Bul zań jobasy ómirdi saqtandyrýdyń jańa áleýmettik mańyzdy ónimderin endirý jolymen saqtandyrý naryǵyn jáne baǵaly qaǵazdar naryǵyn odan ári damytý, saqtandyrý qyzmetterin tutynýshylardyń jáne qor naryǵynda ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý sharalaryn kúsheıtý, saqtandyrýdyń kepildik beriletin synyptarynyń tizbesin keńeıtý, saqtandyrý naryǵy men baǵaly qaǵazdar naryǵynyń kórsetiletin qyzmetterin sıfrlandyrý, qazaqstandyq kompanııalardyń táýekelderin tıimdi hedjırleý úshin quqyqtyq jaǵdaılar jasaý maqsatynda ázirlengen.
Zań jobasynyń negizgi maqsaty – saqtandyrý naryǵyn jáne baǵaly qaǵazdar naryǵyn odan ári damytý. Osy maqsatta jańa ónimder engizý, qyzmetterdi sıfrlandyrý, tutynýshylar men ınvestorlardyń quqyǵyn qorǵaý, zańnamany úzdik halyqaralyq praktıkaǵa sáıkes keltirý talap etiledi. «Zań jobasynyń birinshi blogy saqtandyrý sektoryn keshendi damytýǵa baǵyttalǵan. Saqtandyrý sektory saqtandyrý aktıvteriniń turaqty ósýin jáne joǵary qarjylyq ornyqtylyqty kórsetip otyr. Naryq aktıvteri sońǵy úsh jylda 76 paıyzǵa ósip, 1,7 trln teńgeni nemese ishki jalpy ónimniń 2,3 paıyzyn quraıdy. Zań jobasynda jınaqtaýshy saqtandyrýdy damytý úshin jańa áleýmettik mańyzdy saqtandyrý ónimderin engizý kózdeledi. Bul memlekettik bilim berý jınaqtaýshy júıesi aýqymynda jınaqtaýshy saqtandyrý jáne birlesken erli-zaıypty zeınetaqy annýıteti», dedi Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraıymy M.Ábilqasymova.
Agenttik basshysynyń aıtýynsha, bilim berý jınaqtaýshy saqtandyrý ónimi balanyń joǵary oqý ornynda oqýyna aqy tóleý úshin aqshany kepildikpen jınaqtaýǵa múmkindik beredi. Bul ónim qosymsha saqtandyrýdy qamtamasyz etedi. Sondaı-aq birlesken erli-zaıypty zeınetaqy annýıteti erli-zaıyptylardyń nemese jaqyn týystarynyń zeınetaqy jınaqtaryn biriktirýge múmkindik bermek. Eger erli-zaıyptylardyń birinde zeınetaqy jınaǵy jetpeı, al ekinshisinde artyq bolsa, olar zeınetaqy jınaqtaryn birge qosyp, zeınetaqy annýıtetin satyp alady. Sonymen birge tólemderdi ómir boıy alýǵa múmkindik alady. «Zań jobasynyń ekinshi baǵyty saqtandyrý salasyn odan ári sıfrlandyrý arqyly saqtandyrý qyzmetteriniń qoljetimdiligin arttyrý. 2009 jyldan bastap kólik ıeleri mindetti saqtandyrý shartyn onlaın rejimde jasaı alady. Qazirgi ýaqytta bul sharttardyń 100 paıyzy elektrondy túrde jasalady. Sıfrlandyrýdyń kelesi kezeńi – saqtandyrý oqıǵalaryn onlaın retteýdi engizý. Kez kelgen adam saqtandyrý uıymdarynyń keńsesine barmaı-aq saqtandyrý oqıǵasy týraly ótinim jiberýden bastap, saqtandyrý tólemin alýǵa deıingi barlyq qyzmetter jıyntyǵyn ala alady. Zań jobasynyń mańyzdy jańalyǵy – mindetti avtosaqtandyrý boıynsha ıkemdi tarıfteý tetigin engizý. Qoldanystaǵy saqtandyrý tarıfteri zańnamalyq turǵydan 2007 jyly belgilendi jáne sol kezden beri jańartylǵan joq», dedi M.Ábilqasymova.
Zań jobasynda jiktelgen saqtandyrýdy damytý usynylǵan. Soǵan sáıkes, halyqty kásibı qatelikterden jáne kásipkerlerdiń sapasyz qyzmetterinen qorǵaý qarastyrylmaq. «Zań jobasynda kepildik beriletin saqtandyrý klastarynyń tizbesi keńeıtiledi. Búgingi kúni saqtandyrý tólemderine kepildik berý qory bes saqtandyrý túrine ǵana kepildik beredi. Qor kepildigi zań jobasynda usynylyp otyrǵan barlyq mindetti jáne áleýmettik mańyzdy saqtandyrý klastaryna, onyń ishinde birlesken zeınetaqy annýıtetteri men ómirdi saqtandyrý ónimderine qatysty qoldanylady. Zań jobasynda Saqtandyrý ombýdsmeniniń klıentterdiń saqtandyrý uıymymen kelispeýshilikterin sotqa deıingi retteýi kózdeledi.
Zańnamalyq bastamalardyń kelesi blogy Qazaqstannyń qor naryǵyn odan ári damytýǵa baǵyttalǵan. Qor naryǵyn kapıtaldandyrý jyl basynan beri 40 paıyzǵa ulǵaıyp, 47,3 trln teńgeni nemese ishki jalpy ónimniń 67 paıyzyn qurady», dedi agenttik basshysy.
Qazaqstandyq brokerler úshin klıenttiń ınvestısııalyq beıinin mindetti baǵalaý týraly talap engizilmek. Investorlardyń quqyǵyn qorǵaýdaǵy taǵy bir mańyzdy bastama – kompanııalarda korporatıvtik basqarý júıesin jetildirý.
Zań jobasyn talqylaý barysynda depýtattar birqatar usynysyn berdi. Atap aıtqanda, jeńil jol-kólik oqıǵalary kezinde jáne zardap shekkender bolmaǵan jaǵdaıda, avtokólik ıeleriniń ózara kelisimi boıynsha polısııa shaqyrýsyz jáne sot sheshiminsiz hattama resimdep, ıaǵnı saqtandyrý tólemin jedeldetilgen jáne ońaılatylǵan túrde alý týraly. Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın depýtattardyń usynysyn qoldaı otyryp, osy zań jobasy joǵaryda aıtylǵandaı saqtandyrý tóleminiń jeńildetilgen syzbasyn qoldana alatynyn, ıaǵnı, polısııa hattamasyn resimdemeı jáne ákimshilik sottyń sheshiminsiz bolatynyn aıtty. Palata Tóraǵasynyń pikirinshe, dál qazir mundaı jaǵdaılarda júrgizýshiler bıýrokratııalyq rásimderden aýlaq bolyp, jaǵdaıdy óz qaltalarynan sheshetinin jaqsy biledi.
Sonymen qatar otyrysta depýtattar azamattardyń qor naryǵyna qatysý aıasyn keńeıtý qajettigi týraly máselesin kóterdi. Nurlan Nyǵmatýlın jeke ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý sharalaryn kúsheıtý, ol birinshi kezekte bizdiń otandyq qor naryǵymyzdy damytý úshin qajet ekenin aıtty.
2012 jyly Elbasy azamattarymyzdyń IPO arqyly jekeshelendirý prosesterine qatysý mindetin qoıǵanyna nazar aýdarǵan Palata Tóraǵasy «QazTransOıl», «Kegok» jáne «Kcell» aksııalary iske asyrylǵanyn, biraq bul proseske, onyń ishinde jekeshelendirý prosesterine halyqtyń qatysýynyń ashyq jáne qaýipsiz tetigi bolmaǵandyqtan, jeke ınvestor naryqqa kelmegenin alǵa tartty.
Sondaı-aq Májilis Tóraǵasy bıyl Memleket basshysy Reformalar jónindegi joǵary keńes týraly otyrysynda árbir azamattyń ulttyq baılyqtyń bir bóligin alý múmkindigi bolýy úshin aksııalardy birinshi kezekte jeke tulǵalarǵa – Qazaqstan azamattaryna ótkize otyryp, «Halyqtyq IPO» baǵdarlamasyn qaıta bastaý mindetin qoıǵanyn atap ótti. «Qor naryǵy, shyn máninde, qazirgi kezdegideı kapıtaldy qaıta bólý orny ǵana emes, halyqtyń qosymsha tabys kózderiniń biri bolýy kerek», dedi Palata Spıkeri.
Zań jobasyn talqylaý barysynda depýtattar Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna qatysty saýal joldaǵan edi. Basqarma tóraǵasy Janat Qurmanovtyń bergen jaýaby depýtattardyń kóńilinen shyqqan joq. «Bir aıdyń ishinde halyqtyń aldyna shyǵyp, nege kóp suraqqa jaýap bere almaǵandaryńyzdy endi túsindim. Bir máselege jaýap bere almaısyz. Tikeleı suraqqa sol jaqtan da, oń jaqtan da kiretin joldy izdep júresiz. Depýtat tikeleı surady ǵoı. Eki máseleni sheshý kerek ol úshin. Bizdiń zań, sizderdiń buıryqtaryńyz boıynsha! Qalaı basqaryp júrsiz? Sony bilmeısiz», dep synǵa aldy Májilis Tóraǵasy.
Jalpy otyrys barysynda Palata komıtetteri «Áskerı polısııa organdary týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áskerı polısııa organdary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalaryn jumysqa aldy.
Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organ basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.
