Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Bul 50-jyldardyń aıaǵynda bolǵan oqıǵa edi. Ilııas Omarov Almatyǵa qyzmet aýystyrǵan soń aldymen ýchılısheniń dırektory aýysty, sodan soń, dombyra klasy da jabyldy. Bul sabaq mýzyka mektebinde, qazaq ınternatynda úzilip-sozylyp qana júrgiziletin. Sol 60-jyldardan keshegi Táýelsizdik alǵan 90-jyldardyń basyna deıin Qyzyljarda dombyrasyn kóterip tek bir ǵana kózildirikti, qaǵylez, árqashan adamǵa jylyushyraı qaraıtyn bir azamat ketip bara jatatyn. Bul Serikbaı Bárıuly Qusaıynov edi. Keıbir sanasyz máńgúrtter dombyraǵa úrke qaraıtyn, ony artta qalǵandyqtyń belgisi dep oılaıtyn. Tasyr nadandar «odna palka, dve strýny» dep mazaq qylatyn. Qazaqtyń elikkish-jelikkish toptary da osylaı oılaıtynyn kórip júrdik. Keńes Odaǵynyń mádenıetke, joǵary tárbıege úndeýi birjaqty ǵana bolǵandyqtan orys qolaıyna kelmeıtin dúnıeniń bári osylaı óreskel kórinip turatyn.
Mine, osyndaıdyń birine qaramaı dombyrasyn qysa ustaǵan Sekeń mýzykalyq mekteptegi, qazaq mektep-ınternatyndaǵy dombyra saǵattaryn jalǵastyryp 200-den artyq dombyrashyny daıarlaǵan jalańtós bahadúr.
Serikbaı Qusaıynov 1959 jyly joǵaryda aıtylǵan Ilııas Omarov ashqyzǵan mýzykalyq ýchılısheniń dombyra klasyna túsedi. Biraq Ilekeńdeı janashyr ketkennen soń dombyra klasy jabylyp, Sekeń oqýdy Shymkent mýzyka ýchılıshesinen jalǵastyrýǵa mújbúr bolady. Ol jyldary áıteýir Moıynty-Shý temir jol telimi aıaqtalyp, Transsibir men Túrkistan-Sibir magıstraldary qosylǵan bolatyn. Sondyqtan aldymen bir jarym táýlikte Shýǵa jetip, odan Shymkenttiń poıyzyna otyrý kerek boldy. Osynyń ózi ol jyldary týra jol sanalatyn. Áıtpese, Transsibir arqyly Semeıge jetip, odan Almatyǵa, sosyn baryp qana Shymkent poıyzyna otyrý bir aptalyq qııamet jol edi.
Osylaı azaptanyp júrip, Serikbaı Qusaıynov aqyry ýchılısheniń dıplomyn alǵan. Týmysynan dáýlesker kúıshi bolǵan soń oqý ornynda alǵan teorııalyq bilim onyń sheberligin shyńdaı túsedi. Sol jyldary ol oblys ortalyǵyndaǵy dombyra úıretýshi jalǵyz ustaz bolǵan. Árıne, suranys kóp bolmaıtyn, Sekeń shákirtterin ózi jınap júretin. Sóıtip júrip onyń dombyra orkestrin qurǵandyǵy, úlken jınalystarda bir-eki nómir oryndaǵandyǵy ulttyq ónerdi ulyqtaǵan keıbir jandarǵa qatty áser etip, perzentterin Sekeń júrgizetin dombyra úıirmesine alyp keletinder de tabylady. Sonyń biri «Soıýzselınvod» atty odaqtyq baı trestiń basqarýshysy Qattaı Kenshinbaev aǵamyz bolǵan eken. Ol Sekeńniń orkestrindegi ónerpazdarǵa sol jyldardyń ózinde demeýshilik jasap, jańa dombyralar, sahnalyq kıimder men basqa da aspaptar alyp beredi. Gastrolmen aýyldarǵa shyqsa jol qarajatyn óteıdi.
Sol 60-jyldardyń basynan Sekeń men onyń shákirtteri oblys sahnalarynan jıi kórinip, qazaq óneriniń boıyna qan júgirtip keldi. Onyń shákirtteri, ásirese qazaq mektep-ınternatynyń ishinde kóp bolatyn. Mundaǵy mýzykaǵa ıkemi bar talaı jastyń baǵyn Serikbaı Qusaıynov ashty. Árqashan jyly jymıyspen turatyn aǵamyzdyń shákirtteri ustazynyń úıretkenderin qaǵyp alatyn. Al keıin konservatorııa bitirgen týǵan inisi Káribaı birneshe kúı shyǵarǵan tanymal kúıshi boldy. Oblystyq fılarmonııada, keıin ýnıversıtette qyzmet etken ol barlyq mádenı sharalardyń gúli edi. Átteń, ómiri qysqa bolyp, ómirden tym erte ketti.
Sekeń táýelsizdik alǵan jyldardan qanatyn keńge jaıyp, oblystyń kóptegen oqý ornynda dombyra úıirmelerin ashyp, orkestrler qurdy. Ol tek 2013 jyly 76 jasynda ǵana ustazdyq jumysyn qoıǵan-dy. Osy kezden ol oblystyq, respýblıkalyq basylymdarǵa ózi bastan keshken tarıhtan jıi-jıi maqalalar shyǵaryp turdy. Al bıyl ol «Kúı – qudiret, kúı – ómir» atty jaqsy órnektelgen jınaǵyn jaryqqa shyǵardy. Munda ózi men inisi Káribaı Qusaıynov shyǵarǵan kúıler de oryn alǵan. Sonymen qatar onda Sekeń týraly árbir jyldarda jazylǵan gazet materıaldary tolyq qamtylǵan.
Soltústiktegi qazaq ónerine jalǵyz ózi júrip osynsha eńbek sińirgen Serikbaı Qusaıynovqa birde-bir memlekettik marapat berilgen emes. Ol tek salalyq mınıstrliktiń «Eńbek ardageri», «Y.Altynsarın» medali, «Oqý isiniń úzdigi» sekildi marapattar alǵan. Qazir 85-ke aıaq basqan Sekeń áli de tyń, mádenı sharalardan qalmaı árqashan qurmetti qonaǵy bolyp júredi. Al onyń eńbegin laıyqty baǵalaý búgingi basshylardyń mindeti ekeni daýsyz.
