180-ge jýyq júıe joıylýǵa jatady
Demek, sıfrly tártipsizdik bar jerde IT arhıtektýrany platformalyq modelge kóshirý týraly aıtýǵa áli erte. Sonda qaıtpek kerek?
Joǵarydaǵy ulttyq kompanııalardyń deregine sáıkes anyqtalǵan 500-den artyq aqparattyq júıeniń barlyq tobynda prosess tolyq avtomattandyrylmaǵan, sondaı-aq 50%-dan asa júıede bir-birin qaıtalaıtyn qyzmetter bar bolyp shyqty. Tekserýdiń nátıjesinde 178 aqparattyq júıeni esepten shyǵarýǵa týra keledi. Onyń ishinde 107-si ortalyq memlekettik organdarǵa jáne 71-i jergilikti atqarýshy organdarǵa tıesili.
«Zerde» UAH» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Ionas Stankevıchýstyń aıtýynsha, 572 aqparattandyrý obektisiniń 226-sy memlekettik organdardyń bıznes prosesterin avtomattandyrýdy qamtamasyz etedi. Alaıda avtomattandyrýdyń ortasha deńgeıi 33% jáne aqparattandyrý obektileriniń 233-inde aqparattyq qaýipsizdik júıesi qarastyrylmaǵan. Buǵan qosa 144 nysannyń ıntegrasııalyq modýli joq, sol sekildi anyqtamalyq derekterdiń qaıtalaný úlesi – 75%. Normatıvtik-quqyqtyq aktilerge sáıkes ákimshilik qujattardyń sany – 8 289, onyń ishinde qaǵaz túrinde 30%-y anyqtaldy.
Negizgi kemshilikter – memlekettik organdardyń barlyq tobynda jumys prosesi tıisti deńgeıde avtomattandyrylmaǵan. Sondaı-aq bir-biriniń fýnksııasyn kóshiretin bytyrańqy júıelerdiń qyzmeti de sharýanyń shatqaıaqtaýyna basty sebep. Anyqtamalardyń qaıtalanýy da ózekti bolyp tur. Kompanııanyń ókili ınfraqurylym jabdyqtary men ony kútip ustaýǵa qomaqty qarajat jumsalatynyn aıtady.
«2025 jylǵa qaraı syrtqy arna boıynsha ınternet-trafıktiń boljamdy qajettiligi sekýndyna 6 230 gıgabıtti qurasa, jergilikti trafıkke sáıkes sekýndyna 2 195 gıgabıtke deıin jetedi.
Saqtalatyn derekterdiń boljamdy kólemi boıynsha 2025 jylǵa qaraı Qazaqstanda jylyna 22 mln terabaıt óńdelýi tıis. IoT nemese ınternet zattaryn damytý baǵytynda bizdiń boljamdarymyzǵa sáıkes 1,5 mln-ǵa deıin qurylǵy qajet.
Sonymen qatar respýblıka aýmaǵynda derekter ortalyǵyn sapaly kólemde ulǵaıtýǵa kóńil bólgen jón. «Jasyl» tehnologııalardy engizýge jeńildikter bergen artyq bolmaıdy. Derekter ortalyǵyn salýda baılanys operatorlarymen áriptestik ornatyp, birlesip jumys istegen tıimdi bolady dep esepteımiz. Jáne de sıfrly teńsizdikti joıý qajet», dedi I.Stankevıchýs.
Platformalyq modelge kóshý qajet pe?
Otandyq IT qaýymdastyq ókilderi mundaı zertteýlerdiń árbir memlekettik organ boıynsha jeke-jeke júrgizilgeni artyq etpeıdi degen ustanymda. Mamandar platformalyq model týraly aıtylǵanda, onyń naqty tutastaı ólshemderi de túsindirilse degen pikirlerin jetkizdi. Kópshilikti áli de sheteldik biryńǵaı tehnologııalyq ónimge kóshken kezde sıfrly egemendigimizge nuqsan kelmeı me degen saýal alańdatady. Buǵan servıstik ıntegrator retinde «Zerde» ulttyq aqparattyq kommýnıkasııalyq holdınginiń basqarma tóraǵasy Arman Ábdirasylov bylaı dep jaýap berdi:
«Servıstik ıntegrator retinde biryńǵaı platformalyq modelge kóshý jónindegi usynysty biz sońǵy 5 jylda únemi aıtyp kelemiz. Biriktirilmeı, shashyrap jatqan aqparattyq júıelerdiń saldarynan memleket úlken shyǵynǵa batyp jatyr. О́ıtkeni bir organ bir tehnologııany qoldansa, kelesi uıym basqa ónimdi paıdalanady degendeı. Sondyqtan bizdiń kózdegenimiz – naryqtyń barlyq qatysýshysyna túsinikti ortaq standarttaǵy birkelki tehnologııaǵa kóshý. Bul mindetti túrde bizdiń ónim bolýy kerek degen shart joq. Qazir onyń qandaı bolatyny jóninde naryq qatysýshylarymen birigip, aqyldasýymyz qajet. Túsinesiz be, bul tehnologııaǵa kez kelgen uıym aýysqan boıda onyń teris áseri bolmaýy tıis. Tehnologııalyq egemendikke toqtalsaq, álbette biz ózimizdiń derbestigimizdi saqtap qalýymyzǵa múddelimiz. Biraq qandaı tehnologııalyq sheshimge tańdaý túsetininen beıhabarmyn jáne oǵan quzyretim de joq. Sondyqtan qandaı da jaýapty dóp basyp aıtý qazir qıyn. Árıne, bul qoıylatyn talap pen jasalatyn jaǵdaıǵa da baılanysty. Servıstik uıym retinde bizdiń bergen keńesimiz – bul ónimdi basqaryp, qadaǵalaý úshin bastapqy kodtar tolyǵymen berilýi tıis», dedi holdıng basshysy.
«Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» AQ basqarma tóraǵasy Rostıslav Konıashkın memlekettik organ júıelerindegi derekterdiń sapasyz ekeni jaıly, sol sekildi saraptama negizinde osy problemanyń basty sebepteri anyqtalǵanyn jetkizdi. Mysaly, bir nysan týraly derek ár jerde ártúrli engizilip, atap aıtqanda bir bazada qysqartylyp, endi bir bazada tolyq ataýy jazylǵan.
«Sonymen qatar 32 memlekettik organnyń 128 derekter bazasyndaǵy metaderekterge taldaý jasalyp, aqparattyq júıelerdegi 1 mln-ǵa jýyq jol men 80 myń tablısa zerdelendi», dedi R.Konıashkın.
Zertteýdiń barlyq baǵyty boıynsha jasalǵan qorytyndylar men usynystar platformalyq úlgige kóshý kezinde elektrondy úkimet júıesin jańǵyrtýǵa múmkindik beredi, deıdi quzyrly organ ókilderi.
Jaýapty vedomstvonyń málimeti boıynsha zertteý jumystaryna konsaltıng kompanııalary, qazaqstandyq IT-sarapshylar men naryq ókilderi tartylypty. Sondaı-aq zertteýdiń naqty esebi bıyl aqpannyń aıaǵyna deıin «Zerde» holdıngi men «UAT» AQ-nyń resmı resýrstarynda jarııalanady dep alǵa tartty mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.
Sıfrly damý mınıstri Baǵdat Mýsın vedomstvonyń tapsyrmasymen júrgizilgen zertteý jumystaryna memlekettiń qarajaty bólingendikten, onyń nátıjesi de qoǵam úshin, ásirese sarapshylar qaýymy men IT-naryq úshin ashyq jáne jarııaly bolýy tıis ekenin aıtqan edi.
