JETPIS JYL BOIY HABARSYZBYN

Mine, álemniń adal kóńildi adamzaty Uly Jeńistiń 65 jyl­dyq merekesin atap ótkeli otyr. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys adam balasyn tarıhta teń­desi joq shyǵynǵa ushyrat­ty. Ol mıllıondardyń taǵ­­dyryna daq túsirip, júrek­terge jazy­lmas jara saldy. Sol mıl­lıon­dardyń biri – men. Bul soǵys meniń de júregime mine, jetpis jylǵa jýyq ýa­qyt­tan beri jazylmaı kele jat­qan qasiret tabyn salyp ketti. 1942 jyl­dyń qańtar aıynda Abyraly jerinen ákem Temirjan Asqaıuly soǵysqa attan­ǵanda, men áli qyrqy­nan da shyqpa­ǵan besiktegi bala ekenmin. Temirjan Asqaıuly kózi ashyq, oqyǵan, ónerli, eliniń aıaýly aza­maty bolǵan eken. Ákem sol kez­degi Abyraly óńirindegi alǵashqy bilim ordasynyń birinen sanala­tyn, Hanqoja qystaýyndaǵy mek­tepte Ǵabdolla Súıirǵalıev degen tatar muǵaliminen bilim alypty. Bul mek­tepten kezinde professor Ahme­dı Ysqaqov, akademık Jaba­ǵy Táki­baev, general- leıtenant Shyraq­bek Qabylbaev syndy elimizdiń aıtýly tulǵalary dáris alǵan eken. Sodan keıin ákem Semeı qala­syndaǵy muǵa­limder se­mı­narııa­syn támamdap, bastap­qyda ustaz, keıin­nen kolhoz bas­qar­masy­nyń tóraǵasy, aýyldyq keńestiń tóraǵasy qyz­met­terin at­qarady. Kózi kórgen­derdiń aı­týyn­sha, ol kisi dombyra­nyń qulaǵynda oınaıtyn kúıshi, jez tańdaı ánshi bolypty. О́z qoly­men dombyra jasaıtyn, aǵashtan er shabatyn sheberligimen de keńinen tanylǵan eken. О́leń shyǵaratyn aqyndyǵy da bolǵan: Qosh, qulynym, sen besikte qalasyń, Qan maıdanǵa qarsy týǵan balasyń... – degen óleń joldaryn marqum anam­nyń aýzynan talaı estigen edim. Abyralydan 1942 jyldyń qań­tarynda maıdanǵa attanǵan ákem sol jyl­dyń 26 qyrkúıeginde Más­keý qala­synyń ma­ńyn­daǵy Velı­kıe Lýkı qala­syn jaýdan azat etý jolyn­daǵy urysta, 93-shi at­qysh­tar dıvızııa­synyń quramynda erlik­­pen shaı­qasypty. Sol urysta, sol kúni habar­syz ketipti (mu­ra­ǵat derekteri boıynsha.) Mine, sodan bergi ótken 68 jyldan as­tam ýaqyt­ta, “habarsyz ket­ti” de­gen eki aýyz sózden bas­qa eshbir derek bile almaı anam da ótti ómirden. “Habarsyz ket­ti” degen sóz meniń de uzaq ýaqyt boıy mıyma jetpeı, tiri ketken adam qalaısha habar-oshar­syz bolmaq, belgisiz bir jerde jer­lengen bolar dep, izdeý salmaǵan ás­kerı bóli­mim, izdeý sal­ma­ǵan mura­ǵatym qalma­dy. Tym bol­masa, qazirgi jer jer­ler­degi izshilder otrıadtary bir derek taýyp, múrdesi qalǵan jerdi tabam ba degen úmit­pen áli de kúderimdi úzbeı kelemin. Uly Jeńistiń 65-shi araıly beıbit tańy da atty. Búgin Abyraly jerinde soǵysta sheıit bolǵandar­dyń esimi jazylǵan taqta ashylyp, mármár eskertkish ash­paqpyz. Oty­zynda opat bolǵan qaıran ákeme de­gen saǵynysh sar­qy­lar emes. Jetpis jyl boıy habarsyzbyn. Qabirińniń basyna týǵan jerdiń bir ýys topy­raǵyn tastaı almaı, jyl­dar kerýeni jylystap barady. О́zek­tegi ókinish osy. Jan áke, jalǵyzyń seni eshqashan jadynan shyǵarǵan joq! Bıbigúl TEMIRJANQYZY. ALMATY.