Halyq aldynda ıllıýzııa jasap, kúni ótip bara jatqan tájirıbeni sandyqtan shyǵaryp, shańyn qaǵyp, ony qaıta paıdalanýdyń múmkin emestigin bilemiz. Barlyq salada ashyqtyq kerek, barlyq saladan sol sáttegi ýaqyttyń lebi esilip, áseri jańǵyryp turý kerek. Sonsha qıyn bolsa da shyndyqty aınalyp ótýge bolmaıdy.
Jalpy, qańtar oqıǵasynan beri álem nazary bizdiń eldegi saıası oqıǵalarǵa baǵyttalyp otyrǵanyn bilip otyrmyz. Memleket basshysynyń buqaralyq aqparat quraldaryna degen kózqarasy, jýrnalıstıkanyń qoǵamdaǵy rólin túsinýi osynaý mańyzdy áleýmettik-mádenı saladaǵy memlekettik saıasatty aldyn ala aıqyndap beredi. Qazir áleýmettik ekonomıkalyq-saıası kontentke degen suranys joǵary, al suhbat, dıalog bılik pen azamattyq qoǵamnyń ıntegrasııasyn jyldamdatatyn forma retinde qarastyrylady. Memlekettiń bolashaǵyna qaýip tónip turǵan kezde qoǵam El basshysynyń jýrnalıstermen kezdesýlerine, buqaralyq aqparat quraldaryn saıası maqsattarǵa jetý quraly retinde paıdalanýdaǵy belsendilik dárejesine deıin nazar aýdarady.
Taǵy bir baıqalǵany – Prezıdent jýrnalıstıkadaǵy suhbat formasyn mańyzdy máseleler boıynsha memlekettiń ustanymyn túsindirip berýdiń múmkindigi dep qabyldaıtyny. Halyqaralyq tájirıbede jıi qoldanylatyn mundaı tásildi biz sońǵy jyldary tym resmılendirip aldyq. Jattandylyqtyń shekpeninde tyǵylyp qalatyn mundaı suhbattarǵa halyq nazar aýdarmady, qoǵamnyń nazaryn aýdarýǵa sebep bolǵan faktor da bolmady. Bul joly Memleket basshysynyń suhbatynan árkim ózine qajetti messedj tapty. Ashyp aıtylǵan, astarlap aıtylǵan pikirlerdiń jańǵyryǵy qoǵamda keńinen sóz bolýda.
Aldaǵy ýaqytta BAQ pen bılik arasyndaǵy baılanys jańa baǵytta damıdy. Bul meniń óz oıym. Suhbat alýdy oılaǵan árbir jýrnalıst nemese jýrnalıske suhbat berýdi josparlaǵan sheneýnik «aradaǵy áńgime qoǵamǵa qandaı áser etedi?» degen másele tóńireginde oılanýy kerek.
Memleket basshysynan bastap úkimet múshelerimen aradaǵy áńgime osy formatta damıdy. BAQ ta, bılik te bul múmkindikti paıdalanady dep oılaımyn.
Prezıdent suhbatynan Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaev tusyndaǵy jaıttarǵa qatysty oıyn ashyp aıtýy Memleket basshysyna aýyr ekenin baıqadyq. «Áleýmettik jelilerde Tuńǵysh Prezıdent týraly túrli pikirler aıtylyp jatyr. Qansha adam bolsa, sonsha pikir bar degendeı. Memleket basshysy retinde Nursultan Nazarbaevtyń 30 jyldyq eńbegin joqqa shyǵarmaımyn. Bul – tarıhqa qurmetsizdik. Eger Tuńǵysh Prezıdenttiń qatelikteri bolsa, onda budan jas basshylar sabaq alýy kerek», dedi Q.Toqaev. Budan basqa sózdiń salmaǵy joq ekenin kózi qaraqty oqyrman túsinedi dep oılaımyn.
Memleket basshysynyń ustanymy men stılindegi dıplomatııalyq saqtyq ázirge óziniń mıssııasyn atqardy. Dál qazirgideı kúrdeli kezde Memleket basshysynyń suhbaty saıası qujattyń salmaǵyn kóterip tur. Sebebi suhbat arqyly el kútken suraqqa jaýap berildi. Tipti aldaǵy onshaqty jylda ashylmaıdy dep kelgen biraz máselelerdi ashyp aıtty. Mysaly, Prezıdent Konstıtýsııa boıynsha eki merzim boıy qyzmet ete alatynyn jáne bul talapty buzýǵa bolmaıtynyn aıtyp, «Tuńǵysh Prezıdent týraly» QR Zańyna synı turǵydan túsinikteme berdi. Mundaı zańdardyń aldaǵy ýaqytta qajet bolmaı qalýy múmkin ekendigi de aıtyldy. Sondyqtan Úkimetke nemese halyqpen baılanystyń burynǵy tásilinen aıyrylyp qalǵysy kelmeı júrgen sheneýnikterge «kózildirigin» aýystyryp, eki jaqqa da tıimdi formany qalyptastyrýdan ózge jol joq. Qysqasy, qańtardaǵy oqıǵalarǵa el tarıhyndaǵy eń qaıǵyly oqıǵa degen baǵa berildi. Prezıdent usynatyn jańa reformalaryn kúzdi kútip otyrmaı-aq Naýryz aıynyń ortasyna josparlanǵan halyqqa Joldaýynda aıtatynyn aıtty. «Men bastapqyda jańa saıası reformalardy kúzde jarııalaımyn dep oılaǵam, biraq saıası reformalardy naýryzdyń ortasynda halyqqa Joldaýymda usynatyn boldym. Qazirgi tańda jurt reformalardy zor úmitpen kútip otyrǵanyn bilemin. Sondyqtan «Jańa Qazaqstandy birge quraıyq» dep úndeý joldadym. Onda aıtylǵan máselelerdi kópshilik qoldap otyr», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qańtar aıynan bergi ýaqyttaǵy ózgerister jańarýdyń basy ekeni baıqalady. Mundaı jańarýǵa bet alǵan qadamnyń quny qymbat ekenin kórip otyrmyz. Jańa men eskiniń arasyndaǵy kúrestiń jańǵyryǵyn sezip júrmiz. Elimizdegi iri alpaýyt kompanııalardyń jalyna jarmasyp, úles alyp kelgen deldal kompanııalardyń attary atalyp, áshkerelenip, olarmen kelisimder toqtatylyp jatyr. Kóleńkedegi «alpaýyttarmen» kúresý ońaı emes.
Memleket basshysy Qazaqstannyń bolashaǵy úshin, jastardyń bolashaǵy úshin táýekelge bel býyp otyr. Saıası elıta evolıýsııalyq jolmen jańaryp jatyr. Qateliktiń quny aýyr. Dál qazir halyqtyń qoldaýy el úshin de, Prezıdent úshin de mańyzdy.
Edýard POLETAEV,
saıasattanýshy
ALMATY
