport almastyrýshy baǵyt – ósimdik maıynyń óndirisi. Jýyrda Bulandy aýdanynda táýligine 600 tonna shıkizat óńdeıtin «Bota-2015» seriktestiginiń maıly-ekstraksııaly zaýytyn iske qosamyz. Joba quny – 4,2 mlrd teńge.
О́ńirde avtojoldardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq aýqymdy jobalar qolǵa alynǵan. Bıyl jergilikti mańyzy bar avtojoldar men kóshe-jol jelisin salýǵa jáne jóndeýge 38 mlrd teńge baǵyttaldy. Sońǵy bes jyl ishinde qazirgi joldardy qosa eseptegende 2 400 shaqyrymnan astam jergilikti jol salyndy jáne jóndeldi, onyń ishinde shamamen 800 shaqyrymy – aýyldyq joldar.
Halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý birinshi kezektegi basymdyqtardyń qatarynda. 2018-2020 jyldary ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý qalalar boıynsha 13%, aýyldyq jerlerde 6% ósti. Bıyl 46 eldi mekende sýmen jabdyqtaý júıelerin jóndeýge jáne qurylysyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan 58 jobaǵa 10,7 mlrd teńge bólindi. Jyl aıaǵyna deıin shamamen 6 myń aýyl turǵyny ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etiledi. 2025 jylǵa deıin 107 aýylda sýmen jabdyqtaý jelilerin salý, taǵy 57 shaǵyn aýylda blok-modýlderdi ornatý josparlanýda. Bul is halyqty sapaly sýmen 100% qamtýǵa múmkindik beRedi. Bıyl jylýmen jabdyqtaý salasyn damytýǵa 14,6 mlrd teńge kózdelgen.
Azamattardy áleýmettik qoldaý jáne jumyspen qamtý árqashan nazarda bolatyny anyq. Eńbek naryǵynda 17 myńnan astam jumys oryndary paıda boldy. Onyń 10 myńnan astamy turaqty jumys orny. Jyl basynan beri 38 myńǵa jýyq adam áleýmettik tólem aldy. Áleýmettik kómekke zárý 11,5 myń adamǵa 620 mln teńge tólendi.
Qosshy, Razdolnoe, Maksımovka, Tóńkeris aýyldarynda 4 mektep paıdalanýǵa berilmek. Oblysta 1 260 oryndyq 5 balabaqshanyń qurylysy júrgizilýde. Sondaı-aq Kókshetaý qalasynda estý qabileti tómen balalar úshin 280 oryndyq jáne qozǵalysy nashar balalar úshin 166 oryndyq mektepke deıingi eki mekemeniń qurylysy júrgizilýde.
Byltyr 3 jastan 6 jasqa deıingi balalar balabaqshamen tolyq qamtyldy. Osylaısha, 1 jastan 6 jasqa deıingi balalardy mektepke deıingi mekememen qamtý kórsetkishi 83,5% jetti. 2025 jylǵa osy sanattaǵy balalardy 100% qamtý mindeti tur.
Densaýlyq saqtaý salasynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý úshin 2 mlrd teńgeden astam qarajat bólindi. Bul qarjyǵa 1 KT, 2 rentgen apparaty, angıograf jáne taǵy basqa qajetti jabdyqtar alyndy. Kórsetiletin medısınalyq qyzmet sapasyn jaqsartý jáne aýrýdy erte anyqtaý maqsatynda Kókshetaý qalasynda onkologııalyq emhana salyndy. Jyl sońyna deıin Qosshy qalasynda 150 kelýshige deıin qabyldaı alatyn emhana paıdalanýǵa berilmek. Selınograd aýdanynyń Qaraótkel jáne Qoıandy aýyldaryndaǵy bir aýysymda 25 kelýshige arnalǵan dárigerlik ambýlatorııa ashylady. Sondaı-aq Kókshetaý qalasynda 630 oryndyq zamanaýı kópbeıindi aýrýhana boı kótermek.
Jıyn barysynda óńir basshysy oblystyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylymynda oblystyq mańyzy bar Qosshy qalasynyń paıda bolýyn, eldi meken turǵyndarynyń sany 10 jyl ishinde 11 esege ósip, 50 myńnan astam adamdy qurap otyrǵanyn aıtty.
Aqmola oblysy
