Qos nysan da kógildir otyn sapasyn saralaýdyń jańa modeline saı jaraqtalǵan. Munda mamandar suıyq otyndy súzgiden ótkizip, halyqaralyq standarttar sheńberinde qabyldaıdy. Gaz quramyndaǵy qysym men ózgeristerdi anyqtaýǵa sıfrly formattaǵy jańa tehnologııalardyń kómegi paıdalanylmaq. Jańa stansalardyń shalǵaı aımaqtarda ornalasqanyna qaramastan, qajetti ınfraqurylymdyq jaǵdaı jasalyp sý, jaryq, káriz júıesimen tolyqtaı qamtylǵan.
Buǵan deıin elimizde dál mundaı gaz esepteý stansalary bolmaǵan edi. Iаǵnı bizge gaz jónelterde ózbek tarapy kógildir otyn mólsherin ózderi ólshep jiberetin-di. Endi «QazTransGaz» ulttyq kompanııasynyń biregeı jobasy О́zbekstan men Qazaqstan arasyndaǵy kógildir otynǵa qatysty alys-beriste kúrdeli máselelerdiń týyndaýyna jol bermeıdi. Qurylysy eki jylǵa sozylǵan alyp stansalar naqty málimet alyp, gazben qamtý isine serpin berýge qolaı týdyrmaq. Bul óz kezeginde sala mamandaryn qýantyp otyr.
«Shardara» GО́S «Gazlı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynyń 314 shaqyrymynda ornalasqan, jobalyq gaz qysymy 7,5 MPa (75 kgs/sm2) jáne ónimdiligi saǵatyna 834 myń tekshe metrdi quraıdy. «Shardara» GО́S eldi mekenderden eń shalǵaı jáne óz analogy boıynsha is júzinde biregeı obekt ekenin atap ótken jón. Ondaǵy óndiristik prosess elektr energııasynyń jáne sýmen jabdyqtaýdyń syrtqy kózderine qaramastan, derbes júzege asyrylady.
Al «Jetisaı» GО́S «Buqara gazdy aýdany – Tashkent – Bishkek – Almaty» magıstraldy gaz qubyrynyń 372 shaqyrymynda ornalasqan, jobalyq gaz qysymy 5,4 MPa (55 kgs/sm2) jáne ónimdiligi saǵatyna 834 myń tekshe metr. Eki stansasy da zamanaýı jáne dáldigi joǵary qurylǵylarmen jabdyqtalǵandyqtan gaz shyǵynyn ólsheý naqtylyǵy arta túsken. Sonymen birge gaz komponentinde qubyr metalyna agressıvti áser etetin hımııalyq elementterdiń bolýyn ýaqtyly anyqtaýǵa múmkindik beredi.
«Intergaz Ortalyq Azııa» AQ Tehnıkalyq dırektory Serikhan Baızaqovtyń aıtýynsha, sońǵy úlgidegi zamanaýı stansalardy paıdalanýǵa berýdiń nátıjesinde О́zbekstan aýmaǵynan qazaqstandyq magıstraldy gaz qubyry júıesine túsetin gazdy esepke alýdy ólsheý dáldigi artatyn bolady. Sondaı-aq bul gaz tasymaldaý júıesine gaz qubyrynyń ótkizý qabiletiniń tómendeýine, qyzmet etý merziminiń azaıýyna, gıdrattardyń paıda bolýy úshin qolaıly jaǵdaı týdyrýǵa, gaz qubyryn jóndeý boıynsha shyǵystardyń ulǵaıýyna jol ashpaq. Oǵan qosa kondısııalyq emes gazdy berýdi baqylaý jáne aldyn alý úshin gazdyń sapaly kórsetkishterin arttyrýǵa da múmkindik molaımaq.
– El ıgiligi úshin ashylyp otyrǵan qos nysannyń mańyzy erekshe. Bul – qýatty gaz eseptegish. «Jetisaı» jáne «Shardara» jańa stansalaryn paıdalanýǵa berý О́zbekstannan Qazaqstanǵa keletin gazdy esepke alýdy ólsheý dáldigin arttyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar stansanyń zamanaýı jabdyǵy gazdyń sapalyq quramyn baqylaýǵa jáne qubyr metalyna keri áser etetin hımııalyq elementterdi ýaqtyly anyqtaýǵa septesedi. «QazTransGaz» ulttyq kompanııasynyń basty mindetteriniń biri – otandyq gaz tasymaldaý júıesiniń senimdiligi men qýatyn arttyrý. Búgingi tańda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı gazshylar elimizdiń táýelsizdigin nyǵaıtýǵa, onyń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge óz úlesterin qosýda. Alaıda jabdyqtar qanshalyqty zamanaýı bolsa da, «QazTransGaz» kompanııasynyń eń qundy resýrsy – adamdar. Sondyqtan gaz ólsheý stansalarynyń mańynda vahtalyq qalashyqtar salyndy, onda qyzmetkerler úshin barynsha qolaıly eńbek jáne turmys jaǵdaılary jasalǵan. Aýysymnan keıin jumysshylar tynysh, jaıly ortada demala alady, – deıdi «Intergaz Ortalyq Azııa» AQ Tehnıkalyq dırektory Serikhan Baızaqov.
El aımaqtaryn kógildir otynmen qamtý memleket úshin mańyzdy máseleniń biri. Buryn gaz sapasy aptasyna bir márte saraptamadan ótetin bolsa, qazir Germanııada shyǵarylǵan tyń qondyrǵynyń kómegimen muny der kezinde anyqtaý múmkin bolyp otyr. Stansalar qorshaǵan ortany lastamaıdy ári únemdi. Eki stansa da elimizdiń gaz salasyndaǵy energetıkalyq qaýipsizdigin arttyrýǵa septigin tıgizbek. Otandyq óndiristiń damýyna da oń yqpal etip, óńir ekonomıkasynyń ilgerileýine de jol ashady dep esepteıdi mamandar.
Eldiń ekonomıkalyq ahýaly jaqsarǵan saıyn kógildir otynǵa degen suranys arta bermek. Bul, ásirese, aýmaǵy ulǵaıyp, halyq sany eselep ósip jatqan aımaqtarǵa tán qubylys.
Qazaqstannyń tarıhyndaǵy irgeli ınfraqurylymdy joba – «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyrynyń salynýy arqyly ońtústiktegi júzdegen eldi mekender jáne eń bastysy, el astanasy Nur-Sultan men Qaraǵandy oblysy gazdandyrylyp jatyr. Bul da Táýelsizdik jyldaryndaǵy eń ıgilikti sharalardyń biri ekenin ýaqyt kórsetip otyr.
