Innovasııalyq damý jańa bıikterge jeteleıdi

Ǵylymdy damytýǵa memleket tarapynan jasalyp otyrǵan qam­qorlyq jas ǵalymdardyń sa­nynyń artýyna jáne ǵylymı izdenisterde daryndy jastardyń zııatkerlik áleýetin keńinen paı­da­lanýǵa múm­kindik beredi. Onyń dáleli, bıyl elimizdiń 500 ǵalymy álemniń eń úzdik ǵylymı ortalyqtary men jo­ǵa­ry oqý oryndarynda «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha ǵylymı taǵylymdamadan ótýge múmkindik aldy. Solardyń qatarynda Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedago­gıkalyq ýnıversıtetinen 14 ǵalym­nyń bolýy – professor-oqytýshylar quramynyń ǵylymı áleýetiniń joǵary ekendigine dálel bola alady. Bul bir jaǵynan memleket tarapynan bilim men ǵylymǵa degen qoldaýdyń erekshe ekenin kórsetedi.

Joǵary bilikti kadrlar daıarlaý­daǵy sony serpilis – ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men joǵary oqý oryndarynyń ıntegrasııasyn tıimdi etý jolynda Bilim jáne ǵy­lym mınıstri Ashat Aı­ma­ǵam­be­tov­­tiń bastamasymen qabyl­dan­ǵan birqatar mańyzdy sharalar der edik. Usynylǵan sharalardyń bas­ty artyqshylyǵy – ǴZI men ýnı­ver­sıtetterdiń kadrlyq, materıal­dy-tehnıkalyq, zııatkerlik áleýetin sapaly maman daıarlaýda barynsha birlesip paıdalanýǵa jaǵdaı jasaýy. Mundaı ıntegrasııa joǵary oqý orny júıesiniń stýdentterge bilim berip qana qoımaı, olardyń múmkindikterin ǵylymı salada is­ke asyrýyna yqpal etý, ǵylymı-zert­teý ınstıtýttarymen birge bi­lim berý baǵdarlamalaryn ázirleý, dıssertasııalyq keńes jumysyn bir­lese júrgizýge qol jetkizedi. Ýnı­versıtettiń Fılologııa jáne kóptildi bilim berý ınstıtýty osy rette A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtymen, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtymen ıntegrasııalyq yntymaqtastyq ja­­saý jolynda jan-jaqty jumys atqarýda.

Abaı ýnıversıtetiniń kommer­sııalyq emes aksıonerlik qoǵam nysanyna ótýi akademııalyq erkindik alýǵa múmkindik berdi. О́tken jyldyń aıaǵynda Abaı ýnıversıtetiniń 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan jańa Damý strategııasy tanystyrylyp, keleshektegi mindetter men damý basymdyqtary: akademııalyq artyqshylyq, pedagogıkalyq zertteý ýnıversıtetine transformasııalaný, oqytý ádistemesi, oqytý tehnologııalaryndaǵy ınnovasııa, «úıdegi ınternasıonaldandyrý», mekteptermen yntymaqtastyq ornatý, oqytýdyń sıfrly ekojúıesin qurý, jumys berýshilerdiń jas mamandardy kásibı daıyndaýǵa qatysýyn qamtamasyz etý jáne taǵy basqa salalardaǵy perspektıvalyq quzyrettilikter aıqyndaldy.

Osyǵan sáıkes ınstıtýtta bilim berý baǵdarlamalaryn daıyndaý­da jumys berýshilerdiń talaptary esepke alynyp, praktıkaǵa baǵdarlanǵan mamandardy daıyndaý jolǵa qoıyldy. Aıtalyq, qazirgi tańda dýaldy oqytýdyń talaptaryna sáıkes 4-kýrs stýdentteri kásibı biliktiligin shyńdaý úshin mektepterde 1 jyl boıy tájirıbeden ótedi. Osylaısha, bilim alýshylar oqýdan qol úzbeı, ıaǵnı ýnıversıtette aptasyna eki kún oqyp, qalǵan kúnderin mektepte ótkizip, bolashaqta sapaly jáne tabysty jumys isteýi úshin barlyq qajetti quzyretterge ıe bola alady. Sonymen birge jekelegen pánder boıynsha teorııalyq jáne praktıkalyq sabaqtardy ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynda, til úıretý ortalyqtarynda ótkizý qolǵa alynbaq, bul keıin túlekterdiń osy mekemelerde jumysqa ornalasýyna múmkindik beredi.

Qazir ınstıtýt bakalavrıattyń 15, magıstratýranyń 13 jáne dok­torantýranyń 10 bilim berý baǵ­darlamasy boıynsha mamandar daıar­laıdy. Instıtýt álemniń 20-dan asa eliniń jetekshi ýnıver­sıtetteri jáne uıymdarymen árip­testik baılanys ornatqan, 2012 jyldan beri «Orys tili men ádebıeti» mamandyǵy boıynsha qos dıplom berý baǵdarlamasyn Polshanyń Slýpsk qalasyndaǵy Pomorsk akademııasymen birge sátti júzege asy­ryp keledi. Strategııalyq damý josparyna sáıkes aldaǵy ýaqyt­ta ınstıtýttyń basqa da bilim be­rý baǵdarlamalary boıynsha Aýs­trııa, Bolgarııa, Reseı, Estonııa, Túr­kııanyń jetekshi joǵary oqý oryndarymen qos dıplomdyq bilim berýdi júzege asyrý mindeti qoıyldy.

Stýdentterdiń áleýmettik, aza­mattyq belsendiligin damytý – kún tártibindegi mańyzdy máseleniń biri. Byltyr bilim alýshylardyń ǵylymı-shyǵarmashylyq qabiletterin damytý barysynda ınstıtýttaǵy jastar ortalyqtary men klýbtarynyń jumysy ózekten­dirildi. Nátıjesinde, stýdentke shoǵyrlandyrylǵan oqy­tý men tárbıe negizinde eń aldymen, qa­zir­gi stýdent jastardyń qyzy­ǵýshylyǵy men talap-tilekteri es­kerilip, «Kúltegin» stýdenttik shy­ǵarmashylyq birlestigi quryldy. Onyń quramyna engen «Úrker» stýdentter teatry, Abaimusic klýby, QALAMGER jas jýrnalıster klýby, ABAImedia ortalyǵy, «Abadan» sport klýby, «Aıdaı» bı klýbyn daryndy stýdent jas­tardyń ózderi basqaryp, jumys isteýde. Mınıstrlik tarapynan al­daǵy ýaqytta stýdentterdiń oqý sa­lasyndaǵy jetistikterin ǵana emes, sonymen birge ıntegrasııalanǵan áleýmettik GPA baly, ıaǵnı qoǵamdyq jáne volonterlik jumystarǵa qatysý deńgeıin esepke alý júıesin engizýdiń tetikteri qarastyrylyp jatqany qýantyp otyr. Sebebi tereń bilimi, joǵary kásibı biliktiligimen qosa, jalpyadamzattyq jáne rýhanı qundylyqtardy boıyna sińirgen, azamattyq ustanymy joǵary, bel­sen­di mamannyń qoǵamǵa, eldiń damýy men órkendeýine tıgizer paıdasy kóbirek ekenin jaqsy túsinemiz.

Qoryta aıtqanda, jahandaný úrdisi qarqyn alǵan zamanda joǵary bilim berý men ǵylym salasyndaǵy damýdyń ınnovasııalyq baǵyttary óz jemisin berýde. Aldaǵy ýaqytta Bilim jáne ǵylym mınıstrligi tarapynan aıqyndalǵan mindetterdi iske asyrý jolynda barlyq áleýet­ti jumyldyrý – sapaly kadr­lar daıarlaýdyń negizi bolaty­ny anyq.

Alýa TAŃJARYQOVA,

Abaı atyndaǵy QazUPÝ

Fılologııa jáne kóptildi bilim berý  ınstıtýtynyń dırektory,

fılologııa ǵylymdarynyń doktory