Tehnıka tapshylyǵy sharýalardy tyǵyryqqa tiredi
Qazirgi tańda Jambyl oblysynyń Baızaq, Jambyl, T.Rysqulov jáne Shý aýdandarynda kóktemgi dala jumystary bastalyp ketti. Jospar boıynsha bıyl 101,9 myń gektardy ıgerý kerek bolsa, búginde 2,1 myń gektar jerge aıdaý jumystary júrgizilýde. Sondaı-aq T.Rysqulov aýdanynda 545 gektar alqapqa jazdyq masaqty daqyldar sebilgen. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Erbol Jıenqulovtyń aıtýynsha, kóktemgi dala jumystaryna qajetti 77,9 myń tonna tuqym tolyqtaı daıyn. Sonymen qatar kóktemgi dala jumystaryna 7 317 dana aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy qatysatynyn jetkizdi. «Bıyl sharýashylyqtarǵa aqpan-mamyr aılaryna jalpy 10 920 tonna kepildendirilgen dızel otyny 194-208 teńge aralyǵynda bólinýde. Bıyl 52,4 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh egistik alqaptarǵa sebilip, 46,6 paıyzǵa tyńaıtý josparlanýda. Búginge 59 sharýashylyq tarapynan túsken ótinimge sáıkes, «Agrarlyq nesıe korporasııasymen» kóktemgi dala jumystaryna beriletin nesıe kólemi 437,1 mln teńgege jetti. Basqarma basshysy aǵyn sýdy tıimdi paıdalaný jáne sýarmaly sýdyń shyǵynyn azaıtý maqsatynda sý únemdeý tehnologııalaryn tıimdi paıdalanyp jatqanyn da jetkizdi. Sondaı-aq byltyr sý 40,5 myń gektarǵa jetkizilse, kelesi jyly 50 myń gektarǵa jetkiziletinin aıtyp, ýáde berdi. Bul rette sý únemdeý tehnologııalarynyń kólemin ulǵaıtý maqsatynda tıisti jumystar júrgizilýde. Máselen, 2022-2030 jyldary 52 myń gektarǵa Valley kompanııasynyń 1 myń birlik jańbyrlatyp sýarý qondyrǵylaryn lızıngke berý arqyly engizý kózdelýde. Atalǵan kompanııa tarapynan bıyl 50 jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysy 2,6 myń gektar alqapqa ornatylady. Bul arqyly jyldaǵydan da mol ónim alý josparlanyp otyr.
Máselen, byltyr Jambyl oblysynda aýyl sharýashylyǵy salasynda 426,6 mlrd teńgeniń ónimi óndirilse, bıyl bul kórsetkish 469,8 mlrd teńgege jetkizilmek. Sonymen qatar Erbol Jıenqulov ótken jyly asyraýshy salanyń negizgi kapıtalyna 29,6 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵanyn da aıtty. Al bıylǵy ınvestısııa kólemin 46,7 mlrd teńgege jetkizý kózdelip otyr.
«О́tken jyly 1 275 birlik aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary alynyp, 10,5 paıyzǵa jańardy. Bıyl ony 11 paıyzǵa jetkizemiz. Sonymen qatar 19,2 mlrd teńgeni quraıtyn 18 joba iske asyrylyp, 595 jańa jumys orny ashyldy. Endi jyldyń sońyna deıin quny 27,7 mlrd teńgeni quraıtyn 16 jobany júzege asyryp, 599 jumys ornyn quramyz», deıdi ol.
Árıne, munyń bári jaqsy. Alaıda jergilikti sharýalar eski tehnıkamen amaldap júrgenderin aıtýda. Máselen, Baızaq aýdanyndaǵy «Aqyljan-2017» aýyl sharýashylyǵy kooperatıviniń tóraǵasy Asylbek Meıirhanovtyń aıtýynsha, kombaınnyń tapshylyǵy egin sharýashylyǵymen aınalysatyn kásipkerlerge aıtarlyqtaı qolbaılaý bolyp otyr. Sol sııaqty Jýaly aýdanyndaǵy «Tólegen» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Meıirbek Tólegenov te eski kombaınmen búginge deıin jumys istep kele jatqanyn jetkizdi. Ákimdik sharýalarǵa egin egýdi jylda mindettegenimen, tehnıka tapshylyǵy sharýalardy tyǵyryqqa tirep tur. Bul rette óńirde tehnıka máselesi áli de ózekti ekenin kórýge bolady.
Sý qory byltyrǵydan tómen
Kóktem kelse, óńirde áýeli sý máselesi kóteriledi. Oblys birneshe jyldan beri sý tapshylyǵyn bastan keshýde. Búginde «Jambyl sý qoımalary» mekemesiniń teńgeriminde 105 sý qoımasy bar. Atalǵan sý qoımalarynyń 35-i egin sharýashylyǵyna paıdalanylsa, 27 sý qoımasy balyq jáne egin sharýashylyǵyna paıdalanylady. Sondaı-aq birqatar sý qoımasy ózekterdi sýmen qamtamasyz etý jáne ekologııalyq maqsatqa da jaraıdy. Byltyr óńirdegi sý qoımalaryna naqty 116 mln tekshemetr sý jınalyp, barlyǵy 8 278,8 gektar aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler sýmen qamtylǵan. Sonda da sý máselesi talaı sharýany sergeldeńge salǵan edi.
Bıyl da bul máseleniń aldyn alý kerek bolyp tur. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy basshysynyń orynbasary Jarylqasyn Aıtaqov qazirgi ýaqytta sý qoımalaryna sý toltyrý jumystary júrgizilip jatqanyn, búgingi tańda aýdandarda ornalasqan sý qoımalaryna orta eseppen kólemi 51,24 mln tekshe metr sý jınalǵanyn atap ótti. Alaıda, bul kórsetkish byltyrǵymen salystyrǵanda 25 paıyzǵa tómen. Basqarma basshysynyń orynbasary onyń sebebin aýa raıymen baılanystyrady.
«Sebebi ótken jylǵa qaraǵanda jaýyn-shashyn bıyl 32 paıyzǵa az jáne bul oblystaǵy kanaldardyń jóndeý jumystaryna áserin tıgizýde. Dese de sýarmaly maýsym kezeńine sýdyń jınalýyn 80 paıyzǵa deıin jetkizýdi josparlap otyrmyz. Jalpy, sońǵy jyldary bizdiń aımaqta sý tapshylyǵy qatty sezilýde. О́ńirdiń sý qorynyń 80 paıyzǵa jýyǵy kórshiles Qyrǵyz Respýblıkasyna táýeldi. Sondyqtan oblystaǵy ishki rezervtegi sý kózderin tolyq paıdalaný úshin 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan «Jambyl oblysynyń sý qoımalary men toǵandardy qalpyna keltirý jáne jańadan soǵý boıynsha is-shara jospary qabyldanǵan», dedi ol.
Qazirgi kezde oblys aýmaǵynda qalpyna keltiriletin 10 sý qoımasy men bógetter anyqtalǵan. Sonymen qatar 8 sý qoımasy jańadan salynýǵa tıis. Jalpy, atalǵan sý qoımalary qalpyna keltirilgen jáne salynǵan jaǵdaıda oblys kóleminde qosymsha 10,65 mln tekshe metr sý jınalyp, 2 411 gektar sýarmaly jer alqaby aınalymǵa qaıta qosylady degen boljam bar.
Jambyl oblysy
