Dostyq dastany

Qazaqstan men Reseı Federasııasynyń

mádenıet salasyndaǵy yntymaqtastyǵy týraly

Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy baılanys birneshe ǵasyrǵa sozylǵan, ýaqyt pen alma-kezek dúnıe talaptarymen saralanǵan, nyǵaıǵan qarym-qatynas. Reseı – elimizdiń strategııalyq seriktesi, iri memleket, máńgilik kórshi el. Árıne, eki memleket derbes, egemen el bolsa da saıası-ekonomıkalyq, rýhanı-mádenı damýy ár ýaqytta bir-birine áser bergen. Keshegi Shoqan Ýálıhanov pen Dostoevskııdiń dostyǵy, Pýshkındi qazaqqa tanytqan Abaı men Shákárim babalarymyz, Mahambetten áser alǵan Andreı Voznesenskııler kóz aldymyzǵa birden keledi. Táýelsiz el retinde de biz baılanys ornata bildik. Mádenıet salasyndaǵy eki eldiń búgingi qarym-qatynasy jaıly Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri Asqar BО́RIBAEVTY áńgimege tarttyq. – Asqar Ismaıyluly, tere­­zesi teń elder retinde qazirgi kez­de mádenıet salasynda kórshi elder qandaı jetistikterge qol jetkizdi? – «Qazaqstan men Reseıdiń qa­rym-qatynasy ǵasyrlardyń tereńine tamyr jaıǵan jáne baı tarıhı dástúrlermen ba­ıy­­ǵan. Ejelden beri beıbit­shiliksúıgishtik pen tolerant­tylyqty qanyna sińirgen biz­diń halyqtarymyz tarıhy or­taq bolǵan uzaq merzim men ultaralyq qarym-qatynas barysynda sanalyq dil ortaqtyǵy men ashyq mádenıetaralyq dıalogtyń negizin qalyptastyrdy» degen Elbasymyzdyń qanatty sózimen áńgimemdi bastaǵaly otyrmyn. Mádenıet halyqtardy jaqyn­dastyra túsetin úlken kúsh. Má­de­nıettiń qaı salasyn alyp qa­rasańyz da, mýzyka, teatr, kıno, murajaı men kitaphana isi búgingi kúni Reseı men Qazaqstan arasynda bir-birimen ushtasyp, birin-biri tolyqtyryp, almasyp, damý ústinde. Reseı Federasııasynyń shy­ǵar­mashyl ujymdary, jalpy óner ıeleri belsendi ekijaqty tyǵyz mádenı baılanysta. Byl­tyrǵy jyldary «Astana – Dos­tastyqtyń mádenı astanasy» jobasy aıasynda Qazaqstanda Reseıdiń M. Pıatnıskıı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys halyq hory, I. Moıseev atyndaǵy memlekettik akademııalyq halyq bıi ansambli, Sankt-Peterbýrgtiń Marıın teatry, A.Chehov atyn­daǵy Máskeý kórkem teatry óner kórsetse, óz kezeginde Ǵ.Mú­­­­­­si­repov atyndaǵy Qazaq mem­le­­­kettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry                    Má­s­­­­­keý qalasyna gastroldik sa­parǵa baryp, M.Iý.Lermontov atyndaǵy Memlekettik akade­mııa­lyq orys drama teatry «Reseı-Qazaqstan. HHI ǵasyr» festıvaline qatysyp qaıtty. Sondaı-aq, Re­seıdiń memlekettik akademııalyq Úlken teatrynyń jańa sahnasynda eki eldiń dıp­lomatııalyq qatynasynyń jıyrma jyldyǵyna oraı úzdik óner sheberleriniń qatysýymen merekelik konsert ótip, onda halqymyzdyń óner maıtalmandary Álibek Dinishev, Roza Rymbaeva jáne Respýblıkalyq gvardııanyń Prezıdenttik or­kestri men «Serper» dombyrashylar an­sambli óner kórsetti. Reseı men Qazaqstan bir-biri­ne tek qana óner ujymdaryn nemese jeke oryndaýshylaryn jiberip qana qoımaı, belgili óner maıtalmandarymen tájirıbe alma­syp, kásibı sheberlikterin tolyqtyrýda. Osyndaı jumystyń nátıjesinde kórkemdik dárejesi joǵary sapaly mádenı ónimderge qol jetkiziledi. Mysaly, Reseı­diń álemge áıgili kásibı óner she­berleriniń horeograf Borıs Eıfmannyń «Krasnaıa Jızel», «Anna Karenına», «Roden» atty úsh birdeı týyndysy, qoıýshy-re­jısser Iýrıı Grıgorovıchtiń «Uıqydaǵy arý» qoıylymy, son­daı-aq, M.Tólebaevtyń «Bir­jan-Sara» operasynyń qoıý­shy-rejısseri, Qazaqstan Mem­lekettik syılyǵynyń jáne «Dos­tyq» ordeniniń ıegeri Iýrıı Aleksandrovtyń da birqatar qoıylymdary elimizdiń belgili teatrlarynyń repertýarynda berik oryn alyp otyr. Osy tusta Dj. Verdıdiń ataqty «Atılla» operasynda dırıjerlik etken Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Sankt-Peterbýrgtiń Marıın teatrynyń kórkemdik jetekshisi Valerıı Gergıev týraly da aıtyp ótken oryndy. О́z kezeginde Reseıdiń óner sah­nalarynda bizdiń de mádenı ónimderimizdiń laıyqty oryny bar. Mysaly, belgili qazaq jazýshysy, dramatýrg Dýlat Isabekovtiń shyǵarmalary Re­seı teatrlarynyń sahnalaryn­da qoıylýda. 2012 jyly dramatýrg­tyń jetpis jyldyq mereıtoıyna oraı uıymdastyrylǵan «Isa­bekov álemi» halyqaralyq teatr festıvaline Reseıdiń Omby memlekettik, Vasılevskııdegi Sankt-Peterbýrg, Sterlıtamak memlekettik Bashqurt drama teatrlary qatysyp, jazýshynyń shyǵarmalary boıynsha sah­na­lanǵan qoıylymdardy qazaq­standyq kórermender nazaryna usyndy. – Alan Bóribaev týraly da aıtqanyńyz jón dep oılaımyn. – Aıt deseńiz aıtaıyn. Iá, Máskeýdiń memlekettik aka­de­mııa­lyq Úlken teatry sımfonııalyq orkestriniń shaqyrylǵan dırıjery retinde Alan Bóribaev jemisti jumys atqaryp keledi. Onyń dırıjerligimen Úl­ken teatrdyń sahnasynda P.I.Chaı­kovskııdiń «Evgenıı One­­gın», S.S.Prokofevtiń «Lıý­­­bov k trem apelsınam», V.A.Mosarttyń «Volshebnaıa fleı­­ta» shyǵarmalary boıyn­sha qoıylǵan spektaklder kó­rermenderdiń nazaryna usy­ny­lýda. Sonymen qatar, Úlken teatrdyń sımfonııalyq orkestri Alannyń jetekshiligimen 2012-2013 jyldary Ulybrıtanııa, Izraılde gastroldik týrnede bol­sa, bıylǵy jyly Germanııa, Shveı­sarııa sekildi alpaýyt elderde óner kórsetedi. Osyndaı úlken ja­­ýap­­ker­shilikti moınyna alǵan eki jaqtyń óner ókilderiniń eń­bekteri Reseı men Qazaqstannyń mádenı dos­tyǵynyń nyǵaıýyna septigin tıgizerine se­nimdimiz. – Kúrdeli de qyzyqty kı­no salasynda osy úrdis qalyp­tas­qan bolar? – Kıno óneri boıynsha eki el arasyndaǵy yntymaqtastyq jyl saıyn kúsheıe túsýde. Mysalǵa, byltyr Almaty qala­synda ótki­zilgen «Eýrazııa» ha­lyq­ara­lyq kınofestıvaline otyz reseılik kıno qaırat­ker­­­leri qa­tysyp, toǵyz reseı­lik fılm kórsetildi. «Sháken jul­­dyzdary» kınofestıvaline elýge jýyq reseılik kartına qatysyp, ekeýi óz nomı­na­sııa­la­rynyń úzdigi atandy. Jyl boıy Orynbor, Astrahan, Omby oblys­tarynda Qazaq kıno­synyń kúnderi ótti. Qazaq jáne Reseı kınogerleri birlesip, birqatar jobalardy iske asyrdy. Bul rette tanymal reseılik kınorejısser Egor Kon­chalovskıı túsirgen «A»-ǵa oralý» fılmi men «Cerdse moe – Astana» kınofılmderiniń jınaǵyn atap ótýge bolady. – Asqar Ismaıyluly, mu­raǵat, kitaphana isi boıynsha eki memleket arasynda qandaı ister atqarylyp jatyr? – Búgingi tańda muraǵat, kitap­hana isi boıynsha eki eldiń mádenı mekemeleri men óner oshaqtary bir-birimen tyǵyz qa­­rym-qatynasqa túsip, ózara nátı­jeli jumys jasaýda. Byltyr qazaqstandyq arhı­vıs­ter Máskeýde ótken «Mura­ǵattardaǵy sıfrlyq tehnologııalar: qoldaný tájirıbesi men damý aıasy» atty halyqaralyq semınarǵa qatysyp qaıtty. Oǵan qosa eki memlekettiń arhıvısteri Rosarhıvtiń uıymdastyrýymen júzege asyrylǵan kópjyldyq iri joba – «KSRO-daǵy asharshylyq» óz qorytyndysyna jetti. En­digi kezde reseılik arhıvıster qazaqstandyq áriptesterine «1941-1945 jyldar aralyǵynda Uly Otan soǵysy jyldaryndaǵy KSRO aýyl sharýashylyǵy» jobasyna atsalysýdy usynyp otyr. Byltyr Reseı muraǵattary men kitaphanalarynan Qa­zaqstan tarıhyna qatysty qu­jattardy izdeý maqsatynda Kalmykııanyń Elısta qalasyna bir top qazaqstandyq arhıvıs­ter baryp qaıtty. Bul issa­pardyń nátıjesinde Ar­heo­grafııa jáne derektaný Ulttyq ortalyǵy qazirgi kezde Qalmaq Ulttyq muraǵatynda tabylǵan derekterdiń negizinde Qazaqstan tarıhy boıynsha qujattardyń jınaǵyn shyǵarýdy qolǵa aldy. Al kitaphana isine kelsem, Qa­zaqstan men Reseıdiń gý­ma­nı­­tarlyq saladaǵy ynty­maq­tastyq baǵdarlamasy aıasynda «Shekaradaǵy kezdesýler» jobasyn júzege asyryp ke­ledi. Jobanyń basty maqsaty – birlesken elektrondyq aqpa­rattyq resýrstarǵa Reseı jáne Qazaqstan halyqtarynyń qol­jetimdiligin qamtamasyz etý. Sózimdi qorytyndylaı ke­le, eki el arasyndaǵy máde­nı baılanys­tar, ózara ynty­maqtastyq pen dostyq odan ári nyǵaıa beredi dep senemin. – Áńgimeńizge rahmet.  Áńgimelesken Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan».  ASTANA.