Olardyń 86 túri bilim berý júıesinde bolsa, 27 úıirme mádenıet pen sportqa baǵyttalǵan. Úıirmege, seksııalarǵa 176 660 bala qatysady. Mamandardyń aıtýynsha, qosymsha bilim berý uıymdarynda jáne jalpy bilim beretin mektepterde shyǵarmashylyq úıirmelerdiń, sport seksııalardyń sany artyp keledi.
Esep-qısapqa júginsek, Shyǵys Qazaqstan oblysynda 4-17 jas aralyǵyndaǵy 250 117 bala bar. 2021 jyldyń basynan mádenıet salasy boıynsha tegin negizde 11 623 balany qamtıtyn 739 úıirme jumys isteıdi. 2021 jylǵy 1 mamyrdan bastap keıbir zańnamalyq aktilerde mádenıet, dene shynyqtyrý jáne sport máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań kúshine endi. Sonymen qatar memlekettik sporttyq jáne shyǵarmashylyq tapsyrystardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan tıisti normatıvtik-quqyqtyq aktiler qabyldandy.
Memlekettik sporttyq jáne shyǵarmashylyq tapsyrys boıynsha qarjylandyrý jobasy 4 jastan 18 jasqa deıingi balalar men jasóspirimderdiń shyǵarmashylyq áleýetin damytý jáne salamatty ómir saltyn qalyptastyrý úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵany belgili. Bıyl Shyǵys Qazaqstan oblysynyń mádenıet basqarmasyna memlekettik shyǵarmashylyq tapsyrysty iske asyrýǵa 125,2 mln teńge qarajat bólindi.
Bıyldyń sońǵy málimetine súıensek, artsport.edu.kz platformasynda jeke uıymdardan 551 ótinim tirkelip, operatorlar shyǵarmashylyq úıirmelerdiń 33 túri boıynsha 146 ótinimdi maquldady. Iske qosylǵan vaýcherlerdiń sany – 5 552. Olar óz jumystaryn jospar boıynsha dóńgeletip otyr. Kórsetilgen qyzmet aktilerine, sabaqqa qatysýdy esepke alý tabeline, elektrondyq esepshot derekterine sáıkes úıirmelerge qatysatyndar sany 4 563 balany quraıdy. Jalpy alǵanda, memlekettik sporttyq jáne shyǵarmashylyq tapsyrystyń jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý jobasy iske qosylǵaly oblys boıynsha mádenıet salasynda 16 186 adamdy qamtıtyn 885 úıirme tegin jumys istep keledi. Atap aıtsaq, ulttyq, zamanaýı bıler, horeografııalyq ansambl, vızaj, grım, balet, sheshendik óner, akterlik óner, sýret salý, qaǵazben modeldeý-orıgamı, dombyra, kórkem oqý, estradalyq vokal, klavıshalyq aspaptar, gıtaramen án aıtý, halyq áni, soqpaly aspaptar, bal bıleri, aǵash oıý, keramıka jáne músin, poezııa-proza, pishý jáne tigý, halyq aspaptary, sahnalyq sóıleý syndy úıirmeler júzege asyp jatyr.
– Bul bir tıimdi joba boldy. Úıirmeniń úıreteri kóp. О́nerge, sportqa ıkemi bar balalar úshin ǵana emes, jalpy jasóspirimder úshin óte tıimdi. «Bulaq kórip kózin ashatyn» bizdeı ustazdarǵa da shabyt syılaǵandaı kórinedi. Eń bastysy, ata-ananyń qaltasyna salmaq túspeıdi, – deıdi О́skemende beıneleý ónerinen úıirme ashyp otyrǵan kásibı sýretshi Qudash Nursadyqov.
Sonymen qatar jalpy bilim beretin mektepterde 4 386 úıirme jumys istese, qosymsha bilim berý uıymdaryndaǵy úıirmeler sany – 717. Buǵan qosa 2021 jyly memlekettik sporttyq tapsyrystyń normatıvtik qarjylandyrý baǵdarlamasyn iske asyrý úshin oblystyq bıýdjetten 287,9 mln teńge bólindi. Osy kezeńde jetkizýshiler sporttyń 23 túri boıynsha 136 ótinim berdi. Tizer bolsaq, paýerlıftıng, sporttyq gımnastıka, sporttyq bı, mánerlep syrǵanaý, klassıkalyq voleıbol, dzıýdo, shańǵy jarysy, kórkem gımnastıka, júzý, taekvondo, shahmat, fýtbol, boks, shaǵyn-fýtbol, ústel tennısi, karate, erkin kúres, qazaq kúresi, basketbol syndy sport túrleri. Onyń ishinde 85 ótinimdi komıssııa maquldap, barlyǵy 5 376 vaýcherge berildi. Onyń 5 261-i iske qosylyp, 292 seksııa ashyldy. Al oblystyń jalpy bilim beretin mektepterinde buqaralyq sport túrleri boıynsha qosymsha 1 268 tegin sport seksııalary ashyldy. Qazirgi ýaqytta oblysta sporttyń ártúri boıynsha 6 669 tegin sport seksııasy jumys isteıdi, onyń ishinde jalpy bilim berý mekemelerinde 4 190 sport seksııasy, sport mektepterinde 2 479 sport bólimshesi bar. Soǵan qaraı sportqa qyzyǵýshylyq tanytqan jastardyń sany da artty. Qosymsha sport seksııalaryn ashýǵa 2021 jyly jergilikti bıýdjetten 200 mln teńge bólinse, dene shynyqtyrý muǵalimderine respýblıkalyq bıýdjetten 552 mln teńge bólinip, sport seksııalaryn júrgizgeni úshin qosymsha eńbekaqy tóleý kózdelgen. Mundaı aýqymdy jobanyń júzege asyp jatqanyna ata-analar da qýanyshty.
– Prezıdent Joldaýynda balalardyń úıirmesine mán berý kerektigi jóninde aıtqany jaqsy este qalypty. Mine, júzege asyp jatyr. Ulym kúreske baryp júr. Tegin. Az ýaqyttyń ishinde shırap, shynyǵyp qaldy, – deıdi Aınur Muqysheva esimdi ata-ana.
Joǵaryda atap ótkendeı, qosymsha bilim berý uıymdary da keńeıip, oqýshylar úshin jańa bilim kókjıegi ashylyp jatyr. Máselen, О́skemendegi «Jas tehnıkter stansasy» bazasynda 2020 jyly 785 oqýshyny qamtıtyn «Zerek» kreatıvti bilim berý ortalyǵy ashyldy. Qazirgi ýaqytta Ortalyqta 3D prınterlermen jabdyqtalǵan 3D zerthana, STEAM zerthana, kompıýterlik grafıka, nano jáne neırotehnologııalardy qoldana otyryp, ARDUINO robottarymen robottehnıka kabıneti jumys isteıdi. Odan bólek, qaladaǵy «Semeı: ǵylymı-praktıkalyq bilim jáne týrızm ortalyǵy» KMM jalpy sany 402 oqýshyǵa qosymsha bilim beredi.
Eńbek naryǵynyń qajettilikterin eskere otyryp, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilimi bar kadrlardy daıarlaýǵa, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynyń daıyndyq bólimshelerine, sondaı-aq mektepke deıingi tárbıe men oqytýǵa ornalastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2016 jylǵy 29 qańtardaǵy №122 buıryǵyn iske asyrý maqsatynda, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń bilim basqarmasy balalardy qosymsha bilimmen qamtýdy ulǵaıtý úshin bilim berý júıesinde
5 200 orynǵa memlekettik bilim berý tapsyrysyn ornalastyrýdy josparlap otyr. Barlyǵy úıirmeniń 24 túri boıynsha 348 jańa úıirme ashylady. Ol kórkem-estetıkalyq, sándik-qoldanbaly, ǵylymı-tehnıkalyq, týrıstik-ólketaný, ekologııa-bıologııalyq jáne sporttyq baǵyttarǵa bólinedi. Ár úıirmege jumsalatyn shyǵyndy eskere otyryp, 2022 jyly 650 mln teńge bólý josparlanǵan.
Saraptap, saralap qarasaq, memleket halyqtyń bolashaǵy úshin az sharýa atqaryp jatqan joq. Tek jergilikti jerde sońyn jińishkertip almaı júzege asyrsa bolǵany. Úıreteri kóp úıirmeler kóptep ashylyp jatsa da, artyqtyq etpeıdi. «Bilsem, kórsem, úırensem» dep júrgen jas kóp.
