Venesııa bıennalesi degen ne? Sulýlyqtyń syry men qunyn biletinderge qaqpasyn aıqara ashatyn áıgili kórme shyǵarmashylyq ataýlynyń shyńy bolyp esepteledi. Kórme kóp, biraq eki jylda bir márte, jup sanyndaǵy jylmen oraılas ótkiziletin halyqaralyq Venesııa bıennalesin bilgirler men sarapshylar «álemdik ónerdiń Olımpıadasy» dep ataıdy.
Sý ústinde turǵan qalanyń sulýlyǵyn odan ári arttyratyn ónerdiń bul jármeńkesin qyzyqtaý úshin dúnıe júziniń túkpir-túkpirinen myńdaǵan sýretshiler, músinshiler, art-dılerler men tilshiler aǵylyp kelip, ózderi unatqan eń myqty óner týyndysyn álemge jarnamalaıdy. О́ner týyndysynyń avtory qas pen kózdiń arasynda álemdik tanymaldylyqqa qol jetkizedi. Bıennaleniń basty talaby – biz ómir súrip otyrǵan búgingi kezeńniń shyndyǵyn beıneleý, zamanaýı ónerdiń úlgisin kórsetý.
О́ner áleminde osylaı áspetteletin mártebesi bıik Venesııa bıennalesine Qazaqstannyń atynan ORTA transdıssıplınar ujymy qatysady. Ujym ataqty almatylyq sýretshi Sergeı Kalmykovtyń shyǵarmashylyq ıdeıasyn negizge alǵan. Álemdik ónerdiń damý baǵytyn anyqtaıtyn halyqaralyq bıennaleniń sáýir aıynan qarashanyń sońyna deıin ótetini josparlanǵan.
Is-sharanyń bas kýratory – Chechılııa Alemanı. Kórmeniń «Tús súti» degen ataýy brıtan sýretshi-sıýrrealısti Leanara Karrıngtonnyń ótken ǵasyrdyń 50-jyldary Meksıkada jazǵan attas kitabynyń qurmetine qoıylyp otyr. Bul shyǵarmada qııal jeteginde otyryp, kez kelgen dúnıeni ózgertýge bolatyny týraly sıqyrly ertegiler baıandalǵan bolatyn. Chechılııa Alemanı jetekshilik etken bas kórmeden bólek bıennalede álemniń túrli memleketi óz pavılonyn usynady. Qazaqstan 2005-2013 jyldar aralyǵynda sharaǵa Ortalyq Azııa elderi pavılony aıasynda, al odan keıingi ýaqytta túrli mádenı mekemelerdiń óz betinshe uıymdastyrǵan bastamalary sheńberinde qatysyp keldi. Al bul joly Qazaqstan tuńǵysh resmı ulttyq pavılonyn tanystyrǵaly otyr. Pavılondy Qazaqstannyń zamanaýı óner qory Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner mýzeıimen seriktestikte birneshe iri qazaqstandyq kompanııalar men qorlardyń demeýshiligimen jáne Qazaqstannyń Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qatysýymen uıymdastyryp otyr.
Mədenıet jəne sport mınıstri Dəýren Abaev halyqaralyq kórme týraly: «Venesııadaǵy bıennalede bizdiń pavılonnyń paıda bolýy ıgi dəstúrdiń bastaýy bolmaq jəne ol búkil əlem tanıtyn, ózine tən qoltańbasy bar qazaqstandyq ónerdiń órkendeı túsýine óz yqpalyn tıgizedi dep senemin. Bul rette, ərıne, atalǵan jobanyń júzege asýyna úles qosqan uıymdastyrýshylardy, demeýshilerdi, mesenattardy, sýretshilerdi jəne qarapaıym entýzıastardy atap ótip, alǵys bildirgim keledi. Mınıstrlik óz kezeginde joba qatysýshylaryna jan-jaqty qoldaý kórsetedi», dep pikir bildirgen eken. Aleksandra Morozova, Rústem Begenov, Darıa Djýmelıa, Aleksandr Bakanov jəne Sabına Qýanǵalıevany biriktirgen ORTA transdıssıplınar ujymy – Qazaqstan ulttyq pavılonynyń kýratorlary jəne sýretshileri. ORTA sýretshi, ónertapqysh, jazýshy Sergeı Kalmykovtyń ıdeıalaryna negizdelgen jobany usynatynyn habarlaǵanymen, ony naqty qandaı taqyrypqa jınaqtap, qandaı pishinde jetkizetinin ázirge qupııa saqtap otyr. Leonora Karrıngton sekildi Sergeı Kalmykov ta óz shyǵarmashylyǵynda qııalyndaǵy sheksiz álemge erkin saıahat jasap, bizdiń aımaqtaǵy zamanaýı sýretshiler tolqynynyń qalyptasýyna yqpal etken bolatyn. «Bes jyl buryn bizge Sergeı Kalmykov mətinderiniń tań-tamasha qaldyratyn ədemiligin sezinýdiń múmkindigi týdy, onyń kemeńgerligine eriksiz tənti boldyq. Sýretshiniń ıdeıalaryn ala otyryp, ónerdegi, ǵylymdaǵy, mýzykadaǵy, kınodaǵy, fılosofııadaǵy túrli forma jəne konsepsııaǵa təjirıbe jasadyq. Osy shyǵarmashylyq təjirıbe jolyndaǵy mańyzdy nátıje səýir aıynda Qazaqstandyq pavılonda tanystyrylatyn bolady», – deıdi ORTA art-tobynyń uıymdastyrýshysy Rústem Begenov.
Venesııa bıennalesinen Qazaqstannyń tuńǵysh ulttyq pavılonynyń ashylýy – elimizdiń mədenı ómirindegi mańyzy joǵary oqıǵa. Qazaqstannyń Venesııadaǵy tuńǵysh pavılony jobasynyń ajyramas bóligi retinde Parallel baǵdarlama qabyldanatyny da belgili boldy. Bul baǵdarlama aıasynda Venesııa bıennalesi ótip jatqan ýaqytta pavılonǵa arnalǵan arnaıy is-sharalar sherýin uıymdastyrý josparlanǵan. Baǵdarlama týraly tolyq aqparat osy jyldyń kókteminde jarııalanady. «Venesııa bıennalesindegi jeke ulttyq pavılon – qazaqstandyq art-sahnadaǵy kópten kútken oqıǵanyń biri. Qazaqstannyń Venesııadaǵy tuńǵysh pavılonynda komıssar bolý – men úshin úlken mərtebe. О́nerdi birinshi kezekte kommýnıkasııa retinde qarastyrýǵa bolady, al Venesııadaǵy ulttyq pavılondar arqyly shartaraptyń daýysyn estýdiń, ıaǵnı bir kózqarasqa baılanyp qalmaı, ýaqyt rýhyn sezinýdiń múmkindigi mol. Bul pavılon əlemdik ólshemde de, el ishinde de qazaqstandyq zamanaýı ónerdi qoldaýǵa jəne tanystyrýǵa arnalǵan kóptegen jobanyń birine aınalady dep úmittenemin», – deıdi Qazaqstan pavılonynyń komıssary, halyqaralyq dárejedegi art-menedjer Merýert Qalıeva.
