Kólik ındýstrııasy da ımportqa táýeldi. Mysaly, Hyundai Accent 2011 jyly 15 myń dollar edi, qazir de osy baǵada. Biraq úsh jyl burynǵy teńge baǵamy men qazirgi baǵany salystyrýǵa bolmaıdy. Biraq ımportqa, ımport dollarǵa táýeldi bolǵan soń amal joq. Zaman kóshi alǵa jyljyǵan saıyn tehnologııa da jańaryp jatyr. Kóliktiń tehnologııalyq jaǵynan jaraqtandyrylýy birinshi kezekte baǵasyna áser etedi.
Sońǵy úsh jylda logıstıka 3,5 myń dollardan 11,7 myń dollarǵa deıin qymbattady. Jańa tasymaldaýshylarmen kelisimshartqa jaqynda ǵana qol qoıdyq. Sodan keıin tasymaldaý baǵyty da ózgerdi. Buryn Qytaı arqyly tasymaldasaq, qazir Qıyr Shyǵys arqyly alyp kelýge májbúrmiz. Qytaı arqyly 30 kúnde jetse, jańa baǵytqa 45-60 kúndi joǵaltamyz. Baǵa eń aldymen lokalızasııaǵa, naryqtaǵy suranysqa táýeldi. Aınalymǵa shyqqan kólikterdiń sany kóbeıgen saıyn onyń ózindik quny arzandaıdy. Bizde bul múmkin emes.
Reseıde 1 myń adamnyń 300-inde kólik bar. Al Qazaqstanda 1 myńǵa shaqqanda 200 adam kólik tizgindegen. Sonyń 7-8 paıyzy ǵana kólikti salonnan satyp alady. Qalǵandary syrttan keletin eski kólikterdi alǵandy táýir kóredi. Demek qazaqstandyqtardyń kólikke degen qajettiligin eski-qusqy bolsa da ımport qanaǵattandyryp otyr. Al ımport kólik nege arzan degen máselege kelsek, oǵan da jaýap daıyn. Elimizde 3,5 mln-nan astam jeńil avtokóliktiń 12 paıyzy ǵana jeti jyl buryn zaýyttan shyqqan. Qalǵany eski. 20-30 jyldan asyp ketken kólikter bizde jetip-artylady. Al damyǵan elderde avtokólikterdiń eskisin ótkizedi, joıady. Kózin tapqandary – damýshy elderge asyryp jiberedi.
Bizdegi jaǵdaıdy olarmen salystyrýǵa tipten kelmeıdi. Qysqasy, Qazaqstan eski kólikterdiń murajaıyna aınaldy. Kólikti 100 paıyz ózimizde qurastyrsaq, baǵa arzandap ketedi deý qısynsyz. Bári lokalızasııaǵa baılanysty.
Degenmen kólik baǵasyn arzandatatyn múmkindikterdiń bárin qarastyryp jatyrmyz. Biz birinshi kezeńde dánekerleý, syrlaý, ekinshi kezeńde taǵy bir úlgini meńgerýdi josparlap otyrmyz. Osy jobany júzege asyrý úshin Hyundai Motor kompanııasymen kelissózder júrip jatyr.
Qazaqstanda da, Reseıde de kólik baǵasy dollar baǵamyna táýeldi. Qazir el ishinde deldal kompanııalar týraly áńgime kóp. Ortadaǵy deldaldar baǵa faktoryna áser ete me degen másele bizge de jumbaq. Biraq zańmen shektemegen soń olardyń jumysyn toqtatý múmkin emes. Mysaly, úıdi satqan kezde ony bir jyldyń ishinde kelesi adamǵa satpaý týraly shart bar. Al avtokólikterge qatysty ondaı shart joq. Sol sebepti zaýytqa kelip, kólik alyp, oǵan 10 paıyzdyq ústeme baǵa qosyp satyp júrgender jaıly jıi estımiz. Zańda qaralmaǵan soń olardyń jumysyn shekteý múmkin emes. Biz deldal kompanııalarmen jumys isteýge múddeli emes ekenimizdi taǵy da aıtqym keledi. Qazir Qazaqstannyń kez kelgen adamyna salonǵa kelip, avtokólikti óz baǵasyna alýyna múmkindik bar.
Beknur NESIPBAEV,
«Astana Motors» bas dırektory
