Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Professor, ádisker ǵalym Nursha Orazahynovanyń tól tehnologııasynyń negizinde uıymdastyrylǵan is-sharaǵa Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasynyń prezıdenti Ǵanı Beısembaev, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń prorektory, akademık Dıhan Qamzabekuly, Májilis depýtaty Maqpal Tájmaǵambetova bastaǵan bir top til janashyrlary qatysty. Semınar barysynda otandyq tehnologııanyń zerthanasyn respýblıkalyq deńgeıde jandandyrý máselesi jan-jaqty talqylandy. Jıynda Eýrazııa gýmanıtarlyq ınstıtýty qazaq jáne orys fılologııasy kafedrasynyń meńgerýshisi L.Dáýrenbekova, Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til – qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń» qyzmetkeri J.Ysqaqova, «Qazaq tili» jáne «Qazaq ádebıeti» zerthanasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri G.Kenjebaeva, osy zerthananyń ǵylymı qyzmetkeri Á.Qulmaǵanbet, Bilim berýdi jańǵyrtý ortalyǵy basshysynyń orynbasarlary S.Daýeshova men D.Baıtasov bilim berý úrdisindegi «Satylaı keshendi oqytýdyń» mańyzdylyǵy men qajettiligin aıtyp, naqty usynystaryn jetkizdi.
Máselen, №52 mektep-gımnazııasynyń dırektory Ulbosyn Baıtasova «Satylaı keshendi oqytý» tehnologııasy boıynsha bilim alyp júrgen bastaýysh synyp oqýshylarynyń qazaq tili men ádebıeti ǵana emes, ózge de pánder boıynsha únemi úzdikterdiń qatarynda kórinip kele jatqanyn maqtanyshpen jetkizdi. Muny semınar barysynda árbir dybys pen sózge, sóılemge leksıkalyq, grammatıkalyq, sózjasamdyq taldaý jasap bergen mektep oqýshylary naqty dáleldep berdi.
Búginde tól tehnologııa qazaq tili men ádebıeti ǵana emes, barlyq pánderge qarqyndy túrde engizilip keledi. «Satylaı keshendi taldaýda» balany oılanta otyryp este saqtaý, este saqtaý arqyly qııaldatý jáne qııaldatý arqyly logıkalyq turaqtylyqty qalyptastyratyn ózindik forma aıqyn kórinedi. Tehnologııa avtory N.Orazahynova Alash arystarynyń muralaryn jańǵyrta otyryp, jasaǵan tól tehnologııanyń tarıhyna qysqasha toqtala kelip, bilim berý júıesindegi ádis jáne ádisnama jónindegi, pikirlerin ortaǵa saldy. Professordyń shákirtteriniń biri L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ prorektory Dıhan Qamzabekuly oqýshylardyń bilimine tánti bolǵanyn aıtyp: «Bul oqýshylardy fılologııa fakýltetine emtıhansyz qabyldar edim», degen júrekjardy lebizin bildirdi.
L.Dáýrenbekova qazirgi tańda til bilimi salalary boıynsha jańartylǵan bilim berý mazmunynda grammatıkany jeńil úıretý kerek degen pikirdiń kereǵar tustary bar ekenin, bul tehnologııa arqyly grammatıkany tereń úıretýge bolatynyn aıtty. «Sebebi pán olımpıadasynda oqýshylar úshinshi tapsyrma – grammatıkalyq taldaýlardy oryndaýda kóp qatelik jiberedi. Sondyqtan «Satylaı keshendi oqytý» tehnologııasyn bilim berý prosesinde qoldanýdy qajet», deıdi ol.
Al Májilis depýtaty M.Tájmaǵambetova ana tili arqyly tarıhyn, ádebıetin tereń uǵynyp, mazmuny men tildik qurylymyn erkin taldap turǵan baldyrǵandardyń bolashaǵy jarqyn bolaryna senim bildirdi. «Elimizdiń bilim berý júıesindegi olqylyqtardy sóz etkende, ulttyq qundylyqtarǵa negizdelgen zamanaýı oqý-tárbıe úrdisiniń joqtyǵy anyq baıqalady. Bilim berý baǵdarlamalary, oqýlyqtar, muǵalim sapasy ózekti máselege aınalǵany qashan? Memlekettik tildi damytýda daıyn turǵan osyndaı keshendi jobalar memleket nazarynan tys qalmaýǵa tıis. Búgin biz tilderi anyq, óleńdi mánerlep oqyp turǵan balaqaılardyń boıynan tilge degen qurmetti, erik-jiger men batyldyqty kórdik. Sebebi olar birinshi synyptan bastap Alash zııalylary A.Baıtursynuly, J.Aımaýytuly, M.Jumabaıuly, T.Shonanulynyń pedagogıka, psıhologııa, ádisteme salasyndaǵy oı-tujyrymdaryn boıyna sińirip keledi. Bul rette osy tehnologııanyń balalar úshin taptyrmas qazyna ekenin sezinip, qoldanysta ıgiligin kórip otyrǵan mektep ujymy bilim sapasy jaǵynan áldeqaıda utyp otyr», dep atap ótti depýtat. Ol til tazalyǵy, balanyń oılaý júıesi men rýhanı tanymdyq qasıetin damytyp, ulttyq qundylyqtardy uǵynýda tól tehnologııany jappaı qoldanysqa engizý ýaqyttyń suranysyna sáıkes keletinin aıtyp, osyǵan qatysty usynystardy Bilim jáne ǵylym mınıstrligine joldaıtynyn jetkizdi.
