Jedel is-qımyl jospary áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy turaqtandyrýǵa baǵyttalǵan 51 is-sharany qamtıdy

Sanıtarlyq talaptar qatań saqtalýy qajet

Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat eldegi sanıtarlyq-epıdemııa­lyq jaǵdaıdyń nasharlaǵany týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, aýrý kóbeı­se de, sońǵy aıda ólim-jitim az, 2,3 ese tómendedi. Kovıdtik stasıonarlarda em ala­tyn pasıentterdiń sany 2 esege, ambýla­torııa­lyq deńgeıde syrqattar sany 5 esege artty. «Elimizde COVID-19-ben táýliktik syrqattaný­dyń 60%-dan astamy úsh aımaqta tirkelip otyr. Nur-Sultan qalasynda aýrý 32 ese ósip, bul rette testi­leý deńgeıi el boıynsha eń joǵary jáne táýligine 10 myńnan astam testi qurap otyr» dedi A.Ǵınııat.

Buǵan deıin jasalǵan bol­jam­darǵa sáıkes, barlyq óńir­de koronavırýs ınfeksııasymen syrqattanýdyń kúrt óskeni baıqalady. Jyl basynan beri indet­ti juqtyrý deńgeıi 21 esege ósti. «Sary aımaqta» or­na­la­sqan Túrkistan obly­­sy­nan basqa óńirler «qyzyl aı­maq­ta» tur. Táýligine vırýs­tyń eń kóp taralý jaǵdaıy elor­­dada, Almaty qalasynda, Qara­ǵan­dy jáne Atyraý oblystaryn­da tirkelgen. Úkimet basshysy Koronavırýstyń taralýyna jol bermeý jónindegi ve­dom­st­vo­aralyq komıs­sııa qabyl­da­ǵan qosymsha shekteý shara­­lary­nyń múltiksiz oryndalýyn qam­tamasyz ete otyryp, bar­lyq óńir­degi sanıtarlyq-epı­de­mııalyq jaǵ­daı­dy qatań baqylaýdy tapsyrdy. «Ne­gizgi aldyn alý sharalary – betperde taǵý, áleýmettik ara­qa­shyqtyqty ustaný bul­­jyt­­­paı saqtalýy kerek. Adamdar sanı­tar­­lyq talaptarǵa neǵurlym salǵyrt qaraý­dyń sońy, aýrý­dyń soǵurlym ósýine ákep so­ǵa­­tynyn túsinýleri kerek» dedi Á.Smaıylov.

Premer-Mınıstr monıto­rıng­tik top­tar­dyń jumysyn jandandyrýdy, adam­dardyń kóp jınalýyna jol bermeýdi jáne aýyrǵandardy ýaqtyly oq­shaýlaýdy tap­syrdy. Densaý­lyq saqtaý mınıstrligi men ákimdikterge naýqastardyń sany ul­ǵaıǵan jaǵdaıda aýrýha­na­larda qosym­­sha tósektik oryn qoryn daıyndaý tapsy­ryldy. PTR-testileý deńgeıi tómen óńir­­lerge, ásirese Almaty, Shyǵys Qazaq­stan, Jambyl, Qostanaı jáne Túrkis­tan oblystaryna onyń sanyn arttyrý tapsyryldy. «Elordada, Almaty, Shymkent qalalarynda, Atyraý, Túrkis­tan, Almaty, Qyzylorda jáne Mań­ǵys­­­­taý oblystaryn­da revaksınalaý qar­­­­qy­ny jaq­sarǵan joq. Demek, ákimder bul máselege durys qara­maı otyr. Son­dyq­­tan atalǵan óńir­ler bul jumysty jedel­detsin» dedi Á.Smaıylov.

Jedel is-qımyl jospary qabyldandy

Úkimet otyrysynda eldegi Áleý­met­tik-ekonomıkalyq jaǵ­daıdy turaq­tan­dyrý jónindegi jedel is-qımyl jos­pary qaral­dy. Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrov pen Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev baıan­dama jasady.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ortalyq memlekettik organdarmen jáne uıymdarmen birlesip, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy áleý­met­­tik-ekonomıkalyq jaǵ­daıdy turaq­tandyrý jónin­degi je­del is-qımyldar jos­paryn bekitý týraly» Úkimet qaýly­sy­nyń jobasyn ázirledi. «Jospar qoǵam­dyq tártip pen qaýipsizdikti qalpyna kel­tirý, áleýmettik jáne basqa da ınf­ra­­­­qu­ry­lymdar, áleýmettik máse­­leler, baǵa­­nyń negizsiz ósýine jol bermeý, halyq pen kásip­kerlikti qoldaý jáne uıym­dastyrý qarjy máseleleri boıynsha 51 is-sharadan turady» dedi Á.Qýantyrov.

Onyń aıtýynsha, qoǵamdyq tártip pen qaýipsizdikti, áleýmettik jáne basqa da ınfraqurylymdy qalpyna keltirý baǵyty boıynsha josparda 11 is-shara kózdelgen. Osylaısha, Memleket basshy­sy­nyń kúsh qurylymdary qyzmet­ker­leriniń jaýyngerlik ázirligin arttyrý jáne moraldyq rýhyn qoldaý, zaqym­dalǵan jyljymaıtyn múlik obek­ti­lerin, sondaı-aq kúsh qury­lym­dary­nyń, densaýlyq saqtaý, bilim berý jáne kom­mýnaldyq sharýashylyq salalary­nyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn qalpyna keltirý jónindegi tapsyr­ma­laryn iske asyrý kózdelgen. «Áleý­met­tik máseleler baǵyty boıynsha 10 is-sha­rany iske asyrý josparlanýda. Olar jaraqat alǵan tıisti organdardyń qyz­met­kerlerine ótemaqy tóleýdi, qaza tap­qan osy organdar men beıbit aza­mat­tar­dyń otbasylaryna kómek kór­setýdi, bız­nes pen halyqqa borysh júktemesin azaı­tý sharalaryn, muqtaj azamattarǵa tur­ǵyn úı kómegin kórsetýdiń jańa tártibi men tetigin engizýdi qamtıdy» dedi Á.Qýantyrov.

Baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeý baǵytynda 15 is-sharany iske asyrý, halyqty jáne kásipkerlikti qoldaý baǵy­ty boıynsha 7 is-sharany iske asyrý kóz­delgen. Uıymdastyrý-qarjylyq máse­leler baǵyty boıynsha 8 is-sharany iske asyrý josparlanýda. Olar teńgege degen senim tolyq qalpyna kelgenshe valıýta naryǵynyń turaqtylyǵyn qam­tamasyz etýdi, batys óńirler úshin Áleý­mettik-ekonomıkalyq damýdyń keshen­di josparlaryn ázirleýdi nemese ózek­tilendirýdi, jappaı tártipsizdikter saldaryn joıý jónindegi is-sharalardy qarjylandyrýmen qamtamasyz etý úshin 2022 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaýdy qamtıdy.

Ishki ister mınıstri E.Turǵymbaev vedomstvonyń 3 is-shara boıynsha negizgi oryndaýshy ekenin baıandady. Qazirgi ýaqytta ishki ister organdary erek­she rejimde qyzmet atqarady. Polı­sııa­­nyń patrýldik toptarynyń sany men ty­ǵyz­dyǵy artty. Asa mańyz­dy mem­le­ket­­tik nysandardyń kúzeti kúsheı­til­di. Dıplo­matııalyq mıssııalardyń ǵıma­rattaryna qosymsha qarýly beketter qoıyldy. Mamandandyrylǵan kúzet qyzmetimen 73 dıplomatııalyq mıssııa kúzetiledi.

E.Turǵymbaev qyzmettik mindetin atqarý barysynda qaıtys bolǵan qyzmet­kerdiń otbasyna 5 jyldyq qyzmet­tik qarjysy jáne jerleý úshin 3 aılyq ótemaqy tólenetindigin aıtty.

Máseleni qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr eldegi Áleýmettik-ekonomı­kalyq jaǵdaıdy turaqtandyrý jónindegi jedel is-qımyl jospary Memleket bas­shysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha ázirlen­genin atap ótti. Qujat azamattar men bıznes sýbektileriniń qaýipsizdigi men olardy jan-jaqty qoldaýǵa, sondaı-aq eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵ­daıdy tez arada turaqtandyrýǵa baǵyt­talǵan birqatar shuǵyl jáne qys­qa merzimdi sharalardy qamtıdy. «Jospardy iske asyrý barysynda, birinshi kezekte, qaza tapqan azamattardyń otbasylary men zardap shekkenderge kómek kórsetiledi. Kúshtik qurylymdar men azamattyq qorǵaý or­gan­darynyń qyzmetkerlerine de tıis­ti mem­lekettik qoldaý kórsetiledi. Jospar­dyń IIM-ge qatysty barlyq tarmaqtary óte mańyzdy jáne olar sapaly ári jedel oryndalýy tıis» dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy jappaı tártipsiz­dik­ter saldarynan zardap shekken azamat­tar men zańdy tulǵalardyń banktegi qaryz­dary men mıkrokredıtterin óteý merzimi tó­ten­she jaǵdaı rejimi aıaqtalǵanǵa deıin keıinge shegerilgenin atap ótti. «Atameken» UKP maroderlikten zardap shek­ken bıznes sýbektileriniń tizilimin jasa­dy. Jappaı tártipsizdikterdiń saldaryn joıý jónindegi úkimettik jáne óńirlik komıssııalar jumysynyń qorytyndylary bo­ıynsha keltiril­gen zalaldyń ornyn tol­tyrý úshin respýblıkalyq jáne jer­gilikti bıýdjetterden tıisti qarajat bólinedi. Bızneske túsken aýyrtpalyqty azaıtý úshin 2022 jylǵy 1 aqpanǵa deıin memlekettik kirister organdarynyń salyq­tyq jáne kedendik tekserýleri, son­daı-aq kameral­dyq baqylaý boıyn­sha habarlama­lar­dy berý ýaqytsha toqta­tylady. «Atameken» UKP-men birlesip, halyqtyń tabysyn arttyrý baǵdarlamasyn ázirlep, qabyldaý josparlanǵan. «Biz úshin eń basty maqsat – ol halyqtyń tabysyn arttyrý. Kez kelgen jospar, kez kelgen baǵdarlama, birinshi kezekte, halyqtyń tabysyn arttyrýǵa baǵyttalýy tıis. Basqarýdyń barlyq deńgeıinde jumys tıimdiligi dál osy kórsetkish boıynsha baǵalanatyn bolady» dedi Á.Smaıylov.

Jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıin tómendetý maqsatynda «Jastar praktıkasy» jáne «Alǵashqy jumys orny» jobalary sheńberinde jalaqy mólsheri men jobalarǵa qatysý merzimi ulǵaıady. Jańadan qurylǵan «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq áleýmettik qory muqtaj balalarǵa zamanaýı jáne qymbat turatyn medısınalyq qyzmetterdi, dári-dármekterdi alýǵa múmkindik beredi. Premer-Mınıstr memlekettik organ­dardyń birinshi basshylary men óńir­lerdiń ákimderine eldegi Áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy turaqtandyrý jónindegi jedel is-qımyl josparynyń is-sharalaryn júzege asyrýdy jeke baqylaýǵa alýdy tapsyrdy.

Inflıasııaǵa jol bermeý jumysy kúsheıtiledi

Úkimet otyrysynda ınflıasııanyń ósýine, azyq-túlik pen munaı ónimderi baǵasynyń kóterilýine jol bermeý sharalary qaraldy.

Ulttyq ekonomıka mınıstri Á.Qýan­tyrov ótken jyldan bastap ınflıa­sııanyń ósýi negizgi makroekonomıkalyq úrdisterdiń biri bolyp tabylatynyn habarlady. 2021 jyly ınflıasııanyń jedeldeýine azyq-túlik taýarlary, onyń ishinde áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary negizgi úles qosty. Baǵanyń ósýin tejeý maqsatynda byltyr qyrkúıekte 2021-2024 jyldarǵa arnalǵan ınflıasııaǵa qarsy áreket etý sharalarynyń kesheni qabyldandy. Sharalar keshenin iske asyrý qorytyn­dylary boıynsha ekonomıkaǵa ınflıa­sııalyq qysymdy tómendetýge qol jet­kizildi, sonyń nátıjesinde 2021 jylǵy jeltoqsanda ınflıasııa 0,5 p. t. baıaýlady. Al basqa elderde ınflıasııa qarqyny ósý úrdisin jalǵastyrdy.

2022 jylǵy 11 qańtarda Májilis otyrysynda sóılegen sózinde Memleket bas­shysy Úkimetke Ulttyq bankpen bir­lesip, ınflıasııany baqylaý boıynsha sharalar keshenin ázirleýdi tapsyrdy. Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda Úkimet kelesi sharalardy qabyldady: kommýnaldyq qyzmetter tarıfteriniń ósýi toqtatyldy; Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan keıbir ta­ýarlardy áketýge tyıym salyndy; janar-jaǵarmaı materıaldaryna shekti baǵalar belgilendi jáne benzındi, dızel otynyn jáne munaı ónimderiniń jekelegen túrlerin avtomobıl kóligimen áketýge 6 aı merzimge tyıym salyndy. Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn ári qaraı oryndaý sheńberinde taýarlardyń naqty qoljetimdiligin jaqsartý, baǵalyq retteý, memlekettik baqylaý sharalaryn engizý boıynsha birqatar sharalardy, sondaı-aq ınflıasııany tómendetý boıynsha júıeli sharalardy júzege asyrý usynylady.

Birinshi baǵyt sheńberindegi sharalar kóktemgi egis jumystaryn qarjy­landyrýdy ulǵaıtýdy, agroóner­kásip keshenin sýbsıdııalaý tetigin jetildirýdi, birqatar salada ımport almastyratyn jobalardy iske asyrýdy jáne basqa da is-sharalardy qamtıdy. Ekinshi baǵyt sheńberindegi sharalar kómir baǵasynyń ósýine jol bermeý jónindegi sharalardy qoldanýdy, kommýnaldyq qyzmetter baǵasyn kóterýge moratorııdi, shekti baǵalardyń boljamdy dálizin aıqyndaýdy qamtıdy. Úshinshi baǵyt sheńberindegi sharalar belgili bir na­ryq­tardaǵy baǵalar monıtorınginiń nátı­jeleri boıynsha monopolııaǵa qarsy den qoıý sharalaryn qabyldaýdy, munaı jáne munaı ónimderi naryǵyndaǵy deldaldyq býyndy qysqartýdy jáne bırjalyq saý­dany damytýdy qamtıdy.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeevtiń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda mınıstrlik azyq-túlik taýarlarynyń negizgi túrlerimen ishki naryqty molyqtyrý úshin mynadaı birqatar jedel jáne júıeli sharalar qabyldaýda. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń naqty qoljetimdiligin qamtamasyz etý men baǵany turaqtandyrý maqsatynda vedomstvo taýarlar eksportyn tarıftik emes retteý sharalaryn qabyldaýda, olar: 2022 jylǵy 1 shildege deıingi merzimge kúnbaǵys dánderi men kúnbaǵys maıy eksportyna sandyq shekteýler; 3 aı merzimge kartop pen sábiz eksportyna tyıym salý; iri qara men usaq maldy shyǵarýǵa 6 aı merzimge tyıym salý; jem-shóp shyǵarýǵa tyıym salý.

Maýsymaralyq kezeńde ımporttyq jemis-kókónis ónimderin jetkizýdi uıymdastyrý múmkindigi pysyqtalyp jatyr. Ishki naryqta azyq-túlik taýarlarynyń naqty qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda, birinshi kezekte, kóktemgi egis jumystaryn ýaqtyly jáne sapaly júrgizý qajet. «Oblystardyń derekteri boıynsha 2022 jyly aýyl sharýashylyǵy daqyl­daryn 22,9 mln gektar alańǵa ornalas­tyrý josparlanýda, bul 2021 jylǵy deńgeıden 13,5 myń gektarǵa artyq» dedi E.Qarashókeev. 

Agroónerkásiptik keshen sýbektilerin qoldaý jónindegi is-sharalardy júrgizý úshin aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirý, onyń ishinde erte pisetin kókónister men ÁMAT óndirý úshin «Keń dala» baǵdarlamasy arqyly respýblıkalyq bıýdjetten fermerlerge jeńildikti kredıt berýdi 140 mlrd teńgege deıin ulǵaıtý máselesi pysyqtalýda. Aýyl sharýa­shylyǵy taýar óndirýshilerin kóktemgi egis jumystaryn júrgizýge arzan­da­tylǵan dızel otynymen qamtamasyz etý máseleleri sheshilip jatyr.

Máseleni qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylov Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev Parlament Májilisinde sóılegen sózinde ınflıasııa máselelerine erekshe kóńil bólip, baǵany turaqtandyrý mindetin qoıǵanyn atap ótti. «Inflıasııa deńgeıi byltyr qyrkúıektegi 8,9%-dan jeltoqsanda 8,4%-ǵa deıin tómendedi. Biraq bul da joǵary kórsetkish. Bul adamdardyń satyp alý qabi­letin tómen­detip, jalaqylarynyń qun­syz­danýy­na áser etedi. Tutastaı alǵanda, mem­leket­tiń ekonomıkalyq jáne áleý­met­tik saıasatynyń tıimdiligin tómen­dete­di. Sondyqtan ınflıasııa men baǵa turaq­tylyǵyna erekshe mańyz berilip otyr» dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy azyq-túlik taýarlaryn óndirý kólemin arttyrýǵa, ishki naryqta taýarlardyń jetkilikti bolýyna, energııa kózderine baǵa belgileý tetigi men aqyly qyzmetterdiń tarıfterin qaıta qaraýǵa múmkindik beretin júıeli shara­lar qabyldaý qajettigin atap ótti. Báse­ke­les­tikti qorǵaý jáne damytý agent­tigine mono­polııaǵa qarsy shara qoldaný jáne del­daldyq shemalardy tekserý bo­­­ıyn­sha jumysty kúsheıtý tapsyryldy. «Biz jaýap­syz satýshylar men alypsatarlarǵa ba­ǵany negizsiz ósirý esebinen paıda tabýǵa jol bermeýimiz qajet» dedi Á.Smaıylov.

О́ńirlerdiń ákimdikterine ústeme baǵa men shekti baǵany baqylaý jumysyn kúsheıtý, Qarjy mınıstrligine Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligimen bir­lesip, naqty taýarlardy ımporttaý neme­se óndirý kezinen bastap olardy satý­ǵa deıin mindetti túrde elektrondy shot-faktýralardy jazyp berý bo­ıyn­sha qanatqaqty jobany júrgizý máse­lesin pysyqtaý tapsyryldy, bul alyp-satýdyń árbir deńgeıinde ústeme baǵaǵa monıtorıng júrgizýge múmkindik beredi.

Ishki naryqty qamtamasyz etý úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirý men tutyný kólemin eseptep, qajet bolǵan jaǵdaıda syrtqa satý boıynsha shekteýler qoıý tapsyryldy.

Energetıka mınıstrligine bir aı ishinde munaı ónimderin óndirý jáne satý qurylymyn reformalaý boıynsha zańnamalyq túzetýlerdi daıyndaý tapsyryldy. «Munaı ónimderin jetkizý tizbegin qysqartyp, baǵa belgileý praktıkasyn taldaý qajet» dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigine Indýs­trııa jáne ınfraqurylymdyq damý mı­nıstrligimen birlesip, kómir baǵa­syn ótken jylǵy deńgeıde saqtap qalý úshin zańǵa sáıkes sharalar qabyl­daý­dy tapsyrdy. Indýs­trııa jáne ınfra­­­­qurylymdyq damý mı­nıstr­ligine to­­lyq jumys istemeı tur­ǵan nemese toq­­tap turǵan tamaq ónerká­sibi kásip­oryn­­­daryna monıtorıng pen taldaý júr­gizip, olardyń tolyqtaı jumys isteýi úshin sharalardy iske asyrý tapsyryldy.

Ulttyq ekonomıka mınıstrligine mem­lekettik organdarmen birlesip, osy jylǵy 1 aqpanǵa deıin Úkimetke Inflıa­sııany baqylaý jáne tómendetý jónindegi sharalar keshenin engizý tapsyryldy.