Sala qyzmetin áli de shırata túsý qajet

Májiliste palata Tóraǵasynyń orynbasary Sergeı Dıachenkonyń jetekshiligimen kezekti Úkimet saǵaty «Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń 2013 jylǵy jumysynyń qorytyndylary jáne 2014 jylǵa arnalǵan mindetteri» degen taqyrypta ótti. Elbasy Qazaqstan halqyna arnaǵan bıylǵy Joldaýynda ha­­lyqtyń turmys jaǵdaıyn jaqsar­tý basty mindettiń biri ekenin atap kórsetti. Munda qarapaıym adamnyń áleýmettik kóńil-kúıin basty nazarda ustaý qajet ekeni belgili. Jáne ol bizdi basty maqsatqa jeteleıtin mańyzdy ındıkator bolýy tıis. Sondyqtan, halyqtyń kúndelikti ómirine qajetti jylý, energııa, sý máselesi, jolaýshylar tasymaldaý, baılanys jáne bas­qa da qyzmetter úshin tarıfter bel­gi­leý máseleleri árqashan de­pý­tat­tardyń nazarynda, degen vıse-spıker sóz kezegin Tabıǵı mono­po­lııalardy retteý agenttiginiń tóraǵasy Murat Ospanovqa berdi. Agenttik ınfraqurylymdyq retteýshi retinde 1186 tabıǵı monopolııa sýbektisine retteý fýnksııasyn jáne 182 domınantqa qatysty baǵa belgileý fýnksııasyn júzege asyrady. 2013 jyly tarıfterdi qaraý jumysynyń nátıjeleri mynadaı: - tabıǵı monopolııalar sýb­ek­­tileri usynǵan barlyǵy 1 073 óti­nim qaraldy, 406 ótinimnen bas tar­tyldy, olardyń 29 tarıfi tómendetildi; - domınant sýbektiler tarıf­­terdi kóterýge 129 habarlama berdi, 55 habarlama boıynsha ba­ǵa­lardy kóterýge tyıym salyn­dy, onyń ishinde 22 tarıf tómen­detildi. Tarıfter zańnama talaptaryna sáıkes bekitiledi, dedi sóziniń basynda agenttik tóraǵasy. Retteletin kommýnaldyq qyz­­metterdiń tarıfteri Úki­met usynǵan ınflıasııanyń jos­par­­­lanǵan dálizi sheginde ózger­ti­ledi. 2013 jyly ınflıasııaǵa úles 1,15% deńgeıinde qamtamasyz etildi, jos­par 1,2% bolǵan, dep jalǵady sózin M.Ospanov. Aǵymdaǵy jyly bul jumys jalǵasady. Qazirgi kezde retteletin qyzmetterdiń tarıfterin ózgertýge 1 mamyrǵa deıin moratorıı jarııalanǵan. Investısııalyq baǵdarlamalardy qalyptastyrý jáne iske asyrý agenttiktiń turaqty baqylaýynda. 2012 jylǵy qorytyndy boıynsha ınvestısııa somasy shamamen 209 mlrd. teńgeni qurady, 2013 jyly – 230 mlrd. teńgege jýyq boldy. Investısııalar kólemin kóbeıtýge árbir monopolıstiń ınvestısııalyq baǵdarlamalardy daıyndaý jáne iske asyrý min­­­de­tin belgileý arqyly qol jet­kiziledi. Tarıfterdi bekitý úshin ınvestısııalyq baǵdarlama min­detti shart bolyp tabylady. Budan basqa, agenttik aktıvter tozýyn, normatıvtik shyǵyndardy, otynnyń úlestik shyǵysyn jáne jabdyqtyń energııa syıym­­­dy­lyǵyn tómendetý sııaqty ınves­tısııalyq baǵdarlamalar ındıkatoryn belgileıdi. Belgilengen ındıkatorlarǵa qol jetkizilgen jaǵdaıda ǵana ınvestısııalyq baǵdarlamalar qabyldanady jáne oryndaldy dep sanalady. О́tken jyly energııa tıimdiligine qatysty qabyldanǵan sharalar tutynýshylarǵa 11,6 mlrd. teńgeden asatyn qarajatty únem­deýge múmkindik berdi. Inves­­tısııalyq baǵdarlamalardy iske asyrý nátıjesinde normatıvtik shyǵyndar tómendetildi. 2006 jyldan bastap olardyń deńgeıi jartylaı qysqardy. Jabdyqty jóndeý men jańartý nátıjesinde jylý energııasyn óndirýge jumsalǵan otyn shyǵyny sońǵy 10 jyl ishinde 2 eseden asa azaıdy. Osy máseleler turaqty baqylanady. Agenttik tóraǵasy túsindirý jumystaryn júıeli júrgizý bóliginde bylaı dedi: «Tarıfterdiń ózgerý sebepteri boıynsha aı saıyn brıfıngter uıymdastyrylady; agenttik saıtynda «tutynýshy kalký­lıa­tory» engizilgen, barlyq mono­po­lısterdiń ınvestısııalyq baǵ­darlamalary jóninde aqparat jáne olardyń oryndalýy týraly esepter ornalastyrylǵan. Agenttik jumysyn buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaý maqsatynda monopolıster obektilerinde 92 baspasóz týry ótkizildi, 1000-nan astam mate­rıal shyqty. Sondaı-aq, mono­po­lıster tutynýshylar aldynda 655 esep berdi. Qazirgi ýaqytta barlyq óńirlerde monopolıster basshylarynyń esepteri uıym­dastyrylýda. Olardy ótkizý kes­tesi agenttiktiń veb-saıtynda ornalastyrylǵan, monopolıs­ter habarlandyrýdy buqaralyq aqparat quraldarynda aldyn ala jarııalaıdy». M.Ospanov kelesi kezekte elektr energııasy naryǵyndaǵy deldal tolyq joıylyp, energııamen jabdyqtaýshy uıymdarǵa 2,2 mlrd. teńge aıyppul salynǵanyn atap kórsetti. Agenttik jumy­sy­nyń basty baǵyty tutyný­­shy­lar­men jáne qoǵamdyq uıym­darmen ózara is-qımyl jasaý bolyp tabylatynyna nazar aýdardy. Tutynýshylarmen keri baılanys ornatyldy, agenttik saıtyna túsken ótinishterge 7 088 jaýap,­ su­raqtarǵa 804 jaýap, tóraǵa blogyna túsken ótinishterge 360 jaýap berildi. Barlyq suraqtar boıynsha jergilikti jerge baryp sheshimder qabyldaý qamtamasyz etilýde. Biraq qoǵamnyń rólin kúsheıtý qajet. Sondyqtan ózara is-qımyl jasaýǵa arnalǵan qoldanystaǵy nysandar jetildirilip otyr. Máselen, akkredıtteý rásimi je­ńildetilýde, saraptamalyq keńes­terdiń quramdary keńeı­ti­lýde, qoǵamdyq baqylaýdy damytý úshin agenttik janynan Qoǵamdyq keńes quryldy. Oǵan barlyq frak­sııalardyń depýtattary men bel­gili qoǵam qaıratkerleri kirdi, dedi agenttik tóraǵasy. M.Ospanov ta­rıftik saıasatty jetildirý bo­­­ıyn­sha da sóz qozǵap, agenttik al­­­dyn­­da bıyl qandaı mindetter tur­­­­­­ǵa­nyn da qysqasha aıtyp ótti. Olar: - qoǵamnyń tarıftik prosestegi rólin kúsheıtý, - ınflıasııaǵa úles sheńberinde ádil tarıfterdi belgileý; - baqylaýdy kúsheıtý jáne yntalandyryp retteý ádisterin paıdalaný. Taqyrypqa qosymsha baıandamany palatanyń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý ko­mıtetiniń tóraǵasy Seıitsultan Áıimbetov jasady. Májilis Tóraǵasynyń orynbasary: «Agenttik qyzmetiniń negizgi baǵyttary týraly tolyq aqparat berildi. Elbasy Joldaýynda aıtylǵan mindetterdiń biri – halyqtyń turmysyn kóterý. Ol úshin ınvestısııa tartý tarıfterin uıymdastyrý kerek. Jylý men elektr energııasyn, sýdy únem­deý, baǵany turaqty ustap turý, sondaı-aq, osy jumystardy je­tildirý agenttik quzyrynda ekeni belgili. Al halyqqa jaǵdaı jasaý úshin áli de jumystardy jal­ǵastyrý qajet. Bul jóninde depýtattar óz pikirlerin aıtty. Bú­gin­gi otyrys boıynsha, Úkimetke birqatar usynystar jobasy daıyndalyp, depýtattar aıtqan usynystar tolyq eskerildi», dep otyrysty qorytty. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».