Adam balasy men qoǵamnyń qajettilikterin bilim men ilim kapıtalynan izdegen Gerrı Bekkerdiń ustynymyna qaıta oralsaq. Adam kapıtalynyń damýy jyldam áleýmettik tehnologııalyq tereń transformasııadan týyndaıdy. Basymdyq bul oraıda, árıne, bilimde. Orta bilimniń ordasy – mektepte, mekteptiń júregi – muǵalimde dep saraptaǵan Memleket basshysy muǵalim tapshylyǵy men olardy qoldaý mehanızmderinde. Muǵalimderge arnalǵan baǵdarlamany qabyldaý – bilim kapıtalynyń alǵashqy baspaldaǵy bolary sózsiz.
Orta bilim berýdiń damyǵan júıelerin elekten ótkizip, ozyqtarynan úırený eshqashan kesh emes. Máselen, bilim alýshynyń tulǵalyq, derbestik damýyna basty bilim traektorııasy retinde úılestirý, balanyń qabileti men darynyna saı daıarlaýdaǵy merıtokratııa júıesi, pedagogtiń biliktiligin arttyrýdaǵy ıntensıvti ádister men tárbıeleý isiniń modernızasııasy bilim berý sapasyn arttyrýdyń qajetti baǵyttary dep sanaımyn.
Jas adamnyń qanshalyqty izdenip, joǵary bilim alýy, belgili kásippen aınalysýy, laıyqty jalaqy alýy, jaıly ómir súrý deńgeıi qanshalyqty artsa, sonshalyqty qoǵamnyń órkenıetti damýyna yqpaly bolaryn dáleldegen eńbegi G. BekkergeNobel syılyǵyn alyp berdi.
Prezıdent joǵary bilimniń qoljetimdiligi men ýnıversıtetterdiń básekege qabilettiligi qatarynda basty máselelerdi atady.
Joǵary bilim oryndaryn, kolledjerdi bitirgen, sondaı-aq joǵary bilim almaǵan jastar da turaqty jumysqa ornyǵa almaýy qoǵamdaǵy basty áleýmettik kesel. Memleket basshysy «Jastardyń praktıkasy», «Alǵashqy jumys orny» jobalaryn usynyp, onyń aıasynda jumyspen qamtý, eńbek aqysynyń arttyrý múmkindikterin qarastyrýdy tabystady. Bul jas adamnyń bilim alýymen qatar, laıyqty jumyspen qamtylýyn, bastysy eńbekke tartylǵan áleýetti jas adamdardyń qataryn arttyrady. Bilim granttaryn eki ese artýy bilim kapıtalyna úlken betburys.
Sapaly bilimge qoljetimdik eń basty prıorıtet ári qoǵamnyń sanaly damýynyń basty faktory. Ásirese, jas azamattardyń saıası mádenıeti men qoǵamdyq sanasyn arttyrýda sapaly bilim, tárıbeli bilim qundylyq.
Turǵyny kóp óńirlerdegi jastarǵa arnalǵan maqsatty granttardyń berilýi bilimge teń qoljetimdikti arttyrady.
Amerıka akademıgi Bendjamın Franklın ǵylym men bilim úıleskende ǵana da bilim salasy qýatty áleýetti kúshke aınalady dep sanady. Memleket basshysy Reseıdiń tehnıkalyq joǵary bilim berý oryndarynyń fılıaldaryn ashý prıoretin kún tárbitine shyǵardy.
Ýnıversıtetter – jańa tehnologııanyń bazasy retinde el bıýjetine quıatyn qarjylyq aǵynnyń basty kózi. Jańa ekonomıkanyń generatory retinde joǵarý oqý oryndarynyń básekege qabiletti bolýy shart. Bul oraıda, sheteldik bedeldi 5 ýnıversıettińjáne ınjenerlik ǵylymdar boıynsha bilim berýdiń ǵylymaralyq, pánaralyq negizin qurý jáne naryqqa qajetti kadrlar daıarlaý. Eldiń batysynda tehnırkalyq bilim beretin joǵary oqý oryndarynyń fılalyn ashý ekonomıkalyq-energııalyq óndiris salasyndaǵy mamandardy qamtýdyń negizi. Injenerııalyq, jobalaý, ónerkásiptik bilim mamandardyń jańa býynyn daıarlaıtyny anyq.
Gúlmıra SULTANBAEVA,
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory
