Osydan eki aı buryn ǵana áleýmettik jelide qala ishindegi ıesiz ıtterdiń kóbeıip ketkendigi týraly sóz bolǵan. Sóz bolǵanymen, órgen ıt órip áli júr. Nátıjesi mine, aıdyń, kúnniń amanynda qarshadaı qyzdy qańǵybas ıt talap óltirdi. Ata-anasy qaıǵydan qan jutsa, halyq kináni kimnen tabaryn bilmeı dal. «Taıaqtyń eki ushy bar» demekshi, quzyrly organdar qolǵa qarý alyp, ıt ata bastasa, janýarlardy qorǵaýshylar kese-kóldeneń qarsy shyǵady. Alaıda ıttiń ómiri adam ómirinen qymbat emes shyǵar...
– Shynymyzdy aıtsaq, balalardy dalaǵa jiberýge qorqamyz. Qańǵyrǵan ıt kóp. Qaladaǵy veterınarııa bóliminiń bar-joǵy belgisiz. Jabyq uıym sııaqty. Qańǵybas bir ıt qaldyrmaı aýlap, kózderin joısa durys edi. Al janýarǵa jandary ashıtyn azamattar bolsa, ıt qora salyp, sonda qamap ustasyn, – deıdi О́skemenniń turǵyny Rınat Qysekın.
It qora demekshi, О́skemende qańǵybas ıtterdi asyraýǵa arnalǵan pıtomnık qurylysy bastalǵan. 100 ıtke shaqtalǵan pıtomnıkke qala ákimdigi jer de bólip bergen.
– Qala basshylyǵynyń kómegimen pıtomnık salynyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta qurylys aıaqtalady. Qańǵybas ıtterdiń kóbeıip ketýiniń bir sebebi, turǵyndar ıtterdi jazdaı saıajaıda asyrap, qysta qaraýsyz jiberedi. Qalany ıtten tazalaýǵa veterınarııa salasy jaýapkershilik tanytýy tıis. Halyqpen baılanysta bolýy kerek. Alaıda olardyń ne telefon nómirleri, ne áleýmettik jelide paraqshalary joq, – deıdi О́skemen qalasy ákiminiń keńesshisi Álibek Tursymbetov.
Bul ne degen jaýapsyzdyq dep, «О́skemen-Vet» KMM basshysy Jumaǵazy Orazalınge habarlasqanbyz. Sóıtsek, jaýapsyzdar joǵaryda, Úkimette, mınıstrlikte kórinedi. Osy oraıda Jumaǵazy Qalıbekuly veterınarııanyń bylyq-shylyqqa batyp otyrǵanyn jiliktep turyp aıtyp berdi.
– Veterınarııa salasyna Prezıdent pen Úkimet nazar aýdarmasa, quryp bara jatqan sala qurı beredi. Biz mal emdeımiz be, ıt atamyz ba?! Jalǵyz dáriger, jalǵyz kólik qaladaǵy órip júrgen ıtti bıyl atyp taýysa almaıdy. Ekinshiden, olardy myltyqpen atýǵa ruqsat joq. Qolymyzdaǵy ıneli qarý 5-10 metrge ǵana ushady. Qańǵybas ıt bolsa, «meni atyp al» dep qarap turmaıdy, – dep ashyna sóıleı bastady Jumaǵazy Qalıbekuly. – Bizdiń mindet – aýylsharýashylyq janýarlaryn egý, qan alý, tekserý, aýrý maldy arnaýly sanıtarlyq mal soıý alańyna aparý. Sonymen qatar etke, sútke anyqtama berý. Syrǵalaý, tańbalaý, kýálik berý, bazaǵa engizý de bizdiń jumys. Al qańǵybas ıtter men mysyqtardy aýlaý – qosymsha mindetimiz. Turǵyndardan aryz-shaǵym jetse, bekitilgen kestege sáıkes jumys isteımiz. Belgilengen aýmaqtarda ıesiz ıtterdi aýlaýǵa aýmaqtyq basqarý ortalyǵynan bir maman, ýchaskelik polısııa ınspektory, mal dárigeri jáne avtokólik júrgizýshisi qatysady. Bul ońaı sharýa emes. Mamandar jetkiliksiz. Sebebi mal dárigeriniń, júrgizýshiniń jalaqysy óte az. Ekinshiden, qala aýmaǵy az mamandar úshin óte úlken. Úlgermeıdi, – dep máseleniń mán-jaıyn taıǵa tańba basqandaı etip aıtyp berdi.
Qaıtkenmen, veterınarııa salasynda ómir boıy qyzmet etip kele jatqan basshy bul tyǵyryqtan shyǵýdyń jolyn biletin shyǵar dep, usynysyn da tyńdadyq. Bizdiki de quzyrly organdar qulaq asyp qalatyn shyǵar degen oı ǵoı. Onyń ústine Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev veterınarııa salasyna kóńil bólý kerektigin Joldaýynda aıtqan.
– Úkimetke usynys aıtar bolsam, qańǵybas ıtterdi aýlaýdy basqa mekemege júktesin. Ár aýmaqtyq basqarý ortalyǵynda ıtterdi aýlaý brıgadasy qurylyp, qarjy bólinse deımin. Eldi mekennen alystaý jerlerde tobymen júrgen ıtterdi otty qarýmen atýǵa ruqsat berý kerek pe dep oılaımyn. О́ıtkeni biz paıdalanyp júrgen «Ývysh-651» ıneli qarý kóshedegi ıtti atýǵa jaramaıdy. Tıgen jaǵdaıda, ıt qashyp baryp óledi. Shprıs túsip qalsa, ony bir bala taýyp alyp, oqys jaǵdaıǵa ushyrasa qaıtemiz? Qyl aıaǵy taǵy da mal dárigeri kináli bolyp shyǵady, – dep búkpesiz usynys-pikirin tizip berdi «О́skemen-Vet» KMM basshysy J. Orazalın.
Sonymen qatar mal dárigerleriniń aı saıynǵy jalaqy-
larynyń mardymsyz ekenin de tilge tıek etti. Juqpaly aýrýǵa ushyraǵan malmen jumys isteıtin dáriger bir rettik emdeý-saýyqtyrý járdemaqysyn ala almaıtynyn da ashyna aıtty. Kommýnaldyq memlekettik kásiporyn qyzmetkerleri memlekettik nemese azamattyq mekeme qyzmetkerlerine jatqyzylmaǵandyqtan, kezekti eńbek demalysyna shyqqandaǵy tólemi de tıyn-teben kórinedi.
– Mal dárigeri bir jyl qyzmet etse de, otyz jyl jumys istese de alatyn aılyq birdeı. Sanattyń ósýi degen joq. Búıte berse, ıttiń adamǵa shabýy túk emes bolyp qalady. Juqpaly indet dendep, mal qyryla bastasa, adamzattyń kúni veterınarǵa túsedi. Biraq ol kezde tym kesh bolady. Aıtpaǵym, erteńimizdi búgin oılaıyq. Búgin dep otyrǵanym, qazirgi mal dárigerleriniń jas shamasy 55-63 jas aralyǵynda. Olar zeınetke ketken soń oryndaryn basatyn jas kadr joq, – deıdi bolashaqqa kóz tastaǵandaı J.Orazalın.
Aıtqan ýáji de, usynys-pikiri de oryndy. Jalaqy kóterilmeı, jumys isteýge múmkindik jasalmaı, joǵaryda aıtqan máseleler sheshilmeıdi. It búgin bir balany jazym etse, erteńgi kúni mundaı jaǵdaı qaıtalanbaıdy degenge kim kepildik beredi?!
– Osy jyldyń 17 jeltoqsanynda Ertis polısııa bólimi atalǵan fakti boıynsha sotqa deıingi tergeýdi bastady. Qazirgi ýaqytta qylmystyq is boıynsha tıisti sot saraptamasy taǵaıyndaldy. Bolǵan oqıǵanyń barlyq mán-jaılaryn anyqtaýǵa baǵyttalǵan qajetti tergeý áreketteri júrgizilýde. О́zge aqparat qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 201-babynyń 1-bóligine sáıkes jarııa etýge jatpaıdy, – dedi oblystyń bas polıseıi Saǵat Mádıev.
Al qaıǵyly jaǵdaıǵa baılanysty polıseılerdiń tergeýi, ákimdiktegi bir saǵattyq jıyn – jyldar boıy beri jalǵasyp kele jatqan problemany sheshpeıdi. Bul úshin biz qaýzap otyrǵan salanyń júıesi sala mamany aıtqandaı ózgerýi kerek. О́zgermeıinshe, san soǵyp qala beremiz... Aıtpaqshy, 17 jeltoqsan kúni ıt talap óltirgen qyz 18-i kúni jeti jasqa tolýy kerek edi. Qyrshynynan qıylǵan ǵumyrǵa kináli kim?
