Eki Olımpıadany ótkizgen tuńǵysh qala bolady
XXIV Qysqy Olımpııa oıyndarynyń ótkizilý tarıhyna kóz júgirtsek, birqatar qyzyqty derekke tap bolamyz. Máselen, bul Olımpıada bıyl Beıjińde emes, Qazaqstannyń kórikti qalasynyń biri – Almatyda uıymdastyrylýy múmkin edi. О́ıtkeni 2013 jyldyń tamyz aıynyń ortasynda Almaty Olımpıadany ótkizýge birinshi bolyp resmı ótinim berdi. Alaıda sheshýshi daýys berý sátinde Beıjiń Almatyny bar bolǵany 4 daýys (44:40) artyqshylyǵymen jeńip, sońǵy sátte Qysqy Olımpıadany ótkizý quqyǵyn jeńip aldy. Al eń qyzyǵy, Qytaı astanasy álemde Qysqy jáne Jazǵy Olımpııa oıyndaryn qabyldaǵan eń alǵashqy qala retinde tarıhqa endi. Osydan 14 jyl buryn Beıjiń Jazǵy Olımpııa oıyndaryn ótkizý qurmetine de ıe bolǵany belgili.
Bıylǵy Olımpıada básekeleri jańadan boı kótergen sport ǵımarattarynan bólek, 2008 jylǵy Jazǵy oıyndardy qabyldaǵan sporttyq nysandarda da ótkiziledi. Máselen, Olımpıadanyń ashylý jáne jabylý saltanaty «Qus uıasy» retinde tanylǵan Beıjińniń ulttyq stadıonynda ótedi. 2008 jylǵy Jazǵy oıyndardyń saltanatty is-sharalary da dál osy keshende ótkeni málim.
Sýretshi Lın Sýnchjen jasaǵan 2022 jylǵy Olımpıadanyń emblemasy Qytaıdyń dástúrli jáne zamanaýı mádenıetiniń elementterin biriktirip, Qytaıdyń qysqy sport túrlerine degen súıispenshiligin kórsetken.
Logotıp qytaılyq «qys» ıeroglıfine negizdelgen. Emblemanyń joǵary bóligi konkımen júgirýshiniń beınesine, tómengi bóliginde shańǵyshynyń sılýetine uqsaıdy. Ushatyn taspanyń motıvi Qytaıdyń taý jotalaryn, sporttyq nysandardy, shańǵy tebýdi jáne muz aıdyndaryn bildiredi. Emblemada Olımpııa oıyndary Qytaıdyń jańa jylymen sáıkes keletini de kórsetilgen.
Kók tús armandy, bolashaqty, sondaı-aq muz ben qardyń tazalyǵyn bildiredi. Qyzyl jáne sary Qytaı týynyń tústeri ekenin anyq ańǵaramyz. Olar umtylysty, jastyqty jáne ómirlik energııany meńzeıdi.
«Ortaq bolashaq úshin birge»
Qysqy Olımpıada jáne Paralımpıadanyń resmı urany – Together for a Shared Future («Ortaq bolashaq úshin birge»). Jarysty uıymdastyrýshylar Beıjiń-2022 dodasy mıllıondaǵan qytaıdyń qysqy sport túrlerine degen qyzyǵýshylyǵyn arttyratynynan úmitti.
Uran jahandyq problemalardy jeńýde búkil adamzat úshin ortaq bolashaǵy bar oıyndar men qoǵamdastyqtyń kúshin beıneleıdi. Bul sózder búkil álemde jarqyn bolashaq úshin, ásirese koronavırýs pandemııasynan týyndaǵan qıyndyqtardy eskere otyryp, birlesip jumys isteý qajettigin kórsetedi.
Urandy tańdaý prosesi 2020 jyldyń mamyr-qyrkúıek aılaryna deıin sozyldy. Osy ýaqyt ishinde Beıjiń-2022 uıymdastyrý komıteti Qytaı ýnıversıtetterinen kelip túsken 79 usynysty jınap, ártúrli saladaǵy sarapshylar joǵarydaǵy urandy bekitti.
Jeti jarys pen genderlik teńdik
Olımpıada baǵdarlamasyna engen jańa jarys túrlerin aıtqanda, genderlik teńdikti de atap ótý qajet. 2022 jylǵy Beıjiń Olımpıadasynyń baǵdarlamasyna jeti jańa jarys túri qosyldy. Atap aıtar bolsaq, short-trekten aralas estafeta, shańǵy akrobatıkasynan, shańǵymen tuǵyrdan sekirýden jáne snoýbord-krosstan aralas komandalyq týrnır, frıstaıldan erler men áıelder arasyndaǵy bıg-eır, sondaı-aq monobobtan áıelder arasyndaǵy básekeden júldeler taratylady. Qosymsha jarys túrleri arqyly Qysqy oıyndar tarıhynda alǵash ret genderlik tepe-teńdik saqtalmaqshy. 2018 jylǵy Oıynmen salystyrǵanda, áıelder sany 45 paıyzdan asady.
Atletterdiń ómirindegi eń este qalarlyq sátterdiń biri – marapattaý rásimi ekeni belgili. Beıjiń Olımpıadasyn uıymdastyrýshylar bul sáttiń de keremet ótýine bar jaǵdaıdy jasap otyr. Qańtar aıynyń basynda marapattaý rásiminiń atrıbýttary tanystyryldy. Tanystyrylym aıasynda kópshilikke gúlder, tuǵyr men marapattaýshylardyń kıimderi kórsetildi. Aıta ketelik, Olımpıada jeńimpazdary men júldegerleri gúlden bólek arnaıy tapsyryspen daıyndalǵan oıynnyń boıtumaryn da syıǵa alady.
Qos qola altynǵa aınala ma?
Buǵan deıin Qazaqstan qatysqan Qysqy Olımpııa oıyndarynyń ishindegi eń tabystysy 1994 jylǵy Olımpıada bolǵany daýsyz. Sol jyly jerlesterimiz úsh medalmen komandalyq esepte 12-orynǵa ıe bolǵan edi. Osy bir dodadan keıin sportshylarymyzǵa Qysqy Olımpıadanyń altyny armanǵa aınaldy. Shańǵyshy Vladımır Smırnovtyń 1994 jyly alǵan eki kúmisi men bir altyny ázirge eń úzdik kórsetkish bolyp tur. Tórt jyldan keıingi Naganodaǵy (1998) dodada Qazaqstan 2 qola aldy. Shańǵyshy Vladımır Smırnov pen konkıshi Lıýdmıla Prokasheva úzdik úshtikten kórindi. О́kinishke qaraı, 2002 jáne 2006 jylǵy Olımpıadalarda qorjynymyz bos qaıtty. Al 2010 jyly Vankýverde bıatlonshy Elena Hrýstaleva jekeleı jarysta kúmis medal enshiledi. Tórt jyldan keıin Sochıde (2014) Denıs Ten mánerlep syrǵanaýdan alǵashqy qolany syılasa, 2018 jylǵy Phenchhan Olımpıadasynda Iýlııa Galysheva da mogýldan qola júldeger atandy. Osylaısha, Qazaqstan óz tarıhynda jeti Qysqy Olımpıadaǵa qatysyp, segiz (1 altyn, 3 kúmis jáne 4 qola) medal jeńip aldy. Endigi kezekte XXIV Qysqy Olımpıadada 87 joldamaǵa ıe bolǵan 34 sportshyǵa úmit artamyz. 1994 jyldan beri 18 jyl boıy altyn medal jeńbegen olımpıadashylarymyz osy joly sol olqylyqtyń ornyn toltyrsa deımiz.
Kimder júldege qol jetkizýi múmkin?
Beıjińde ótetin Olımpııa oıyndaryna boljam jasaıtyn mamandardyń pikirine súıensek, Qazaqstan quramasynyń sportshylary Beıjińde bir kúmis, ne bir qola medal enshileýi múmkin. AQSh eliniń sarapshy mamandary frıstaıl-mogýl sportynan otandastarymyzǵa bir qola medal buıyrady dese, Gracenote Nielsen Company agenttigi elimizdiń atynan synǵa túsetin sportshylardyń biri kúmiske qol jetkizedi dep boljam jasaıdy. Al úzdik úshtikti Norvegııa, Reseı, Germanııa quramalary ózara bólisedi deıdi mamandar.
