Mysaly, «brend» degen sózdi ana tilimizge myqtap turyp engizip aldyq. Kerek deseńiz, bul sózge əbden baýyr basyp ta kettik. Baıyrǵy ózimizdiń «asyl», «jaýhar» dep joǵary baǵada aıtylatyn qundy sózderimizdi belinen bir syzyp tastadyq ta onyń ornyna ózgeniń osy bir «brend» sózin qasterlep əkelip, qurmetpen qondyryp qoıa saldyq. Bul sózdi qazir úlken de, kishi de, ne bir jaqsy men jaısań da, tipti ǵalymdarymyzdyń ózderi de qymsynbastan qoldana beretin boldy.
Bir bul emes, sol sııaqty tilimizdegi ədemi de aıshyqty, uǵynyqty da unasymdy «baıqaý» degen baıyrǵy ata sózimizdi ózimiz qoldan «kastıng» degen ózgeniń taǵy bir sózine op-ońaı jyǵyp bere saldyq. Sondaı-aq «hıt» degen sózdi de kúndelikti sóz arasy bylaı tursyn, tipti baspasózimiz ben teledıdarymyzda da jıi paıdalanatyn bolyp júrmiz. Əsirese telehabarlardyń qaı-qaısysynda bolsyn jəne sol habarǵa qatysýshylardyń aýyzdarynan da osy «hıtti» jıi estımiz. Sol habardy júrgizip otyrǵan da, efırge daıyndap, oǵan ruqsat berip otyrǵan da qazaqtar. Sol túrli ən baıqaýlaryna ózimizdiń ozyq dep tanylǵan óner maıtalmandarymyz ben bilim, parasaty mol degen jastarymyz tórelik aıtyp, qazylyq jasaıdy. Sonda solardyń eshqaısysy: «Oý, biz «hıt» dep neni aıtyp otyrmyz?» dep selt etpeıdi ǵoı. Bulaısha ózimizdiń tól sózimizdi ózge tilderge jutqyzyp qoıyp otyrǵanymyz, bəlkim, ulttyq ıdeologııamyzdyń əlsizdiginen be eken? «Hıt ən jazamyz» degendegi hıttiń ornyna «úzdik» , «əsem», «əýezdi» degen sózderdi nege qoldanbaımyz? Əlde ulttyq tilimizdiń baıyrǵy túp-tórkinin saralap, taza qoldanýǵa óremiz jetpeı me?
Iə, aıta bersek, tilimizge joldan qosylyp, barynsha shubarlap jatqan sózder kóp-aq. О́kinishtisi, solardy erkin qabyldap, ózimizdiń tilimizde bar baıyrǵy asyl sózdermizdi taptap ótip bara jatyrmyz! Qysqasy, óz tilimizge ózimiz tolyqqandy janashyrlyq tanyta otyryp, til sııaqty basty ulttyq qundylyqtarymyzdy saqtaı bilý – ərbirimizdiń basty boryshymyz ekenin esten shyǵarmaıyqshy!
Serikbaı TURJAN,
Báıdibek aýdanynyń qurmetti azamaty
Túrkistan oblysy
