Aımaqtar • 20 Qańtar, 2022

Turǵyn úıdi basqarýdyń tıimdi júıesi

670 ret
kórsetildi
10 mın
oqý úshin

«Turǵyn úı sharýashylyǵy týraly» jańa zańǵa sáıkes bıyl 1 shildeden bastap úı ıeleri kooperatıvteri (ÚIK) men úı ıeleriniń tutynýshylar kooperatıvteri (ÚITK) jumysyn toqtatyp, olardyń ornyna múliktik menshik ıeleriniń birlestigi (MIB) jáne jaı seriktestik (JS) dep atalatyn turǵyn úıdi basqarýdyń jańa júıesi qurylady. Iаǵnı buǵan deıin úıdiń kútimine aı saıyn azyn-aýlaq aqsha tólep, biraq bul qarjynyń qaıda ketkenin bilmeı qalatyn turǵyndar endi ózi tólegen aqshanyń ár tıynyna deıin ne maqsatqa jumsalyp jatqanyn kórip-bilip otyrady.

Turǵyn úıdi basqarýdyń tıimdi júıesi

Qostanaıda 68 MIB quryldy

Qostanaıda uzyn yrǵasy 1200-den astam kóp qabatty tur­ǵyn úı bar. Demek jazǵa deıin osynshama MIB qurylady. Alaı­da qalada qazirdiń ózinde 68 turǵyn úı múliktik menshik ıele­riniń birlestigin quryp aldy. Bul MIB-tardyń birazy qu­ryla salysymen ınjenerlik jeli­lerin tolyq jańartyp alsa, «Dos­tyq-56» jáne «Naýryz-7» sııaqty keıbir menshik ıeleri, tipti, úıdiń shatyryn jóndeýge jetetin aqsha jınap qoıyp, qys­tyń aıaqtalýyn kútip qulshynyp otyr.

Qysqasyn aıtqanda, jańa qurylyp jatqan birlestikter ózi­ne deıin jumys istep kelgen ÚITK-ler ondaǵan jyldar boıy bitire almaı sozbaqqa salyp kelgen sharýanyń birazyn aı­na­lasy bir-eki aıdyń ishinde-aq tyndyryp tastap jatyr. My­­saly, byltyr 20 jel­toq­san­­da Nur­sultan Nazarbaev kóshe­­sin­degi 80 páterli №139 úıdiń tur­­ǵyn­dary da múliktik men­shik ıe­­leriniń birlestigi bolyp birik­ken. Turǵyndar sodan bergi bir aıdyń aqshasyna ábden tozy­ǵy jetip, shirip bitýge shaq qal­ǵan úı jertólesindegi káriz já­ne sý qubyrlarynyń kem-keti­gin jańalap aldy. Birlestik tóraıymy Evgenııa Moıseen­konyń aıtýynsha, turǵyndardan tús­ken aqsha túgeldeı plastık qubyr­lar men olardy qosyp jalǵaı­tyn býyndardy satyp alýǵa ketken. Al jaldamaly santehnıkter qaryzǵa jumys isteýge kelisipti.

– Birlestikti uıymdastyrý­dyń alǵashqy kezeńi qıynǵa soq­ty. Tipti bastapqyda qoryqtym da. Alaıda ÚITK-den qaıran joq, koo­peratıv tek aqsha jınaý­dy ǵana biledi. Al úıimiz to­zyp barady. Ákimdikke habarla­syp edik, ondaǵylar alda bolatyn úlken ózgerister týraly túsindirip, jeke birlestik bo­lyp shyǵýymyzdy, oǵan quqyq­tyq turǵydan barynsha qol­daý kórsetetindikterin aıtty. Biraz oılanyp, aqyry kirisip ket­tim. Ár páterdiń esigin qaǵyp, tur­ǵyn­­darmen áńgimelesip, túsin­dirý jumystaryn júrgizýge tý­ra keldi, – dedi MIB tóraıymy.

Onyń aıtýynsha, bastapqy­da senbeı, kú­dik­pen qaraǵan­dar da bolypty. Bir­lestik qu­ryl­ǵan soń buryn qumǵa sińgen sý sııaqty qaıda ketip jat­qany belgisiz aqsha endi naqty maq­satqa jumsalyp, jumys isteı bastaǵan.

– Ortaq chat arqyly tur­ǵyndarǵa osy aı­da jınalǵan 80 myń teńgeniń qan­daı sharýaǵa jumsalǵanyn baıan­dap, esep berdim, – dep jalǵady sózin E.Moıseenko. – Osydan ke­ıin turǵyndar, burynǵydaı emes, ózimiz turyp jatqan úıdiń kúti­mine ózimiz ǵana jaýapty ekeni­mizdi túsine bastady. Taıaýda ǵana bárimiz birlesip, qar kúrep, aýlany qardan ashyp, esiktiń aldy men kólik turaqtaryn tazartyp tas­tadyq. О́ıtkeni qazirshe aýla taza­laıtyn adam jaldaýǵa sha­ma­­myz kelmeıdi. Qazir turǵyn­dar­dyń jaýapkershiligi oıanyp, aq­sha­laryn ýaqtyly aýdaryp, úı kúti­mine belsene atsalysa bastady. Eń bastysy, ár otbasy ózderi tu­ryp jatqan úıdiń jyrtyǵyn syrt­tan kelip eshkim jamap ber­meı­tinin túsindi.

Eger MIB-tar tıimdi jumys isteı bastasa, turǵyn úı sharýa­shylyǵy salasynda qordalanyp qalǵan biraz kúrmeýli máseleler de birtindep sheshile bastaıtyn sy­ńaıly. Bastysy, turǵyn­dar­dyń ortaq múlikke jany ashıtyn bolady.

– Buǵan deıin turǵyndardyń kóbi ózderi turyp jatqan kóp qa­batty úıdiń shatyry, kireberis dálizi, syrtqy esigi, jertólesi úki­met­tiki, sondyqtan onyń kú­ti­mine ákimdik jaýapty dep oılap keldi. Al ÚITK-ni ákimdiktiń bir bólimshesi dep túsindi. Son­dyq­tan úı astyndaǵy sý qubyry ja­rylsa, qar kúrelmeı qalsa neme­se lıft istemeı qalsa, búkil eldi dúrliktirip, ákimdikti qara­laıtyn. Endi MIB-ter qury­la bastaǵaly jurttyń kóbi mu­nyń jónsiz ekenin, ortaq múlik­­tiń ıesi ákimdik emes, ózderi eke­nin tú­si­ne bastady, – dedi qala­lyq tur­­mys­tyq-kommýnaldyq sharýa­­shylyq bóliminiń mamany Saılaý Asylbaev.

Kooperatıvter sotqa tartylyp jatyr

Joǵaryda atalǵan «Voshod» kooperatıvi jalpy sany 60 úıge qyzmet kórsetedi eken. 60 úıden kooperatıvtiń esepshotyna aı saıyn qomaqty qarjy túsip otyrady. Biraq kooperatıv óz mindetin durys atqarmaǵan. Oǵan qaraıtyn turǵyn úılerdiń j­aǵ­daıy múshkil. Máselen, Ev­genııa Moıseenko «Voshod» ÚITK-siniń tóraıymynan №139 úı­diń tur­ǵyndarynan jınalǵan aqsha­nyń qaıda jumsalǵany týraly esep berýin talap etipti. Alaıda tushymdy jaýap ala almaǵan.

– Aqshanyń kóbi ákimshilik maq­satta santehnıktiń, aýla ta­za­laý­shynyń, óziniń jalaqysyna jumsaldy dep otyr. ÚITK-niń jeke kompıýteri, dánekerlegish qu­raly, avtokóligi, taǵy da tolyp jatqan qural-saımandary bar. Osynyń bári turǵyndardyń aq­sha­syna satylyp alynǵan dú­nıe. Endi ÚITK tarqaǵan soń, tur­ǵyn úılerge santehnıkalyq, bas­qa da jóndeý jumystaryn júr­­gizetin mekeme bolyp qaıta tir­­keledi de, jańa qurylǵan bir­les­­tiktermen shartqa otyryp, ju­­mysyn jalǵastyra bere­di. Al ha­lyqtyń qarjysyna alyn­ǵan dú­nıeni basy bútin men­shik­tep ala­dy. Sonda jelge ush­qan aqsha­syn kim joqtaıdy? Olar bizdiń úı­diń shirip bitýge aınal­ǵan ınf­ra­qurylymyn jóndemek turmaq, kireberis dá­liz­derdiń ózin ýaqtyly áktep, syrlap qoıý­dy bilmeıdi. Son­dyqtan biz ót­ken jyldyń soń­ǵy aılarynda tur­­­ǵyn­dardan jınal­ǵan aq­shany qaıta esep­tep, sot arqyly óndi­rip al­maqpyz, – dedi Evgenııa Nıkolaevna.

Qalalyq turmystyq-kom­mý­nal­dyq sharýashylyq bólimi­niń mamany Saılaý Asylbaevtyń aıtýynsha, zań boıynsha ÚITK óziniń ornyna qurylǵan jańa birlestikke búkil qujattardy ótkizip berip, sońǵy úsh jyldyń qarjysy qandaı maqsatqa jumsalǵany týraly esep berýi kerek. Bulaı bolmaǵan jaǵdaıda MIB zańdy tulǵa retinde sotqa shaǵymdanýǵa tıis.

– О́kinishke qaraı, «Turǵyn úı sharýashylyǵy týraly» jańa zań kúshine engen soń, mundaı sot daýlary kóbeıip ketti. Jańa ǵana sotta MIB-tiń múd­desin qorǵap jatqan advokat kelip, bizden keńes aldy. Tur­ǵyn­dar­dyń qu­qyq­tyq saýat­syz­dyǵyn paı­dala­nyp, buryn­nan maıshelpekke úırenip qalǵan ÚITK endi birneshe jyl boıy jı­nal­ǵan eldiń aqshasyn qaıda jumsa­ǵanyn sotta dáleldep berýi kerek, – deıdi maman.

Munyń syrtynda, Memleket basshysynyń 1 qańtardan bastap 180 táýlikke deıin kommýnaldyq tólemderdi qymbattatýǵa ty­ıym salǵanyna qaramastan, «Sal­tanat», «KSK Partner» sııaqty birqatar kooperatıvter tólem ba­ǵasynyń 15 paıyzǵa ós­ke­nin má­limdep, ózderine qaras­­ty tur­ǵy­n úılerdiń esik­terine ha­bar­lama ilip, munyń sebebin san­teh­­nıkalyq, qurylys mate­rıal­da­ry men apattyq qyz­met baǵa­sy­nyń ósýimen baıla­nys­tyr­­dy. Buǵan narazy bol­ǵan turǵyn­­dar turmystyq-kom­mýnal­dyq sharýa­shylyq bólimine shaǵym túsirgen.

– Biz bul jerde turǵyndardyń ýájin qoldap otyrmyz. О́ıtkeni zań boıynsha ÚITK baǵany ózdiginen qymbattata almaıdy. Bul másele turǵyndardyń jalpy jınalysynda sheshilýge tıis. Al ÚITK ókilderi mundaı jınalys ótkizbesten, ózderi derbes sheshim qabyldap, zańǵa qaıshy kelip otyr. Olar 1 sharshy metr­ge belgilengen 45 teńgeniń ornyna 54 teńge talap etip otyr, bul durys emes, – dedi qalalyq tur­mystyq-kommýnaldyq sharýa­­­shylyq bóliminiń mamany Saılaý Asylbaev.

Qalalyq sotqa ÚITK-niń ústinen shaǵym túsirgen aza­mat­tyń biri – Maıakovskıı kóshe­sindegi №120 úıdegi 10 páterde turatyn zeınetker Baıanǵalı Baı­moldaev. Shaǵymdy qarap shyq­qan sot otyrysy isti qarııa­nyń paıdasyna sheship berdi.

– Men turatyn úıge qyzmet kórse­tetin ÚITK byltyrdan bas­tap bir sharshy metrge belgi­lengen tólem kólemin negizsiz 5 teńgege kóterip jiberdi. О́zim zeınetkermin, ár tıynym sanaýly bolǵandyqtan, zań­syz shyǵarylǵan ókimge keli­se qoımadym. Sodan keıin olar maza bermeı, qaıta-qaıta esigi­me qaryzyńdy qaıtar degen qa­ǵaz qystyryp ketetin bol­dy. Amalsyz sotqa júginýime týra keldi. Sot shaǵymym­dy qanaǵat­tan­dyryp, ÚITK tóraǵasy jyl boıy turǵyndardan zańsyz jı­nal­ǵan 1 mln 128 teńgeni qaı­ta­ryp bersin degen úkim shyǵar­dy. Endi sot bergen úkimdi oryndaý qa­ǵazyn ákimdikke aparyp berýim kerek, – dedi Baıanǵalı Baımoldaev.

Turmystyq-kommýnaldyq sharýashylyq bóliminiń mamandary aldaǵy ýaqytta mundaı daýlar kóbeıe túspese, azaımaıdy deıdi. О́ıtkeni jańa bir­­les­tikterdiń qurylýy tur­ǵyn­­dardyń quqyqtyq saýa­tyn jetildirip, azamattyq belsen­diligin arttyrady.

Qazir Qostanaıda jańa qu­ry­lyp jatqan birlestikterge kómek kórsetetin «MIB-tardy qoldaý ortalyǵy» jumys istep jatyr. Munyń syrtynda, al­daǵy ýaqytta MIB-tardyń basyn qosyp, olarǵa quqyqtyq-sha­rýa­shylyq qoldaý kór­setetin qaýymdastyq qurylýy múmkin.

 

QOSTANAI