Bul sýret te Arshaty ormanshylyǵyna qarasty ýchaskede túsirilgen eken. Katonqaraǵaı memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń mamandary fototuzaqtaǵy sýretti endi ǵana ashyp, anyqtap jatqanymen, apparattyń shúrippesi jazdyń kúni basylǵan. Fototuzaqty barys júredi-aý degen soqpaqqa ulttyq parktiń qyzmetkerleri Jomart Amanbaev, Manarbek Omarov, Murat Arabaevtar baryp qurǵan. Barystyń qyrqa-qyrat, bel-belesterde emes, quzar shyńdardyń basynda júretinin eskersek, fototuzaq qurý, ony ýaqtyly tekserip turý ońaı sharýa emes. Esterińizde bolsa, mysyq tuqymdastyń bul túri byltyr Sarymsaqty jotasynda da beınekameraǵa ilingen.
Barystyń negizgi azyǵy taýteke bolǵan soń shyń-quzdardy meken etedi. Ádette azyǵyn jalǵyz júrip aýlaıdy. Tostaǵandaı tasta tórt aıaqpen tákapparlana turatyn taýteke barys úshin qaǵyp ala salatyn olja emes. Tyrnaǵy ilinbeı shyńyraýǵa ketip jaralansa, jaraqattan emes, aqsap júrip ashtan óledi. Sondyqtan da asa saq qımyldaıdy. Kóbinese álsiz ańǵa shabýyldaýǵa tyrysady. Deıturǵanmen ózinen eki-úsh ese aýyr taýtekeni tamaqtap jiberýge qaýqarly. Ilbistiń salmaǵy 40-55 keli tartsa, dene turqy 103-130 santımetr, quıryǵynyń ózi 90-105 santımetr. «Ilbis» demekshi, bul barystyń kóne ataýy. Keıde «ilbisin» dep te jazylady. Jaraıdy, bul ózinshe bólek taqyryp.
Barystyń ań aýlaý tásili de erekshe. Kádimgi úı mysyǵynyń tyshqanǵa, torǵaıǵa shabýylyn kórińiz de, barysty elestete berińiz. Dál solaı. Kózdegen azyǵyna jer baýyrlap, jaqyndaǵan soń ǵana tarpa bas salady. Eger shabýyly sátsiz bolsa, tuıaqtynyń sońyna túsip qýalamaıdy. Energııasyn saqtaıdy. Biraq jeti metrge deıin sekiretin barystan alańsyz jaıylyp júrgen taýtekeniń qutylýy da qıyn shyǵar.
О́kinishtisi, tabıǵatta kózge túse bermeıtin sulý janýar quryp ketýdiń az-aq aldynda tur. Álemdik zertteýshilerdiń júrgizgen sanaǵy boıynsha, jer betinde 3000-7000 ǵana barys qalǵan. Qazirgi ýaqytta «Qyzyl kitapqa» enip, aýlaýǵa tyıym salynǵan. Demek, bolashaqta sany artady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Katonqaraǵaı aýdany
