Joǵaryda aıtyp ótken másele búginde barsha adamzatqa ortaq sekildi. О́ıtkeni jasymyz da, kárimiz de, jańa týǵan balaǵa deıin qos janarymyzdy ekrannan táýliktep taıdyrmaımyz. Sodan kóz qurǵaıdy, buldyraıdy, ashıdy, budan keıin kózdiń kórýi nasharlaıdy. Mundaıda oftalmologter ádette kózge tamyzatyn tamshylardy (ıaǵnı dárilik preparattardy) beredi. Árıne kóz tamshylarynyń dárilik quramy ábden klınıkalyq turǵyda zerttelip, tıimdiligi dáleldengen. Onsyz qoldanysqa jiberilmeıdi. Degenmen terapııada, preparattardyń kúshi, quramy ǵana emes, emdeýdiń joly da úlken ról oınaıdy. Máselen, dárigerińiz sizge kózdi qurǵatpaıtyn kóz tamshylaryn kúnine 4-5 ret tamyzýdy tapsyrdy. Biraq siz jumys arasynda umytyp ketýińiz múmkin. Nemese siz dárigerdiń aıtqanyn buljytpaı oryndaǵannyń ózinde dárilik suıyq preparat kóz jasymen birge syrtqa shyǵyp ketedi. Sondyqtan emniń paıdasy az, bolmasa nátıjesi tym tómen bolady. Qazaqstandyq ǵalym, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetiniń hımııa PhD doktory Gýzel Abılova osy máseleniń sheshimin tapty. Ol birneshe jyldyq zertteýleriniń nátıjesinde kózge arnalǵan polımerli plenkalar jasady.
«Barlyǵy 2016 jyly Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń doktorantýrasyna túsken kezde bastaldy. Bıopolımerler negizinde plenkalyq materıaldar túrindegi dárilik formalardyń damýy meniń ǵylymı qyzyǵýshylyǵymdy oıatty. Osyǵan deıingi zertteýlerdi zerdeleı kele, polımerli plenka kózdiń, murynnyń, aýyzdyń shyryshty qabattaryna qoldanýǵa arnalǵan preparattardy jasaýǵa jaqsy platforma bolýy múmkin ekenin bildim. Plenkalar dárilik zattardyń dozasyn jáne shyǵynyn aıtarlyqtaı azaıta alady. О́ıtkeni olar tikeleı patologııalyq aımaqqa nemese oǵan múmkindiginshe jaqyn jerde qoldanylady. Qazaqstandaǵy farmasevtıkalyq naryqta qoljetimdi oftalmologııalyq preparattardyń kóbi bıojetimdiligi tómen kóz tamshylary túrinde bolǵandyqtan, oftalmologııalyq dárilik plenkalardy jasaý ıdeıasy oıǵa keldi», deıdi keıipkerimiz.
Ǵalymnyń aıtýynsha, kózge arnalǵan dárilik tamshylardyń negizgi kemshiligi – emdik merziminiń qysqa bolatynynda. Iаǵnı joǵaryda túsindirilgendeı, tamshylar kóz jasymen qosa aǵyp, bolmasa basqa da túrli sebeppen syrtqa shyǵyp ketedi. Sodan emdik preparat qysqa merzimde ǵana áser ete alady jáne az bóligi ǵana qalady.
«Biz jasaǵan polımerli kóz plenkalary túrindegi qatty dárilik nysandardy paıdalaný atalǵan kemshilikterdi joıady. Sebebi kóz plenkasy tómengi qabaqtyń astyna salynady. Kóz jasy suıyqtyǵymen baılanysta bolǵan kezde plenka kóz ishinde birte-birte erıdi jáne preparat uzaq ýaqyt boıy shyǵarylady. Sondyqtan preparattyń emdik áseri plenka tolyǵymen erigenshe saqtalady. Sońǵy 5 jylda biz osy baǵytta tynbaı eńbek etip kelemiz. Biz qazirdiń ózinde mıkrobqa qarsy agenttermen biriktirilgen oftalmologııalyq polımerli plenkalardy ázirledik. Tájirıbelerdiń nátıjeleri mundaı plenkalardyń kózdiń qabyný aýrýlaryn emdeýde qoldanýǵa jaramdy ekenin kórsetti», deıdi G.Abılova.
Jas ǵalym, ókinishke qaraı, otandyq dárihanalarda mundaı dáriler, ıaǵnı polımerli plenkalar joq ekenin jetkizdi. Sheteldik farmasevtıkalyq naryqta keıbir qosymshalar úshin analogtar bar, biraq onyń ózi barlyq damyǵan elde joq.
«Shetelde bul baǵyt jaqsy damyp keledi. Sebebi mundaı polımerler adam aǵzasyna zııansyz. Qazir ımporttalǵan farmasevtıkalyq naryqta polımerlerge negizdelgen kóz dári-dármekteriniń túrleri bar. Biz ázirlegen ónimniń qolda bar analogtardan basty aıyrmashylyǵy – polımerli kompozısııanyń quramynda. Bizdiń polımerli plenkalar gellan jáne polıoksazolın qospalary negizinde jasaldy. Bul polımerli komponentterdiń araqatynasynyń ózgerýine baılanysty bosatylǵan dárilik preparattyń mólsherin retteýge múmkindik beredi. Daıyndalǵan kóz plenkalary 4-6 saǵat ishinde emdik áserin bere alady. Sıprofloksasınmen keń áser etetin antıbıotıkpen ázirlengen dárilik plenkalar bakterııalyq sıpattaǵy kóz aýrýlaryn emdeýge keletinin kórsetti. Zertteý nátıjeleri týraly ǵylymı maqalamyz birinshi kvartılge kiretin halyqaralyq joǵary reıtıngtegi European Polymer Journal jýrnalynda jarııalandy», deıdi keıipkerimiz.
«Chitosan/poly(2-ethyl-2-oxazoline) films for ocular drug delivery: formulation, miscibility, in vitro and in vivo studies» ataýly aǵylshyn tilindegi zertteý maqala – jas ǵalym bastaǵan birneshe zertteýshiniń (Abilova G.K., Kaldybekov D.B., Ozhmukhametova E.K., Saimova A.Zh., Kazybayeva D.S., Irmukhametova G.S., Khutoryanskiy V.V.) birlesken jumysy.
Jas ǵalym aldaǵy ýaqytta dári-dármektiń áser etý ýaqytyn múmkindiginshe uzaq ýaqytqa (shamamen 12-24 saǵatqa deıin) arttyrýdy kózdep otyr. Sonymen qatar polımerli plenkalarǵa patent alý da josparynda bar. Atalǵan jobasy G.Abılovanyń ózi eńbek etetin A.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetiniń grantyna ıe bolǵan. Bolashaqta respýblıkalyq konkýrstarǵa usynbaq.
