Aqmola men Grodno oblystary: ekijaqty baılanystar nyǵaıýda

Yntymaqtastyq yrysqa bastaıdy

О́tken aptada Aqmola obly­synyń ákimi Qosman Aıtmu­hametov bastaǵan óńir delegasııa­sy Belarýs Respýblıkasynyń Grodno oblysynda úsh kúndik jumys saparymen boldy. Quramynda aýyl sharýa­shy­lyǵy men ónerkásip oryn­darynyń basshylary, jergilikti bılik ókilderi bar aqmolalyq resmı top yntymaqty baı­la­nystaǵy áriptesteriniń ár saladaǵy jumys tá­ji­rıbesimen tanysty. Ási­rese, belorýstyq dıqandar men mal­shy­lar tirshi­ligindegi so­ny tynys, tolymdy tabys tetik­teri­ne, qol­danystaǵy úzdik tehno­logııa­lyq qadamdarǵa erekshe den qoıyldy. – Búgingi tańda Aqmola já­ne Grodno oblystary aýyl sharýa­shylyǵyn damytý jaǵynan bir-birine uqsas óńirler bolyp tabylady. Keıbir baǵyttar boı­ynsha grodnendikter biz­den ilgeri tur, munyń ózi biz úshin úlgi-ónege, – dedi alǵash­qy áserlerimen bólisken delega­sııa basshysy Qosman Aıtmu­hametov. Belorýstar bizge Grodno oblysynyń fermalarynda ıgerilgen birqatar tehnologııalarmen tanysýǵa qolaıly múmkindik týǵyzdy. Aqmo­la­lyq­tardy son­daı-aq, turǵyn úı-kom­mý­naldyq sha­­rýa­­shylyǵy salasyn damytý, ag­rar­lyq qala­shyqtar salý táji­rıbeleri de qyzyqtyrǵany anyq. Grodno oblysynyń gýbernatory Vladımır Kravsovpen jáne oblystyq atqarý ko­mı­tetiniń tóraǵasy Sergeı Shapıromen kezdesý barysynda Qosman Aıtmuhametov elimizde bıýdjettik turǵyn úı qurylysyn júrgizý baǵdarlamasy keń óris ala túskendigin, osynyń nátıjesinde 2020 jylǵa deıin eki mıllıon sharshy metrge jýyq turǵyn úı alańyn paıdalanýǵa berý kózdelip otyrǵandyǵyn jetkizdi. Aqmola oblysy qazirgi tańda ındýstrııalyq sektorǵa belsendi betburys jasaýda. Týrızm salasyndaǵy klasterlik júıeniń de qaıtarymy joǵary bolmaq. О́ńirde eginshilik mádenıetin kóterý, mal sharýashylyǵyn asyldandyrý jumystaryna basymdyq be­ril­gen. Mem­lek­et áleýmettik baǵ­dar­lama­lar­dyń tolyqtaı ótelýin baqy­laý­da ustap, qoldaý shara­laryn keńitýde. Júzden astam ult pen ulystyń ókili mekendeıtin óńirdiń jarasty tirshiligi, baýyrmal yqylasy búkil jetistikterimizdiń tire­gi sanalady. Osynyń bári Bela­rýs Respýblıkasymen yntymaqtastyq baılanys úshin jaqsy múmkindik bolyp tabylady. Grodno oblysynyń gýbernatory Vladımır Kravsov óz kezeginde aımaqtyń negizgi damý baǵyttary, eki el arasyndaǵy ózara yntymaqtastyq baılanys­tar kókjıegi týraly baıandady. Adamdar júregin jylytatyn kez kelgen qadamdarǵa qoldaý bildiriletinin málimdegen ol naqty usynystaryn da ortaǵa saldy. Máselen, kezdesý barysynda Aqmola oblysynan aı saıyn 7-8 myń tonna bıdaı alyp turýǵa ýaǵdalastyq qadam jasady. Kezdesý qorytyndylary boıynsha taraptar arasynda aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Oblys ákimi jumys sapary aıasynda aýyl sharýa­shylyǵy, qurylys, turǵyn úı-kommý­naldyq sharýashylyǵy nysandarynda, «Grod­noınvest» erkin ekonomıkalyq aıma­ǵynyń kásiporyndarynda boldy.  

Respýblıka basshylyǵyndaǵy rııasyz áńgime

Sapar barysynda Aqmola oblysynyń ákimi Belarýs Respýblıkasynyń Vıse-premeri Mıhaıl Rýsyımen kezdesti. Basqosýda M.Rýsyı: «Qazaqstandaǵy Aqmola oblysy delegasııasy bizdiń elge bıylǵy birinshi saparyn bastap otyr. Áıtkenmen, ol birlesip isteıtin jaqsy jumystardyń da bastamasy bolmaq. Memleket basshylarynyń tapsyrmasyna sáıkes, biz aımaqaralyq yntymaqtastyq úderisine kóshtik. О́ıtkeni, bul qadam ońtaıly sheshimder qabyldaýdyń tıimdi ári qysqa túri bolyp tabylady. Qazir Kók­shetaý qalasynda 6 gektar aýmaqqa orna­lasatyn «Qazaqstan-Belarýs ındýs­trııalyq-tehnologııalyq parki» birlesken jobasynyń qurylysy bastaldy. Bul ekijaqty taýar aınalymyn keńeıtýdi ǵana emes, jańa jumys oryndaryn qurýǵa, zama­naýı tehnologııalardy óndiriske engizýge múmkindik beretin qýatty joba. Bul baǵytta belsendi qyzmet atqarýǵa múd­delimiz», dep atap kórsetti. Oblys basshysy Mınsk qalasynda Be­larýs Respýblıkasynyń Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstri L.Zaıspen, О́nerkásip vıse-mınıstri I.Demıdovıchpen kezdesip salalar boıynsha yntymaqtastyq memorandýmyna qol qoıdy. Sondaı-aq, delegasııa músheleri Mınsk traktor zaýytynda boldy.  

Sapar barysyndaǵy suhbat

Aqmola oblysynyń ákimi Qosman Aıtmuhametov Belarýs Respýblıkasyna sapary barysynda sol eldiń oblystyq jáne qalalyq buqaralyq aqparat quraldary úshin brıfıng ótkizip, suhbat berdi. Suraq: Qurmetti Qosman Qaıyr­taı­uly! Sizdiń Belarýs eline saparyńyz biz­diń memleketterimizdiń ózara ynty­maq­tastyǵynyń aıqyn kórinisi bolyp tabylatyny anyq. Onyń barysynda Grodno jáne Aqmola oblystary arasyndaǵy ekijaqty kelisim nemese jobalar qarastyryla ma? Jaýap: Aqmolalyq delegasııa músheleri Grodnoǵa tájirıbe almasý úshin kelip otyr. Búgingi tańda sizderdiń elderińizdiń sútti mal sharýashylyǵyndaǵy qol jetken kór­setkishterińiz óte nátıjeli. Biz óz oblysymyzda agroónerkásip kesheniniń osy baǵytyn neǵurlym tıimdi etkimiz keledi. Ol úshin sizderdegideı sharýashylyqtar qurýymyz qajet. Biz múddelerimiz bir arnada toǵysatyn salalarda birqatar kelisim-sharttarǵa qol qoıatynymyz anyq. Bul eń aldymen, aýyl sharýashylyǵy salasynda agrarlyq qalashyqtar qurý baǵdarlamasy, sondaı-aq, turǵyn úı-kommýnaldyq sala. Bizde osy máselelerdi talqylaýǵa jaqsy múmkindik týyndap otyr. Suraq: Aqmola oblysy óz kezeginde qandaı jetistikterin ortaǵa sala alady jáne osyǵan baılanysty Grodno oblysy úshin ekijaqty yntymaqtastyqtyń qandaı qolaıly múmkindikteri bar? Jaýap: Bizdiń oblysta joǵary sapaly bıdaıdyń elimiz boıynsha tórtten bir bóligi óndiriledi. Ony óńdeý, sonyń ishinde un ónerkásibi jaqsy jolǵa qoıylǵan. Astyq óndirýdiń jyldyq ortasha kórsetkishi 4,3 mıllıon tonnany, sonyń ishinde eksport 1,7 mıllıon tonnany quraıdy. Oblystyń úlesine respýblıkada óndiriletin súttiń 6,7 paıyzy, ettiń 4,7 paıyzy tıesili. Astyq túsimin arttyrý úshin hımııa salasyna, sonyń ishinde mıneraldy tyńaıtqyshtar óndirisine, ozyq agrotehnologııalarǵa kóńil bólinýde. Búgingi tańda Grodno oblysynda bizdiń astyq jáne quramajem ónimderimizge suranys bar. Aqmolalyqtar mundaı kómekke árqashan daıyn. Sonymen birge, oblysta turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyn jańǵyrtý reformasy da júrgizilýde. Son­dyqtan, memlekettiń qoldaýymen kóp­qabatty turǵyn úılerdi jańǵyrtý baǵ­dar­lamasy boıynsha da tájirıbe bólise alamyz. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń nátıjesinde jańa kásiporyndar qurylýda. Bıylǵy jyldyń mamyr-maýsym aılarynda Grodno oblysynyń delegasııasyn da bizdiń óńirge shaqyryp otyrmyz. Suraq: Keden odaǵy sheńberinde bizdiń elderimiz arasynda saýda-sattyq jolǵa qoıylǵan. Aımaqtardyń damýy úshin bul baǵytta kedergiler bar ma? Jaýap: Eshqandaı kedergi joq dep oılaımyn. Sıfrlar ekijaqty tıimdi baı­la­nystyń nyǵaıyp kele jatqandyǵyn kór­setedi. 2013 jyldyń qańtar-jeltoqsan aralyǵynda Belarýs Respýblıkasy men Aqmola oblysy arasynda syrtqy saýda aınalymy 19 mıllıon 49 myń dollardy, sonyń ishinde eksport boıynsha 125,5 myń, ımport boıynsha 18 mıllıon 923 myń dollardy qurady. Eksportta podshıpnıkter, tústi metaldar, ımportta et ónimderi, traktorlar men plastmassalyq buıymdar negizgi oryndy alady. 2012 jyldan bastap oblysta «Aýyl sharýashylyǵy jáne kommýnaldyq tehnıka men qural-jabdyqtardyń birlesken Qazaqstan-Belarýs ındýstrııalyq-tehnologııalyq parki» ınvestısııalyq jobasy júzege asyrylýda. Onyń ǵylymı-konstrýktorlyq, oqý ortalyqtary, qajetti qoımalary men servıstik qyzmeti bar. Munda 232 jańa jumys orny qurylǵan. Jobanyń jalpy quny – 1,5 mıllıard teńge. Ony «Vıraj Holdıng» JShS-ǵa kiretin «Qazaqstan Agro Innovasııalyq Korporasııasy» JShS iske asyrý ústinde. Oblys ortalyǵynda osy maqsatqa bólingen alty gektar jerde qurylys-montaj jumystary júrgizilýde. Qazir oblys aýmaǵynda sizderde shy­ǵa­rylǵan aýylsharýashylyq tehnıkasyna servıstik qyzmet kórsetý jáne qosalqy bólshekter satý jónindegi 6 dıllerlik kompanııa jumys isteıdi. Olar «Vıraj» JShS, «AgromashHoldıng» AQ servıstik orta­lyǵynyń fılıaly, «Enıseı-Kókshe» BK» JShS, «AgromashHoldıng-RK» JShS, «Agroservıs BK» JShS, «Belagro» JShS. Biz 2010-2012 jyldary 402 dana «MTZ» traktorlaryn satyp aldyq. О́ńirde bes myńnan astam «Belarýs» traktory bar. Belarýs Respýblıkasy joǵary damyǵan ındýstrııalyq-agrarlyq el ekendigin já­ne munda aýylsharýashylyq ónimderin shy­ǵarý jaqsy jolǵa qoıylǵandyǵyn, et pen sút mol óndiriletinin eskere otyryp, oblys aýmaǵynda aýyl sharýashylyǵy jáne kommýnaldyq salaǵa qatysty tehnıkalar shyǵarý, astyqty saqtaý, maıly daqyldardy óńdeý jóninde elevator keshenderin qurastyrý, dándi daqyldar ónimderin tereńdetip óńdeý boıynsha birlesken kásiporyndar qurýdy tıimdi dep bilemiz. Selınograd aýdanynyń Qosshy aýylynda jylyna úsh myń tonna et ónimderin óndiretin «Qazmetrotest» JShS qurylysyn júrgizý josparlanýda. О́zderińiz baıqap otyrǵandaı, Aq­mo­la oblysy ekonomıkanyń damýyna ınves­tısııalar quıýda zor áleýetke ıe. Son­dyqtan, biz yntymaqtastyqty odan ári damytý úshin kez kelgen usynysty qaras­tyryp kórýge ázirmiz. Osy aıtylǵan máseleler Belarýs Respýblıkasyndaǵy ınvestorlardyń bizdiń óńirge yqylasyn arttyrady, al, bul óz kezeginde bizdiń ózara qarym-qatynasymyzdy nyǵaıtady degen senimdemin.

Merýert PALMAHANOVA,

jýrnalıst,

Baqbergen AMALBEK,

«Egemen Qazaqstan».