Nazarbaev zııatkerlik mektepterinen kórinip otyr
Elbasynyń «20 zııatkerlik mektep» jobasy aıasynda 2010 jyly Taldyqorǵanda da fızıka-matematıkalyq baǵyttaǵy «Nazarbaev zııatkerlik mektebi» ashylǵan edi. Negizgi maqsaty jasóspirimderdiń zııatkerlik áleýetin kóterip, kóshbasshylyq qadamyn qalyptastyrý, adamı qundylyǵy joǵary zııaly tulǵa tárbıeleýge yqpal etý bolyp tabylady. Osy baǵytta Pensılvanııa UPENN, Fıladelfııa (AQSh) jáne Sussex, Braıton (Ulybrıtanııa) ýnıversıtetterinde kásibı biliktiligin kótergen, Elbasynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan Jetisýdyń kindik qalasyndaǵy zııatkerlik mektep fılıalyn basqaryp otyrǵan pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty Gúlaıym Baıjıkenovany áńgimege tartqan edik.
– Gúlaıym Qabıdoldaqyzy, zııatkerlik mekteptiń kóp múmkindiginiń biri – jalpy orta mektepke tán baǵdarlamamen shektelmeı, ýaqyt talabyna saı zamanda tyń serpinmen bilim beretindigi týraly sony oı qozǵasańyz?
– Elbasy bıylǵy Joldaýynda biregeı bilim berý, bilim berýdiń ulttyq júıesin qalyptastyrýdy tapsyryp otyr. Onyń ústine jalpy bilim beretin mektepterdi «Nazarbaev zııatkerlik mektepterindegi oqytý deńgeıine jetkizý kerek» dedi. Bul bizge bildirgen senim, sonymen birge zor jaýapkershilik júkteýde. Iá, birinshiden, zııatkerlik mekteptiń ereksheligi qandaı degenge toqtalaıyn. Bilim ordasynda orta bilim berýmen qatar, ár oqýshynyń oılaý qabiletin damytýdy negizgi ustanymyna aınaldyrǵan. Qarapaıym ǵana mysal keltirsem, matematıka pániniń muǵalimi oqýshyǵa esep shyǵartqan kezde taqtany, ıá bolmasa qaǵazdy shımaılap turmaı (kalkýlıatordy múlde umytyp) oısha kóbeıtip, bólip durys jaýabyn jazýǵa mashyqtandyrady. San ret súzgiden ótken mundaı tásilder ár pánde retine oraı paıdalanylady. Oqýshylar muǵalimimen birlese júrgizetin ǵylymı-zertteýinde erejemen shektelmeı, ózindik oıyn is júzine asyrýyna múmkindik molynan jasalǵan. Sóıtip, álemdik bilim keńistigine ený maqsatynda balanyń alǵyrlyǵyn anyqtaýǵa, ushqyrlyǵyn ushtaýǵa qadam jasalady. Ýaqyt talabyna saı bilim berý úshin 59 oqý kabıneti, robotty tehnıkalyq, nanotehnologııalyq 13 zerthana, elektrondyq abonement ornatylǵan kitaphana, joǵary jyldamdyqty jelili, jelisiz Wi-Fi ınternet júıesi bar. Osyny utymdy paıdalana bilý úshin kásibı mamandarǵa tán biliktilikteri synalyp, iriktelgen pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdattary jáne joǵary sanatty 124 muǵalimmen birge sheteldik 21 oqytýshy jumys isteýde.
Byltyrǵy jyly attestattaýdyń birinshi kezeńi valıdasııadan súrinbeı ótkenimizdi aıtqym keledi. Bul túlekterimiz mektepti bitirgen soń, álemniń bedeldi joǵary oqý oryndaryna oqýǵa túsýge múmkindik beretin halyqaralyq mańyzy bar qujatqa ıe bolatyndyǵyn ańǵartady.
– Az ǵana ýaqytta óńirde ózindik ornyn aıshyqtaǵan zııatkerlik mektep eki jylda qandaı jetistikterge qol jetkizdi?
– Barlyq kórsetkishter boıynsha respýblıkadaǵy «Eń úzdik olımpıadalyq mektep» dep tanyldy. 2012 jyly mektebimizdi támamdaǵan 66 túlektiń 9-y «Altyn belgi», 6-ýy «úzdik attestat» ıegeri boldy, 11 túlegimiz syndardan súrinbeı ótip, Nazarbaev Ýnıversıtetiniń stýdenti atandy. Byltyrǵy jyly da sol bıikten túspeı shákirtterimizdiń altyn, kúmis medaldary eselenip, 20 oqýshymyz Nazarbaev Ýnıversıtetinde bilimderin jalǵastyrsa, Túrkııa, Ulybrıtanııa, Reseı memleketteriniń joǵary oqý oryndaryna tańdaǵan mamandyqtary boıynsha oqýǵa túsken oqýshylarymyz bar. Birqatar ustazdarymyz jekelegen pánder boıynsha baǵdarlamalar qurastyryp, oqýlyqtar jazýǵa óz úlesterin qosýda. Sóıtip, kásibı biliktilikterin áriptesterine moıyndatýmen qatar, zııatkerlik mektep mereıin kótere túsýde.
– Zııatkerlik mekteptiń ózge mektepterden qandaı ereksheligi bar?
– Bilim berý baǵdarlamasynyń zamanaýı modelin ázirleý, engizý jáne júzege asyrý balabaqshadan bastaý alyp, bastaýysh synypta jalǵasyp, negizgi jáne joǵary synyptarda oń nátıjege qol jetkizýdi kózdeıdi. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymy retinde akademııalyq erkindik pen derbestik quqyǵyna ıe. Bul mártebe oqý baǵdarlamalaryn derbes bekitýge, qabyldaý emtıhandaryna qoıylatyn talaptardy belgileýge, oqý úlgerimin baqylaýǵa, aralyq jáne qorytyndy attestattaýǵa quqyqty bildiredi. Akademııalyq erkindikke oraı bizdiń mektepte kóshbasshylyqty qalyptastyrýǵa arnalǵan jeke baǵdarlama qurastyryldy. Osy baǵdarlama arqyly ár muǵalimniń, ár oqýshynyń ózindik «meni» qalyptasyp, senimi artady. Jas kóshbasshyny anyqtaý balabaqshadan bastaý alady. Negizgi mektepte «Kóshbasshylyqty damytý» elektıvti kýrsy júrgiziledi, al joǵary synyp oqýshylary jas lıderler assosıasııasyna tartylǵan.
Mekteptegi taǵy bir ózgeshelik, oqýshylarymyz tańǵy 8.15-ten bastap 40 mınýttan oqıdy. Josparǵa sáıkes, qosymsha daıyndyq jáne úıirme sabaqtary da kún tártibine engizilgen. Oqýshylar kúnine 3 ret mektep ashanasynda tamaqtanady. Sondaı-aq, zııatkerlik mektepterdiń oqýshylary arnaıy tigilgen mektep jáne sport kıimderimen jyl saıyn tegin qamtamasyz etiledi.
Mektebimizde kóptildilikti qalyptastyrý maqsatynda sheteldik oqytýshylardy jasaqtaý halyqaralyq bilim uıymdarynyń pedagog mamandardy jaldaý boıynsha ótkizetin halyqaralyq jármeńkeleri men joǵary oqý oryndarymen seriktestigi arqyly iske asady. Strategııalyq seriktesimiz Kembrıdj ýnıversıteti mamandarymen halyqaralyq úzdik tájirıbelerge súıene otyryp jasalyp, kiriktirilgen baǵdarlama boıynsha jekelegen synyptar oqytylady. Ujymda óz isine berilgen joǵary bilikti tájirıbeli ustazdarmen qatar, bolashaǵynan zor úmit kúttiretin: Malaızııa, Kanada, AQSh, Ulybrıtanııa, Jańa Zelandııa, Fılıppındik jas muǵalimder ortaq maqsatqa jumyldyrylǵan. Jekelegen pánder «team teacher» júıesi boıynsha júrgiziledi, ıaǵnı bir pán boıynsha eki pedagog qatar turyp (qazaqstandyq-sheteldik) dáris beredi. Mektebimizde belgilengen talapqa saı oqýshy bilimin baǵalaýdyń krıterıaldy formasy qoldanylady. Alǵashqy kúnnen «Jasyl mektep» jobasy jumys isteıdi. Maqsaty – oqýshylardy eńbekqorlyqqa, meıirimdilikke, qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasýǵa tárbıeleý. Qoǵam jáne mektep, Tabıǵat-ana ıgiligine qamqorlyqpen uqypty qaraý negizgi ustanymy bolyp sanalady. 2012 jyldyń qyrkúıeginen «Qamqorlyq» jobasy aıasynda oqýshylarymyz aptasyna eki ret Taldyqorǵandaǵy «Aınalaıyn» balalar úıine baryp qamkóńil balalardyń júrekterine jylylyq shýaǵyn quıýdy ádetke aınaldyrdy. Bir nátıjesi qamqorlyqqa alynǵan 3-7 jas aralyǵyndaǵy balalar bizdiń oqýshylarymyzǵa baýyr basyp ketti.
– «Qazaqstan-2050» Strategııasynan bastaý alǵan Elbasynyń bıylǵy Joldaýyna sáıkes qandaı jumys atqaryldy, atqarylýda?
– «Qazaqstan-2050» Strategııasynda «Básekege qabiletti damyǵan memleket bolý úshin biz saýattylyǵy joǵary elge aınalýymyz kerek» dedi Prezıdent. Jańa Joldaý bárimizdi jigerlendirip otyr.
Elbasy zııatkerlik mektepter orta bilim berý júıesin reformalaý jónindegi strategııasynyń bir bóligi bolyp tabylatyn zııatkerlik mektepterdiń mártebesin, áleýetin arttyrýdy atap ótti. Zııatkerlik mektepterdiń basty mindeti, básekege qabiletti túlekterdi daıarlaý ǵana emes, sonymen birge, óziniń tájirıbesin dáıekteý arqyly Qazaqstannyń orta bilim berý júıesin damytýǵa yqpal etý, barlyq jas urpaqqa sapaly orta bilim alýǵa teń qoljetimdilikti qamtý bolyp tabylady. Biz osyny iske asyrý ústindemiz. Patrıottyq tárbıeni joǵary deńgeıde júrgizýmen qatar, mektebimizde qalyptasqan úshtildilik oqýshylardyń áleýetin joǵarylatýda. Syn, shyǵarmashylyq oılaý qabileti, mádenıetaralyq qyzmettestikke beıimdiligi, ózine jáne aınalasyndaǵylarǵa degen qurmet, syılastyq, basqa tildi úırenýge degen nıetteri oń baǵytta qalyptasýda. Búgingi mektep – oqýshyny bilim men ǵylymǵa úıretip qana qoımaı, óz betimen bilim alýǵa, taldaý jasaýǵa, synı turǵyda oılaýǵa, rýhanı baı, shynshyl, belsendi bolýǵa úıretetin ınstıtýt. Rýhy bıik, básekege qabiletti, elimizdiń órkendeýi men damýyna qulshyna qatysýǵa beıim kóshbasshylardy daıyndaýǵa qabiletti barlyq komponentter bizdiń mektepte bar desem artyq aıtqandyq emes.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
