Balapandardyń kórer jaryǵy bar eken. Abyroı bolǵanda, jergilikti eriktiler otbasynyń múshkil kúıin kórip, qala ákimdigine, ózge de quzyrly mekeme ókilderine habar beripti. Sodan keıin ǵana jergilikti ıývenaldy polısııa qyzmetkerleri atalǵan mekenjaıǵa arnaıy baryp, otbasynyń jaǵdaıymen tanysqan.
Ekibastuz qalasy ákiminiń áleýmettik máseleler jónindegi orynbasary Márııam Adasbaevanyń aıtýynsha, atalǵan otbasy Aqsý qalasyna qarasty Tórtqudyq eldi mekeninen kóship kelgen. Olarǵa kómirli shahardyń jaldamaly páteri buıyrypty.
– Ildar Afateev pen Lıýbov Zeınalovanyń otbasynda 2014, 2016, 2017, 2018 jyldary dúnıege kelgen tórt balasy bar. Baldyrǵandar fızıologııalyq jáne psıhologııalyq turǵyda damymaı qalǵan. Tipti ózdiginen júrip-tura almaıdy, keıbireýi óz betterimen tamaqtanýǵa qaýqarsyz. Balalardyń ákesi I.T.Afateev bıyl aqpan aıynda «Bogatyr kómir» JShS merdigerlik uıymyna jumysqa ornalasqan. Ol alkogoldik ishimdik ishetin adam retinde esepke alynǵan. Al zaıyby eshqaıda jumys istemeıdi. Anasy men balalary Aqsý qalasynyń emhanasyna tirkelgen. Biraq balalarǵa múgedektik belgilenbegen. Kópbalaly otbasynyń járdemaqysyn alyp kelgen. Ekibastuz qalasyna kóship kelgennen beri áleýmettik jáne medısınalyq kómek alý úshin birde-bir mekemege júginbegeni anyqtaldy. Qamqorshylyq sektorynyń mamandary azyq-túlik jáne sabyn, jýý quraldarymen kómek kórsetti. Balalardyń anasy L.V.Zeınalovamen áńgime júrgizip, «Neke jáne otbasy (erli-zaıyptylyq) týraly» zańyna sáıkes, kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý jónindegi quqyqtar men mindetter túsindirildi. Turǵyn úı men turmystyq jaǵdaıdy jaqsartý úshin merzim berildi. 9 aqpanda balalar Ekibastuz qalalyq aýrýhanasyna ornalastyrylyp, keıin oblystyq balalar aýrýhanasynyń ınfeksııalyq bólimshesine aýystyryldy. Balalar aýrýhanada anasymen birge jatyr. Atalǵan otbasynyń odan arǵy taǵdyry, olarǵa qajetti kómek kórsetý máselesi emdelýden ótkennen keıin qaralatyn bolady, – dedi Márııam Adasbaeva.
Buǵan deıin Ekibastuz qalasyndaǵy medısınalyq mekemelerdiń birde-birine mundaı balalar tirkeýge alynbaǵan jáne medısınalyq kómekke júginbegen. «Dárigerlerdiń tarapynan kómek bolmaýynyń sebebi – osy», dep túsindirdi jergilikti ákimdik basshylyǵy.
Aqsý qalalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri Maqsat Muqashevpen de tildesýdiń sáti tústi.
– Olar Aqsý qalasynyń Tórtqudyq aýylyna 2019 jyldyń mamyr aıynda kóship kelip, shildede qaıta ketip qalǵan. Alǵash kóship kelgen kezde jergilikti medbıkeler aýyldyq ambýlatorııaǵa tirkeýge alǵan bolatyn. Al odan keıin qaıta kósherde qaıda ornalasatyny týraly eshkimge habar bermegen. Bizdiń medbıkeler qaıda kóshkenin bilmedi, – deıdi bas dáriger.
Ekibastuz qalalyq bilim berý bóliminiń balalar quqyǵyn qorǵaý sektorynyń meńgerýshisi Dınara Ahmetovanyń sózine súıensek, atalǵan otbasynyń balalary týraly málimet Ulttyq bilim berý derekteri bazasynda joq. Sondyqtan mektep jasyndaǵylary mektepke, odan kishileri balabaqshaǵa alynbaǵanyn aıtady.
– Ekibastuz qalasynda osyndaı otbasy turatynyn, onda mektep jáne balabaqsha jasyndaǵy balalary bar ekenin polısııadan aqparat kelgende ǵana bildik. Eger ata-anasy qalalyq bilim berý bólimine ózderi júginip, qajetti qujattaryn kórsetken jaǵdaıda bizdiń muǵalimder úıine baryp oqytatyn edi. Mysaly, qazirgi tańda 60-tan astam oqýshyǵa sondaı júıede bilim beremiz. Endigi kezekte, emhanadan shyǵýyn jáne dárigerdiń qorytyndy anyqtamasyn kútemiz. Sodan keıin bilimmen qamtylady. Buryn muǵalimder ár oqýshynyń úıine jeke-jeke baryp, ata-analarymen jáne otbasynyń áleýmettik jaǵdaıymen tanysatyn edi. 2017 jyldan keıin buǵan shekteý qoıylǵandyqtan, biz oqýshylardyń qandaı jaǵdaıda ómir súrip jatqanyn bilmeımiz, – deıdi Dınara О́mirbaıqyzy.
Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń baspasóz hatshysy Elmıra Temirǵalıevanyń sózine qaraǵanda, balalardan koronavırýstyń belgileri anyqtalǵan. Qazir dárigerlerdiń baqylaýynda.
– Balalar sońǵy eki jyldyń ishinde bir ret bolsa da dárigerdiń aldyna barmaǵan eken. Anasy «bárin ózim bilemge» salyp, óz betimen emdep kelgen. Sondyqtan jaǵdaılary kúrt tómendep ketken. Áıtpese, týǵanda denderi saý bolǵanyn aıtady. Qazirgi tańda oblystyq balalar aýrýhanasynyń ınfeksııalyq bólimshesiniń jaýapty mamandary balalarǵa qatysty barlyq zertteýler men taldaýlaryn ázirlep jatyr. Sonymen qatar dıetolog mamandar da óz keńesterin berýde. Sebebi uzaq ýaqyt ash bolǵan balalardy birden toıdyryp tamaqtandyrýǵa bolmaıdy. Qajet bolǵan jaǵdaıda respýblıkadan bilikti mamandardy shaqyrtamyz. Oǵan deıin MRT jáne KT apparattaryna túsirip, qorytyndylaryna zer salatyn bolamyz, – dedi E.Temirǵalıeva.
Oryn alǵan jaǵdaıǵa qatysty oblys ákiminiń orynbasary Aızada Qurmanova da pikir bildirip, otbasynyń osyndaı jaǵdaıǵa deıin jetýine kináli adamdar anyqtalǵan jaǵdaıda jaýapkershilikke tartylatynyn aıtty.
– Bul jaǵdaıǵa baılanysty, birinshi kezekte, baldyrǵandarǵa medısınalyq jáne psıhologııalyq kómek kórsetilip, qalyptasqan otbasylyq ahýaldyń sebepteri anyqtalyp jatyr. Quzyrly organdarǵa kináli tulǵalarǵa qatysty dereý shara qoldaný tapsyryldy. Másele baqylaýda bolady. Zań jaǵynan bolsyn, áleýmettik jaýapkershilik turǵysynan da ata-ananyń bala aldyndaǵy mindeti birinshi turady. Sondyqtan jaǵdaıǵa birjaqty qaramaǵan jón. Bilim men densaýlyq salasynyń ókilderi monıtorıng júrgizgende, kóbinese úlkenderdiń aıtqanyna súıenip esik aldynan, bosaǵadan qaıtatyny belgili. Úı ishine sebepsiz kirýge taǵy bolmaıdy. Bul máseleni jan-jaqty taldap, saraptap, obektıvti baǵa bergen durys, – dedi Aızada Amangeldiqyzy.
Oblys ákimi Ábilqaıyr Sqaqov Ekibastuz qalasyna arnaıy baryp, shuǵyl jıyn ótkizdi. Aımaq basshysy mundaı keleńsizdikke jol bergen Aqsý jáne Ekibastuz qalalary basshylarynyń, jaýapty mekeme basshylarynyń jumysyn synǵa aldy. Qos shahardyń ákimine sógis jarııalady.
– Osy kórinis arqyly bir otbasynyń nemese qoǵamnyń tutas máselesin zerttep, taldaýǵa bolady. Jaýapty mekemeler bir-birimen tyǵyz baılanysta jumys istemeıdi. Kúrdeli jaǵdaıǵa tap bolǵan kez kelgen otbasyny anyqtaý, olardy qalypty ómir jaǵdaıyna qosý – memlekettik organdardyń basty maqsaty, – dedi Á.Sqaqov.
Negizgi jaýapkershilik ata-ananyń moınynda bolý kerek ekeni ras. Biraq quzyrly organ ókilderi japan dalany emes, qalanyń qaq ortasyn meken etken jas otbasynyń jupyny kúıinen habardar bolýy mindetti de shyǵar. Bul – qoǵamnyń pikiri. Siz ne deısiz?
Pavlodar oblysy
