Qosymshanyń negizgi maqsaty – bosaný kezinde júkti áıeldiń óz jaǵdaıyn basqarý deńgeıin joǵarylatý. Iаǵnı júkti áıelder balanyń týýyna moraldyq, emosıonaldy jáne fızıkalyq turǵydan daıyndala alýy kerek. Olardyń bolashaq bala týýynyń barlyq deńgeıinde jan-jaqty bolýy shart.
Mobıldi qosymsha avtorynyń aıtýynsha, bolashaq analarǵa arnalǵan jobany iske asyrý ıdeıasy Jezqazǵan qalasynan kelgen júkti áıeldiń On Moms onlaın kýrsyna qatysqannan keıin týdy.
«Bul áıeldiń tuńǵyshy júktilik kezinde durys kútim jasalmaǵan soń, tolǵaq ýaqytynda tunshyǵyp, qaıtys bolǵan. Osylaısha, ol ekinshi balany dúnıege ákelýden qoryqty. Árıne, deni saý balasyn týǵysy keldi. Alaıda qazaq tilinde júkti áıelderge arnalǵan birde-bir kýrs bolmaǵandyqtan bosanýǵa durys daıyndala almady. Mundaı jaǵdaılar elimizde kóp kezdesedi. Halyqtyń 62%-y, qazaq tilinde sóıleıtin júkti áıelder kóbine aýyldyq jerlerde bosanady. Biraq onda medısınalyq kómek qoljetimsiz, qalaǵa barý alys, qarajat bola bermeıdi nemese klımattyq jaǵdaılar, kóktaıǵaq jáne 40 S0 ystyq áserinen uzaqmerzimde júrý bolashaq ananyń densaýlyǵy úshin qaýipti. Biz bul máseleni Qazaqstannyń ońtústik óńirlerinde tereńirek zertteı bastadyq. Sebebi munda el boıynsha eń joǵary bala týý kórsetkishi tirkeledi. Alaıda bul jerde de til máselesi ózekti. Iаǵnı kóptegen qala turǵyny men basqa da shetten kelýshiler orys tilin túsinbeıdi jáne bilmeıdi», dedi S.Kýlchımbaeva.
Júktilik jáne balanyń týýy – jıi qozǵalatyn óte ózekti máseleniń biri. Sondyqtan júkti áıelderge arnalǵan mobıldi qosymshalar shetelderde belsendi túrde qoldanysqa enip, damýda. Mysaly, mundaı mobıldi qosymshalardyń úzdik bestigine Flo, Hello, Baby jáne júktilik kúntizbesi kiredi.
Al qazaqstandyq On Moms qosymshasy júktilik týraly barlyq nusqaýdy beıneformatta júrgizedi. Sondaı-aq qosymshaǵa qazirgi pandemııa jaǵdaıyna baılanysty postkovıdtyq ońaltý boıynsha ınterbelsendi dıalog pen júktilik kezindegi bolashaq ananyń jaǵdaıy boıynsha turaqty saýaldamalar engiziledi. Saýaldamadan keıin paıdalanýshyǵa aldyn ala baǵdarlamalanǵan algorıtmderdiń kómegimen usynystar júıesi beriledi.
«Bosanýǵa daıyndyq kezinde shetelderde reprodýktıvti densaýlyq pen minez-qulyq mádenıetin damytý mindettelgen. Saqtandyrý medısınasy oǵan kóp kóńil bólip, bolashaq urpaq densaýlyǵy úshin zor jaýapkershilik tanytady. Alaıda bizdiń memlekette bul másele jetkilikti túrde damymaǵan. Sondyqtan biz osy minez-qulyq mádenıetiniń mańyzdylyǵyn, ózektiligin qoǵamdyq sanaǵa jetkizgendi jón sanaımyz. Iаǵnı ár adam óz densaýlyǵyna jaýapty bolýy kerek. Sondaı-aq kóptegen adam ǵalamtor jelilerin durys paıdalanýdy nemese ýatsap-bottan ótýdi bile bermeıdi. Demek elimizde azamattardyń IT-tehnologııalardy meńgerýge baılanysty saýattylyq deńgeıi aqsap tur. Osyny eskerip, beınekýrstar men paıdaly modýlderdi elimizdiń kez kelgen núktesinen yńǵaıly, qoljetimdi etkimiz keledi. Onda júkti áıelder saý balanyń týýy týraly medısınalyq kómek ala alady. Osylaısha, bizdiń azamatshalar AT-saýattylyq boıynsha júıelengen, saýatty, mamandar usynǵan aqparat pen tájirıbe boıynsha bilimin arttyra alady. Jobany iske asyrýdaǵy taǵy bir másele – medısınalyq qyzmetkerler tarapynan onlaın kýrstardyń usynylmaıtyny. Sondyqtan jańa usynystardyń búkil Qazaqstan boıynsha medısına arqyly qoldanysqa enýine qol jetkizgimiz keledi», dedi joba avtory.
Mobıldi qosymsha qurylymy eki baǵytta júzege asyp, eki túrli mindetti atqarady. Birinshisinde, júktilikke qalaı daıyndalý kerek, bosaný kezinde neni bilý kerek jáne taǵy basqa suraqtarǵa jaýap beriledi. Sondaı-aq halqymyzdyń dástúrindegi bosanǵannan keıingi baǵalanatyn «qyryq kún» kezeńniń mańyzdy máseleleri qamtylady. Iаǵnı qyryq kún ishinde júkti áıelde baıqalatyn keıbir jaǵdaılar onyń qandaı bosaný sıklinde ekendigin kórsetedi. Mobıldi qosymsha avtorynyń aıtýynsha, bul baǵyttaǵy qosymshany qoldanysqa engizý úshin keminde 150 myń dollar jumsalady.
Ekinshi baǵyt aqyl-oı, emosıonaldy qatynas jáne aǵza damýy deńgeıindegi daıyndyqty qamtyp, úshtildilik ádisimen júrgiziledi. Júktilik boıynsha birqatar suraqqa jaýap berip, oǵan jańa kontent pen beınesabaqtar túsiriledi. Bul baǵyt boıynsha 50 myń dollar kólemindegi qarajat jumsalady.
Qazir joba MVP satysynda, ıaǵnı mınımaldy ómirsheń ónim jasalyp, satylymǵa shyqpaq. Joba avtory aıtqandaı, qosymshany júıeleý jáne barlyq tujyrymdamany qurý úshin qarjy resýrstary qajet. Osy oraıda mobıldi qosymshanyń damýyna jasalǵan múmkindiktiń biri – Astana Hub IT-startaptar halyqaralyq tehnoparkiniń usynǵan granty. Sonyń negizinde aldaǵy ýaqytta jobany qazaq tiline aýdarýda qarjy máseleleri sheshilmek.
Joba avtorlary memlekettik segmentpen jumys isteıtindikten, onlaın-kýrsqa halyqtyń 80%-yn quraıtyn, dárigerlerdiń qaraýyndaǵy barlyq júkti áıel júginedi.
«Pandemııaǵa baılanysty kýrsqa jazylý bes esege artty. Buǵan memlekettik segment óte úlken ról atqardy. Iаǵnı eGov elektrondy úkimeti arqyly ótinimderdi jasaı otyryp, bizge aýdıtorııanyń kóp bóligi tartyldy», deıdi joba jetekshisi.
Qosymshanyń artyqshylyǵy retinde júkti áıeldiń jaǵdaıyna baılanysty merzimdi saýaldamalardy eskere otyryp, jeke usynystar beretin baǵdarlama bolady. On moms mobıldi qosymshasynyń fýnksıonaly qarapaıym ári bolashaq analar úshin eń qajetti bolmaq. Júktilik kúntizbesiniń modýlderi engizilip, onda sábıdiń apta saıynǵy damýy, sondaı-aq bolashaq ananyń salamatty ómir salty qaǵıdalary jáne dárigerge jospardan tys qaralý qajettiligin eskertip otyratyn karta kórsetiledi. Sondyqtan On Moms jobasy Qazaqstan jáne TMD kompanııalarymen jumys isteýdi josparlap otyr.
Indıra BERJANOVA,
L.N.Gýmılev atyndaǵy
EUÝ stýdenti
