Jıynda oblystyq básekelestikti qorǵaý jáne damytý departamentiniń basshysy Ersin Orynbaev benzın, dızel, suıytylǵan gaz baǵalaryn retteý boıynsha atqarylyp jatqan sharalar týraly baıandady.
– Osy ýaqytqa deıingi ereje talabynyń aýyrlyǵynan ónim tek gaz jelilik uıymdar arqyly satylyp keldi. Suıytylǵan gaz satýmen aınalysyp júrgen kásipkerlerdiń kópshiligi stansalaryn amalsyzdan jalǵa berýge májbúr bolǵan. Qazir burynǵydaı emes, talap jeńildedi. Endi gaz quıý stansasy bar kez kelgen kásipker gazdy «Qazgermunaı» kompanııasynan tikeleı ala alady, – deıdi E.Orynbaev.
Osyǵan deıin suıytylǵan gazdy satý úshin akkredıtasııadan ótetin kompanııalardyń 300 tonnalyq qoımasy bolýy kerek degen talap qoıylyp kelgen. Kem degende 200-300 mln teńge jumsalatyn mundaı qoımany salýǵa kez kelgen kásipkerdiń shamasy kele bermeıtini de anyq edi. Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi Energetıka mınıstrligine qoıma syıymdylyǵyn 60 tonnaǵa túsirý jóninde usynys berip, ol qoldaý tapty.
Agenttik pen prokýratýra birlesip, oblystaǵy suıytylǵan gaz saýdasyna baılanysty «Qazgermunaı» kompanııasy men 12 sýbektige qatysty tergeý, tekserý jumystaryn bastady. 10-15 kúnde onyń nátıjesi de belgili bolyp qalady. Qazirgi belgilisi, biraz zań buzýshylyq bar. Mysaly, Qyzylorda oblysyna bólingen gazdyń Túrkistan, Jambyl oblystary men Shymkent qalasy aýmaǵynda satylǵany anyqtalyp otyr. «Osynyń kesirinen tapshylyq qoldan jasalyp kelgen», desedi mamandar.
Oblysqa aqpan aıynda 6 652 tonna suıytylǵan gaz bólindi. Biraq suranys kólemi budan áldeqaıda kóp. Kásipkerler palatasyna jınalǵandar jergilikti operatorlar bergen ótinimderdiń tolyq qanaǵattandyrylmaýy burynnan bar ekendigin aıtady. Olar osyǵan deıingi baǵamen satyp alynyp qoıǵan munaı ónimderin qaıta esepteý, artyq tólengen qarajatty óndirip berý, memlekettik bilim berý mekemelerine dızel otynyn jetkizýdegi júıesizdik te aqyldasa otyryp sheshilýi tıis másele dep sanaıdy. «Kommersııalyq qupııa» degen jeleýmen bar tirlikti jeti qap qulypqa salýdyń jetkizgen jeri osy boldy, endi barlyq eseptemeler ashyq bolýy tıis», deıdi iskerler.
Kásip ıeleriniń aıtýynsha, suıytylǵan gaz naryǵyndaǵy jaǵdaı rettelmese, oblystaǵy avtogaz beketteri kóp uzamaı jabylady. Myqtylardyń múddesin kózdegen erejeden shaǵyn jáne orta bıznestiń taýy shaǵylyp, básekelestik orta joıyldy. Jıynda 27 jyldan beri osy salada kele jatqan kásipker Talǵat Jumatov buryn oblys aýmaǵynda birneshe beketi bolsa, qazir qaladaǵysyn ǵana áýpirimdep alyp qalǵanyn aıtty.
– Munaı ónimderiniń birneshe qoldan ótýi onyń baǵasynyń aspandap ketýine ákelip soqtyryp otyr. 2017 jylǵa deıin bizge qajetti kólem oblystan bólinip, árkim suranysyna saı alatyn. Alda sol júıege qaıtyp oralýymyz kerek. Qazir biz suraǵanymyzdyń 30 paıyzy qolymyzǵa tıgenine qýanatyn boldyq. Shyny kerek, tabys tappaq túgili, bıznesti saqtap qalǵanymyzǵa shúkirlik aıtatyn jaǵdaıǵa jettik. Byltyr biraz kásipker jumysyn toqtatty. Osy salada 30 jylǵa jýyq tájirıbesi bar meniń jaǵdaıym osyndaı bolǵanda, kásipti jańa bastap jatqandardyń ahýalyn aıtyp jatýdyń ózi artyq shyǵar?, – deıdi kásipker.
Jıynda oblystyq tabıǵı monopolııalardy retteý departamentiniń basshysy Gúlmıra О́tegenova benzın, dızel, suıytylǵan gaz ónimderin bólshek saýda arqyly ótkizýge belgilengen shekti baǵalardy buzǵandarǵa qarastyrylǵan jaýapkershilik, oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Erlan Jolamanov kásipkerlik sýbektileri úshin suıytylǵan munaı gazyn alý boıynsha sońǵy ózgerister jaıly baıan etti. Kásipkerlik jáne týrızm basqarmasy basshysynyń orynbasary Murat Tasqaraev baǵany turaqtandyrý baǵytynda qabyldanyp jatqan sharalar týraly túsindirme jasady.
Kásip ıeleriniń máselesi qaralǵan otyrysqa beınebaılanys arqyly aýdandardan qatysyp otyrǵandar da jaǵdaılaryn aıtty. Mysaly, oblysta munaı ónimderin bólshek saýdada ótkizýdiń 6 aıǵa arnalǵan shekti baǵasyna sáıkes dızel 230 teńgeden belgilendi. Al 2020 jylǵy bekitilgen bıýdjettik ótinimge oraı óńirdegi bilim berý mekemeleri úshin dızel baǵasy 205 teńgeden aspaýy tıis. Sonda olarǵa ónim jetkizip otyrǵan kásipker ne isteýi kerek? Kásipker kelisimshartty birjaqty buzsa, josyqsyz ónim berýshi retinde kelesi tenderlerge qatysa almaı qalady.
Bılik ókilderi men bıznesmender kezdesýinde kóp másele ashyq aıtyldy. Júzdesýge kelgen tıisti departament, basqarma ókilderi bıznesmenderdiń barlyq usynys-tilekteri eskeriletinin jetkizdi.
Qyzylorda oblysy
