Baspanaly bolýdyń jańa múmkindikteri

Kásipkerler sanıtarlyq normalardy qatań saqtaýǵa tıis

Birinshi másele boıynsha sóz alǵan Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat Qazaqstanda koronavırýs ınfeksııasymen syrqattaný jaǵdaıy turaq­talmaǵanyn, vırýs juqtyrý deń­geıi áli de joǵary bolyp turǵanyn baıan­­dady. О́ńirlerdiń kóbi «qyzyl» aımaq­ta tur. Aýrýdyń eń kóp ósimi Pav­lo­dar, Aqmola, Qostanaı jáne Soltús­tik Qazaqstan oblystarynda baıqalady.

Kásipkerlerge qatysty karantındik shekteýlerdiń tómendegenin eskere oty­ryp, Úkimet basshysy «Atame­ken» UKP-ǵa bıznespen sanıtarlyq-epıde­mııalyq talaptardy saqtaý boıynsha áleý­mettik jaýapkershilik máselesin py­syq­taýdy tapsyrdy. «Kásipkerler ju­mysyna asa ja­ýapkershilikpen qaraýǵa tıis. Saýda nemese tamaqtaný oryn­­darynda, ón­diris alańdarynda ko­ro­­na­vırýs ınfek­sııa­synyń taralýyna jol bermeý úshin bar­lyq qajetti shara qatań saqtalýy kerek. Muny bıznes­tiń ózi qadaǵalaýy tıis, óıtkeni áleýmet­tik jaýapkershilik, birinshi kezekte, bız­nes­tiń ózi úshin qajet», dedi Á.Smaıylov.

Premer-Mınıstr eldegi sanı­tar­lyq-epıdemııalyq jaǵdaıdy baqylaýda ustaýdy, oqý oryndarynda sanıtarlyq talaptardyń múltiksiz saqtalýyn qam­ta­masyz etýdi, halyqty vaksınalaý jáne revak­sınalaý jumystaryn barynsha kú­sheıtýdi tapsyrdy. Buǵan deıin berilgen tapsyrmalarǵa qaramastan, Mańǵystaý jáne Qostanaı oblystarynda ekpe alýǵa tıis halyqtyń jartysy ǵana vaksına saldyrǵan. Sondaı-aq el astanasy men Almatyda jáne Mań­ǵystaý oblysynda revaksınalaý qarqy­ny jaqsarǵan joq.

Úkimet basshysy Shyǵys Qazaqstan oblysyn jaqsy mysal retinde keltirdi, onda vaksınamen qamtý 100%-ǵa, revaksınalaý 80%-ǵa jetken, sondaı-aq Jambyl oblysynda vaksınamen qamtý 100%-ǵa jýyqtaǵan, al halyqtyń
66%-y revaksınalanǵan.

70 myń otbasynyń turǵyn úı jaldaý aqysy sýbsıdııalanady

Úkimet otyrysynda turǵyn úı saıa­sat­yndaǵy jáne turǵyn úıdi jaldaý aqysyn sýbsıdııalaýdaǵy jańa tásilder qaraldy.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Q.О́skenbaev atap ótken­deı, azamattardyń jekelegen sanat­tarynyń máselelerin jedel sheshý maq­satynda Memleket basshysy turǵyn úıdi kommersııalyq naryqta jalǵa alǵany úshin tólem tetigin ázirleýdi tapsyrdy. «Bú­gingi kúni elimizde shamamen 590 myń adam kezekte tur, sonyń ishinde 210 myń adam halyqtyń áleýmettik jaǵy­nan az qamtylǵan tobyna jatady. Bul kópbalaly otbasylar, I jáne II toptaǵy múgedekter, jetim balalar, múgedek balalary bar otbasylar», dedi Q.О́skenbaev.

Sonyń ishinde, mınıstrdiń aıtýynsha, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi bazasynyń derekterine sáıkes tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen tómen shamamen 70 myń azamat qysqa merzim ishinde turǵyn úımen qamtamasyz etilýge tıis. Osy maqsatta jeke turǵyn úı qorynan jalǵa alynǵan turǵyn úı úshin tólemderdi taǵaıyndaý qaǵıdalary ázirlendi, onda «Otbasy banki» operator bolyp belgilendi. Bank kezekte turǵan adamdardy turǵyn úıge muqtajdyǵyn aqparattyq júıe arqyly tekseredi. Mınıstrdiń aıtýynsha, ataýly kómek qaǵıdaty azamattardyń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen: jaldaý aqysynyń 50%-y memlekettik sýbsıdııa­lar esebinen jabylady, qalǵan 50%-yn jalǵa alýshy óz qaltasynan tóleıdi. «70 myń azamatqa qoldaý kórsetý úshin 50 mlrd teńge qajet, bul rette kórsetilgen qara­jat jyl saıyn kezekte turǵan adam­dardyń sanyna baılanysty ózgerýi múm­kin», dedi Q.О́skenbaev.

Onyń aıtýynsha, ótinish berýshige qoıylatyn negizgi talaptar mynalar: Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolýy, otbasynyń sońǵy 6 aıdaǵy jıyntyq tabysy otbasynyń árbir múshesine shaqqanda eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń bir eselengen shamasynan aspaýǵa tıis. Buǵan qosa, azamat turǵyn úıge muqtaj retinde ákimdiktiń kezeginde turǵanyn rastaýy qajet jáne jaldaý aqysyn sýbsıdııalaý úshin turǵyn úı ıesi men ótinish berýshi arasynda jasalǵan shart bolýy kerek. Al operator bankke birneshe qujat tapsyrylady: tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ótinish (ESQ qajet), turǵyn úıdi jaldaý týraly shart, qalǵan qujattardy bank aqparattyq júıe­­lerden ózi alady. О́tinish berýshiniń quja­­ty túgel jáne durys bolsa, úıdiń jal­­daý aqysy memleket tarapynan 10 jumys kúniniń ishinde aýdarylady, deıdi Q.О́sken­baev.

Turǵyn úıdi jaldaý qunyn sýbsıdııa­laý úshin bólinetin qarjyny respýb­lıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten birlesip qarjylandyrý qarastyrylyp otyr. Iаǵnı bul maqsatqa respýblıkalyq bıýdjetten jyl saıynǵy shyǵyndar 40 mlrd teńgeni jáne jergilikti bıýdjetter úshin 10 mlrd teńgeni quraıdy.

Tólem tetigin iske asyrý úshin qadam­dyq is-qımyl jospary jasaldy. Birin­shiden, ólshemsharttar men talaptar, sondaı-aq jaldaý mólsherlemesiniń shekti quny kórsetilgen qaǵıdalar ázirlendi. Ekinshiden, respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterdi naqtylaý qajet. Úshinshiden, Otbasy bank mem­le­kettik organdardyń aqparattyq júıe­leri­men ıntegrasııalanýdy aıaqtaýǵa tıis. Turǵyn úı tólemderi baǵdarla­masyn tolyq iske qosý mamyr aıyna josparlanǵan. Joǵa­ryda kórsetil­gen tásilder maquldanǵan jaǵ­daıda mı­nıstrlik óz buıryǵyn beki­týge daıyn.

Mınıstrdiń aıtýynsha, azamat­tardyń turǵyn úı máselesin sheshýdiń negizgi tásilderi sýbsıdııalar, turǵyn úıdi jalǵa alýǵa arnalǵan turǵyn úı tólemderi, qurylys salýshylardan daıyn turǵyn úıdi satyp alý, «eski oramdardy» reno­vasııalaý, problemalyq obektilerdi aıaq­taý arqyly memlekettik qoldaýdyń jańa tetikteri bolady. Osyny eskere oty­ryp, bıyl turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdiń jyldyq kólemin 17 mln sharshy metr dep belgileý usynylady. «Bú­gingi tańda qurylys salasynda 46 476 kásiporyn jumys isteıdi, onda jumyspen qamtylǵandar sany – 641 myń. Biz ju­mys oryndaryn saqtaý jáne ulǵaıtý jónindegi saıasatty odan ári jalǵastyramyz», dep sendirdi Q.О́skenbaev.

«Báıterek» UBH» AQ basqarma tór­aǵasy Aıdar Áriphanov oblıgasııa­lar­dy satyp alý tetigi arqyly kredıttik turǵyn úı salý baǵyty boıynsha ákimdikterge jalpy somasy 163,7 mlrd teńge qor­landyrý usynylǵanyn aıtty, bul bekitilgen jospardyń 100%-y. Turǵyn úı qurylys jınaqtary baǵyty boıynsha 2021 jyly halyqqa jalpy somasy 1,235 trln teńgege 82,2 myń jeńildikpen qaryz berildi. Otbasy bank júıesinde 1,5 trln teńge bolatyn 2,2 mln shart bar. Úlestik turǵyn úı qurylysy baǵyty boıynsha jalpy somasy 372 mlrd teńgege aýdany 2 mln sharshy metr turǵyn úı bolatyn 70 joba kepildendirildi. Jeke qurylys salýshylardyń kredıtterin sýbsıdııalaý baǵyty boıynsha jalpy somasy 28 mlrd teńge bolatyn jobalar maquldandy, al jospar boıynsha 20 mlrd teńge bolǵan.

Máseleni Úkimet basshysy Álıhan Smaıy­lov qorytyndylady. «Azamat­tardyń ál-aýqatyn jaqsartý – memle­­kettik saıa­sattyń eń mańyzdy mindeti. Osy min­det­ke jetýdiń basym baǵyttarynyń biri – ol turǵyn úıdiń qoljetimdi bolýy», dedi ol.

Úkimet basshysy jalpy qurylys salasy jyl saıyn oń dınamıka kórsetip, ósip kele jatqanyn atap ótti. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha 17,1 mln sharshy metr úı salyndy. Turǵyn úı qurylysyna shamamen 2,4 trln teńge ınvestısııa tartyldy. Biraq osynshama ósimge jáne bas­pana salý josparlarynyń oryndalýyna qaramastan, qarapaıym azamattardyń basym bóliginiń baspanaǵa qoldary jetpeı júr. Úı kezegine turǵandardyń sany kóbeıip jatyr.

Osyǵan oraı Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda turǵyn úı saıasatynyń jańa tásilderi ázirlendi. Munda Otbasy bankine erekshe oryn beriledi, ol baspanaǵa muqtaj adamdardyń kezegin qalyptastyrý jáne olarǵa turǵyn úılerdi jeńildikpen satý boıynsha biryńǵaı operator qyzmetin atqarady. Qazirgi tańda azamattarǵa úı satyp alý maqsatynda ózderiniń zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin Otbasy ban­kindegi depozıtterge salý múmkindigi berildi. Zańnamany reformalaý aıasyn­da turǵyn úıdi kirisine qaraı satý, aren­dalyq tólemderdiń bir bóligin sýbsıdııa­laý jáne aýyldy jerlerde turǵyn úı salý tetikteri engiziledi.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes arendalyq tólemniń bir bó­ligin sýbsıdııalaý mehanızmin engizý týraly sheshim qabyldandy. Baspanaǵa muqtaj 70 myńǵa jýyq otbasy osy tetik arqyly baspanamen qamtylady, olar jaldaý aqysynan únemdelgen qarajatty úı satyp alýǵa jınaı alady. «Jalpy, jańa tásilder men mehanızmder 10 jyl ishinde turǵyn úı kezeginde turǵan jarty mıllıonnan astam adamnyń baspana máselesin sheshýge jáne memlekettik qoldaýdyń ádiletti, ashyq ári qoljetimdi júıesin jasaýǵa múmkindik beredi», dedi Á.Smaıylov.

Premer-Mınıstr Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine «Báıterek» UBH» AQ-men birlesip, arendany sýbsıdııalaý tetigin engizý boıynsha barlyq uıymdastyrý máseleleri men rásimderdi aıaqtap, osy jyldyń 1 mamyryna deıin naqty iske asyrýdy tapsyrdy. Rásimderdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, sapasyn arttyrý jáne odan ári jeńildetý úshin joǵaryda atalǵan mınıstrlikke qurylys salasyn retteýge sıfrly tehnologııalardy engizý jónindegi zań jobany osy jyldyń 1 sáýirine deıin Úkimetke engizý tapsyryldy. «Qurylys maýsymyn ýaqtyly bastaýdyń mańyzy zor. Ol úshin óńir ákimderi kún jylynǵan soń qurylys jumystaryn barynsha tezdetýge múmkindik týǵyzyp, erte bastan jer telim­derin bólýdi, jobalyq qujattardy ázir­leýdi, qajetti ınfraqurylymdy júr­gizýdi qamtamasyz etýge tıis», dedi Á.Smaıylov.

Halyqtyń jappaı sapaly bilim alýyna jaǵdaı jasaý – negizgi mindet

Úkimet otyrysynda bilim men ǵylym­dy damytýdyń jańa tásilderi qaraldy.

Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet bas­shysy: «Bizdiń basty mindetimiz – bilim berýdiń barlyq deńgeıinde halyq­tyń jappaı sapaly bilimge qol jetkizýin qamtamasyz etý. Memleket basshysynyń bastamasymen 2022 jyl «Balalar jyly» dep jarııalandy. Osyǵan oraı balalardy sapaly bilim berý arqyly jan-jaqty damytatyn mańyzdy is-sharalardy qarastyrý qajet», dedi.

Úkimet basshysy mektepke deıingi bilim berýde sapany baǵalaý quraldaryn kúsheıtip, balalardyń erte kezden damýynyń álemdik kórsetkishterin engizgen jón ekenin aıtty. Orta bilim berýde qala men aýyl mektepterindegi oqytý sapasyn teńestirýge, mektep oqý­shylarynyń fýnksıonaldyq saýat­ty­lyǵyna, balanyń tulǵalyq qasıetterin qalyptastyrýǵa basa mán berý kerek.

Premer-Mınıstr pedagogterdi áleýmettik qoldaý baǵdarlamasy aıasynda ákimdikter men bilim mınıstrligine kadrlar tapshy óńirlerge ustazdardy tartý úshin qosymsha aqy tóleý, turǵyn úımen qamtamasyz etý, kommýnaldyq qyzmetterge ótemaqy tóleý jónindegi sharalardy qarastyrýdy tapsyrdy.

Á.Smaıylov jaqyn ornalasqan mektepten tys uıymdardy, tegin mektep úıirmelerin, sporttyq seksııalardy, aýla klýbtaryn kóbeıtý jumysyn júrgizý qajettigin atap ótti. «Kásiptik-tehnıkalyq bilim berý júıesin reformalaýdy jalǵastyrý kerek. Onyń sapasyn, tásilderi men materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etilýin túbegeıli ózgertken jón. Barlyq jerde kásiporyndardyń kolledjderdi óz qamqorlyǵyna alýyn jolǵa qoıý kerek. Kolledjder tek jastardy ǵana emes, jumys berýshiler men ınvestorlardy da ózine tartyp, dástúrli baǵdarlamalarmen qatar, qysqa merzimdi oqý baǵdarlamalaryn usynýǵa tıis», dedi Úkimet basshysy.

Premer-Mınıstr memlekettik tap­sy­rysty qalyptastyrý barysynda ár óńir­degi belgili bir jumysshy mamandyqtarǵa degen qajettilikti eskerýdi tapsyrdy. «Kol­ledjder men ýnıversıtetterdiń túlek­teri eńbek naryǵynda suranysqa ıe bo­lýy kerek. Qazirgi tańda dál osy eńbek na­ryǵyndaǵy suranys pen onyń perspek­tıvalyq boljamy kadrlar daıarlaýdaǵy negizgi faktorlar bolyp tabylady», dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy joǵary bilim berý jú­ıesin, ásirese, tehnıkalyq joǵary bilim berýdi qaıta qaraýdy, tanymal ýnıversıtetterdiń fılıaldaryn, kampýstaryn ashý isinde naqty sharalar qa­byldaýdy tapsyrdy. Jastardyń joǵa­ry bilim alý múmkindigin keńeıtý úshin mem­lekettik tapsyrys kólemin ulǵaıtý, onyń ishinde elimizdiń batys óńirleri­niń stýdentteri úshin tehnıkalyq maman­dyqtar boıynsha qosymsha 10 myń grant bólý josparlanyp otyr. Joǵary bilim salasynda granttar arqyly memlekettik tapsyrystardy bólý kezinde óńirlerdiń erekshelikteri men oblystardaǵy kadr­larǵa degen qajettilik eskeriledi.

Premer-Mınıstr tehnıkalyq ǵylym­­dardy damytýǵa basymdyq berý, E-lab biryńǵaı platformasyn qurý, ǵy­lymdy bazalyq qarjylandyrýdy ke­ńeıtý arqyly ǵylymı ınfra­qu­ry­lymdy jańǵyrtý jónindegi sharalar keshenin qarastyrýdy tapsyrdy. Bilim jáne ǵylym mınıstrligine «Bilimdi ult» sapaly bilim berý» ulttyq jobasyn qaıta qaraý, Ulttyq ekonomıka, Qar­jy mınıstrlikterimen birlesip, Úki­mettiń 2022 jylǵa arnalǵan is-qımyl baǵdarlamasynyń jobasyna Balalardy balabaqshaǵa kezekke qoıýdyń biryńǵaı sıfrly bazasyn qurý, Tárbıe jumysy tujyrymdamasyn qabyldaý, Qosymsha bilim berýdiń biryńǵaı ulttyq portalyn qurý jónindegi is-sharalardy engizýdi qamtamasyz etý tapsyryldy.

Úkimet basshysy osy jylǵy 10 aq­panǵa deıin kásiporyndardyń kol­ledj­­derdi qamqorlyqqa alýyn damytý jónin­degi keshendi jospardyń jobasyn, osy jyldyń 7 aqpanyna deıin jetekshi sheteldik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldaryn ashý jónindegi Jol kartasyn engizý kerektigin aıtty. «Salalyq mem­lekettik organdarmen birlesip, tehnı­ka­lyq baǵyttaǵy ǵylymı kadrlar­dy daıarlaýǵa basymdyq berý qajet, onyń ishinde jas ǵalymdarǵa granttar bólý jáne jyl saıyn jetekshi shetel­dik ǵyly­mı ortalyqtarǵa jiberý jumys­tarynyń aıasynda da uıymdastyrý kerek», dedi Á.Smaıylov.