Memleket damýy jaýapkershilikten bastalady

Sebebi osy salanyń basy-qasynda júrdim, ómirimdi arnadym. Baıqalǵan, damýǵa keder­gi bolǵan problemalar boldy. Ony jýrnalıstermen kezdes­ken kezde de, jıyndarda da aıtyp júrdim. Búginge deıin osy sala týraly sóz bolsa, oǵan bólingen qarjyǵa nazar aýdarylady. Qarjy tıisti jer­ge qalaı, qandaı paıyzben jetkeni týraly másele umyt qalady. Aýyldyń damýyn tu­sap kelgen túıtkildiń bári qar­jynyń tıisti jerge jet­peı qalýynan bastalady. En­digi jerde nazar osyǵan aýdaryl­sa deımin. Nátıje shyǵara alma­saq, aýyl aldaǵy ýaqytta da ol­ı­garh­tardyń qaltasyna aınala beredi. Aýyldaǵy ShOB-tyń problemasy nasıelendirý ne­me­se aýyldy qarjylandyrý teti­gi­niń aıqyn bolmaýy. So­nyń saldarynan qarjy qumǵa sińgen sýdaı boldy.

Aýyl bólingen qarjyny ıgere almaǵandyqtan emes, sol qarjyǵa qoly jetpegendikten damymaı qaldy. Alaqanǵa salyp qoıǵandaı shyndyq osy kúnge deıin moıyndalmady. Qazirgideı sıfrlanǵan zaman­da qandaı qarjynyń qan­daı maqsatqa jumsalǵanyn anyq­taý qıyn emes. Endigi jer­de aýyldy damytý úshin baǵdar­la­malardyń sapasyna nazar aýdarý kerek. Sońǵy 30 jylda osy salany basqarýǵa 19 mınıstr kelipti. Bul jerde osy salany basqarýǵa kelgen mınıstrler emes, mınıstr­ler kabıneti ara­syn­daǵy sabaqtastyq aýyl­dyń damýyna janama túrde bolsa da yqpal etetinin umyttyq.

Biraq kezinde sol qarjydan mol úles alyp, jaǵdaıyn túzep alǵandardyń basym kópshiligi «kıimin aýystyryp kıip», bas­qasha «saıraýǵa» daıyn ekenin ishim sezedi. Biraq Mem­leket basshysy aqıqatty bárinen joǵary qoıatynyn aıtty. Al­daǵy ýaqytta aýyldyń jaǵdaıy týraly jalǵan aqpar berip, aýyl men bıliktiń arasynyń alystap ketýine jol berilmeıdi dep úmittenemin.

30 jylda kóp jaǵdaıdy ótkerdik. Qolynda bıligi bar tulǵalar bıik minberlerde eldiń jaǵdaıy týraly ótirik aqpar bergende, halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy tabysy 200 myń teńgeden asyp ketti degen sózder aıtylǵanda da «halyqtan uıat boldy-aý» degen oıdyń qyspaǵynda tunshyǵyp keldik. El men bıliktiń ara­syn alshaqtatyp jibergen fak­tor – jekelegen tulǵalardyń ambı­sııa­synda tunshyǵyp kel­di. Barlyq tapsyrma, bar­lyq jaýapkershilik – Memleket basshysynyń atynan aıtyldy, barlyq jaýapkershilik­tiń salmaǵy da Memleket bas­shysynyń ıyǵyna tústi. Bul halyqtyń taǵdyryna Memleket basshysy jaýapty degen qate túsinikti sińdirip jiberdi.

Memlekettiń damýy árbir azamattyń jaýapkershilikti sezi­ný­den jáne jaýapty bolýdan bastaldy. Memlekettik baǵ­dar­­lamalardyń qalaı daıyndalyp kelgenin jaqsy bilemiz. Qujattyń bas-aıaǵyn daıyndamaı turyp dep aldyn ala oǵan bólinetin qarjysyna deıin kelisiledi. Sońynda onyń qa­laı daıyndalǵanyn sala maman­darynyń ózi de bilmeı qalady. 

Memlekettik baǵdarlamalar osy salanyń basy-qasynda júrgen sala mamandarynyń qa­ty­sýymen daıyndalsyn degen usynystardyń aýada qalyp qoıǵanyn biz ǵana bilemiz. Usynystarymyzdy Úkimettiń aýyr esikterinen ary qaraı asyra almadyq.

Endi aldaǵy ýaqytta eldiń taǵ­dyryna, áleýmettik jaǵ­daıy­na áser etetin qujattar daıyn­dalǵan kezde sala maman­dary qatystyrylady dep úmit­tenemin. Bul básekelestik Úki­met­tiń qalǵyp ketýine jol ber­meıtini anyq. Sebebi el ishinde óziniń múmkindigimen alǵa ozyp shyqqan sharýashylyqtar bar. Solardyń tájirıbesi ta­bys­­­tyń kilti retinde túsin­diril­­se, nasıhattalsa, odan esh­kim utyl­masy anyq. Osy rette ózim bas­qaratyn «Rodına» agro­­fır­masynyń tájirı­besi­men bólis­sem deımin. Qysy alty aıǵa sozylatyn, jazy aptap ys­tyq aýyl­­dy bú­ginde búkil qazaq biledi. Sebebi alǵash­qy kúnderden bastap adam fak­­toryna basymdyq berdik. Ár­kim­ge eńbegine jáne qabile­tine qaraı degen qaǵıda­ǵa den qoı­dyq. Eń aldymen, ózimizdiń das­tar­qanymyzdy toltyrýǵa basym­dyq berdik. Árkimniń múm­kindigin tanytýǵa jol ash­tyq. Nátıjesinde, halyq qasymyz­dan tabyldy, qoldaý bildirdi. Qazir aýylda jaǵdaıy nashar birde-bir otbasy joq. Mundaı sharýashylyqtar Qazaqstannyń ár jerinde bar.

Qalaýyn qapsań qazaqtyń árbir aýylyn jumaq-meken­ge aı­nal­dyrýǵa bolady. Biz je­ti­­­degi bala men jetpis­tegi qa­rı­ıaǵa deıin jumys­pen qam­ta­ma­syz etilgen ekonomıka­lyq belsendi Qazaqstandy osylaı ǵana qalyptastyra alamyz. Mem­lekettik baǵdarlamalar daıyn­dal­ǵan kezde saıdyń tasyndaı iriktelip shyqqan osyndaı sharýa­shylyqtardyń tájirıbesi nazar­ǵa alynsa deımin. Sebebi túrli baǵdar­lama, túrli synaq­tar­men aýyldy tozdyryp aldyq.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aýylǵa qatysty kez kelgen qujattyń orynda­lýyn tikeleı baqylaýynda us­tap otyrýǵa tıis dep oılaımyn. Qazir múddeler teketiresi baı­qalyp qaldy. Qalǵyp ketsek, túrli toptar baǵdarlamaǵa bó­lin­gen qarjyny hantala­paıǵa aınaldyryp, bólip alýǵa da­ıyn otyrǵanyn sezip otyrmyz. Buǵan jol berýge bolmaıdy.

Qazir jol aıryǵynda tur­myz. El jańa Qazaqstandy qura­myz dep úmittenip otyr. Elimizdiń saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik jańǵyrýynyń jańa joly bastalǵaly tur. Qań­tar oqıǵasynan keıin álem­niń na­zarynda turǵanymyzdy umytýǵa bolmaıdy. Halyqqa aıtyl­ǵan ýáde oryndalýǵa tıis. Dál osy joly el senimine sel­keý túsirip alsaq, halyq keshirmeıdi.

Ivan SAÝER,

«Rodına» agrofırmasy» JShS bas dırektory jáne quryltaıshysy