QARAShYǴANAQ DEMEÝShILIGIMEN

“Qarashyǵanaq munaıgazkondensaty” ken orny týraly negizgi kelisimniń ónim bóliminde “Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.” (KPO) halyqaralyq konsorsıýmynyń jumysyndaǵy tehnologııalyq aspektilerden ózge Batys Qazaqstan oblysynyń áleýmettik damýynda ınvestorlardyń qatysýy týraly da anyqtalǵan bolatyn. Osyǵan baılanysty jyl saıyn KPO áleýmettik baǵdarlamalardy júzege asyrýǵa mıllıon dollar aqsha bóledi. Degenmen, kóptegen jobalar qujatta kórsetilgen kelisim-sharttar sheńberine syımaı qalyp, aıtylmaı jatady. Mysaly – demeýshilik qyzmeti. Konsorsıým demeýshilik qyzmetti de belsendi alyp júrýde. Merekege syı jasalý qalyptas­qan dástúr. Oǵan qosa máni men mańyzy úlken mereke bolsa, orny erekshe ekendigi taǵy bar. О́ndiriske jaqyn Bórli aýdanynyń aýyldyq jerlerinde turatyn 20 Uly Otan soǵysy ardageri men tyl eńbekke­rine shetel fırmalary alıansy sana­torıılerge joldama syılady. Taza aýa, jarqyraǵan kún jáne sý. Bunyń bári demalys ornynyń týra maǵy­nasyndaǵy quramdas bólikteri bolyp tabylady. Biz áńgime etetin osy demalys ornynda shynynda da taza sýdyń shıpaly qasıeti kez kel­gen dári men mıkstýrany almas­tyra ala­dy. Sanatorııdiń ataýy da sý aty­men birdeı “Aqjaıyq” dep atalady. Ádettegideı “Oraldyq” dep ata­latyn bul demalys orny áýelgide basqa demalys oryndarynan esh­qandaı aıyrmasy joq bolatyn. Ýaqyt óte kele, 80-shi jyldardyń ortasynda sırek mıneraldy sýlar­dyń kólemdi qory tabylǵan soń kúr­deli jóndeýden ótkizip, sanato­rıı-kýrort mártebesin aldy. Daǵ­da­rys qıyndyǵy “Aqjaıyqty” da aı­nalyp ótpedi. Osydan birneshe jyl buryn ǵana oblys ákimi Baq­ty­qoja Izmuhambetovtiń bastama­symen jáne tikeleı qatysýymen onyń ekinshi ashylýy boldy. Ob­lys­tyq bıýdjetten qarjy bólinip, oǵan jańadan turǵyn jáne emdeý kor­pýstary salynyp, aýmaǵy abat­tan­dyryldy. Eń bastysy – “Aq­jaı­yq” Oraldyń sol jaǵa­laý­yndaǵy salynyp jatqan “Qara­shy­ǵanaq-Oral” gaz qubyrynan birinshi ret tabıǵı gaz tartyldy. О́ńir úshin úlken mańyzy bar osynaý iri kó­lemdi jobanyń júzege asyrylýyna tapsyrys berýshi “Qarashyǵanaq Pet­rolıým Opereıtıng B.V.” eken­digin aıta ketý kerek. Osynaý jańǵyrýlar men ja­ńalyqtar turǵysynan qaraǵanda sa­na­torıı KPO-nyń ken orny pe­rımetrine qaraı ornalasqan aýyl­dar­da turatyn ardagerlerdiń dema­lysy men saýyǵýyna arnalǵan ten­derin utyp alýy zańdy da. KPO-nyń turǵyn halyqpen jumys isteý bóliminiń mamany Aqmaral Ádilo­vanyń aıtýynsha, ınvestorlardyń atalmysh demeýshilik baǵdarlamany qoldap kele jatqandyǵyna qatary­nan 6 jyl bolyp qalypty. Osy jyldarda saýyqtyrý orny óziniń básekege qabilettiligin is júzinde talaı dáleldedi. Al ondaǵy ujym sapaly medısınalyq qyzmetter usynady. Sondyqtan qarııalar bul jerde 3 apta boıy tek qana tıimdi em alyp qana qoımaı, ómirlik kúsh pen sergektik arqyly, shıraıdy, tyńaıa túsedi. Bıyl joba óz sheń­berin keńeıtip, muǵalimder úshin de 40 joldama satyp alyndy. Bala­qaılardyń jazǵy demalysyn durys qam­tamasyz etý de KPO-nyń turaq­ty tájirıbesine enip otyr. Oqý úzdikteri men ozattaryna qosa, mun­da kóp balaly jáne az qam­tyl­ǵan otbasylardyń balalary kiredi. Al ardagerler – erekshe qamqor­lyqqa alynady. Ústimizdegi jyly olardyń 30 astamy Uly Jeńis kúni merekesi qarsańynda KPO tarapy­nan syılyqtarǵa ıe boldy. Kom­panııa Bórli aýdanynyń estelik kitabynyń jaryq kórýine kómek­testi. Belgili data kúnin toılaýda mú­gedekter qoǵamy uıymyna kó­mek­tesip, Uly Jeńistiń 65 jyl­dyǵyna oraı Zelenov aýdanynyń Shapov kentinde ashylǵan memo­rıaldy eskertkish keshenin kúrdeli jóndeýden ótkizip berdi. KPO ókilderi ardagerlerdi úı­le­rinen saýyqtyrý-emdeý ornyna apa­ryp-ákelýdi de óz moıyndaryna al­ǵan. Bul 200 shaqyrymdy quraı­dy. Bul joly Berezovka kentinen kel­gen 20 adam demalyp qaıtsa, olar­­dyń ornyna Jarsýat aýyly­nyń turǵyndary keldi. Qalyptas­qan dástúr merekelik sharaǵa aı­na­lyp ketken sekildi, únemi kon­sert­tik baǵdarlamalarmen qosa júredi. Árkez olardyń sózderinde Qarashy­ǵanaq ákimshiligi men “Aqjaıyq­tyń” medısına qyzmetkerlerine de­gen zor alǵys seziledi. Sońǵy jy­l­dary qyzmettiń barlyq túri jaqsaryp kele jatqanyn sana­to­rıı dırektory Qaıdar Bazarálıev te joqqa shyǵarmaıdy. Ol “Aq­jaıyq” kórsetetin medısınalyq qyzmet sapasy tek elimizdiń ǵana emes, syrt elderdegi sanato­rıı­ler­men básekege túse alatyndaı deń­geıde ekendigine shúbá keltirmeıdi. KPO-nyń demeýshilik baǵdar­la­malarynda jergilikti turǵyndardyń talap-tilekteri de eskerilip oty­rady. Demeýshilik komıteti jumys jasaıdy, olar saýalnamalar júr­gi­zilip, jalpylama tyńdaýlar ót­kiziledi. Atalmysh aýyldarda ar­naıy keńester qurylyp, kom­pa­nııa­men tikeleı baılanysatyn bol­dy. Keńeske aýyldyń qurmetti azamattarymen jáne qarııalarymen qosa, KPO ókilderi kiredi. Mundaı tyǵyz qarym-qatynas halyqtyń mańyzdy degen problemalaryn sheshýge múmkindik beredi. Oǵan qosa, árbir jobanyń tıimdiligi, maq­sattylyǵy eseptelip, paıdaly ju­mystyń koeffısıenti bolja­na­dy. Mysaly, qazirgi tańda eko­no­mıkalyq qatysýy arqyly agrar­lyq bıznesti damytýdyń jańa baǵ­darlamasy qolǵa alynýda. Keıbir mektepterge jáne bilim berý oryn­darynda jóndeý júrgizýdi qarjy­lan­dyrý men avtobýspen qamtama­syz etý josparlanýda. Ken ornyna taıaý ornalasqan aýyldarda “So­laqaı” kóshpeli óner mektebi úlken tanymaldylyqpen qoldanylýda. Aýyl balalarynyń tańdaýynda da shek joq. Bular – sýret, sazbal­shyq­tan músin jasaý, músin, káde­syı daıyndaý, toqý, toqyma, tigin tigýler. Basqasha aıtsaq, “patsha kó­ńiliń bilsin” qaǵıdatyn usta­na­dy, ıaǵnı árkim óz qalaǵanymen aınalysady. Aýyl turǵyndary bul baǵdarlamany óte sátti shyqqan dep esepteıdi. Kóshpeli mekteptiń tá­jirıbesin eskere otyryp, KPO aǵ­ylshyn tilin fakýltatıvti oqytýǵa múmkinshilik qarastyrylýda. 2009 jyly KPO 45 uıymǵa qol­daý kórsetti. Negizgi basym ba­ǵyt – balalar men aǵa urpaqty qamqor­lyqqa alý bolyp tabylady Osy oraıda, ardagerlerdi saýyq­ty­rý men demalysyn uıymdastyrý eń uzaq merzimdik jobalar sanatyna kiredi. “Bizdiń alǵa qoıǵan maqsatta­rymyz – úlken, josparlarymyz – kóp”, – deıdi “Aqjaıyq” dırek­tory Qaıdar Bazarálıev. “Taǵy bir korpýsqa jóndeý júrgizilýde. Ol bitse jerlesterimizdi otbasylyq demalysqa da shaqyra alatyn bo­lamyz. Biraq bizde demalýshy­lardyń kópshiligi úlken jastaǵy adamdar. Men óz qyzmetkerlerime ardagerlerge óz ata-analaryńdaı qarap, mápeleńder dep aıtýdan jalyqpaımyn. О́ıtkeni, jaqsy kóńil-kúı de emniń bir túri”. Venera TÚGELBAI.